-1-
Bismi'llāhi'r-rahmāni'r-rahīm
mefāʿīlün mefāʿīlün faʿūlün
1.a. Sipās u şükr ol Yezdān·i pāke
b. Ki oldur cān viren bir müşt ẖāke
2.a. Ḥakīm·i naḳş·bend·i ṭīn·i Ādem
b. Ki sunʿıdur cemāl-ārāy·ı ʿālem
3.a. İder tertīb·i ṣūret āb u gilden
b. Ḳılur pīrāyesini cān u dilden
4.a. Yaratdı Ādemüñ çün cism·i pākin
a. Gil itdi şebnem·i ʿışk ile ẖākin
5.a. Aña virdi ḥavāss·ı ẖams u idrāk
b. Daẖı rūḥ·ı muḳaddes hem dil·i pāk
6.a. Dili idüp cemāl ü ḥüsne māyil
b. Bedīdar itdi çoḳ şīrīn şemāyil
7.a. Yaratdı dil-rübālar şūh u şengül
b. Beñi fülfül ṣaçı sünbül yüzi gül
8.a. Virüp anlara çeşm·i fitne-engīz
b. Siyeh ebrū vü müjgān·ı dil-āvīz
9.a. Ḳad·i ṭūbī-ẖırām u rūy·ı ẖandān
b. Leb·i laʿl·i muṣaffa dürr·i dendān
10.a. Zebān·ı çerb ü şīrīn ü şeker- rīz
b. Bilūrīn ġabġab u pistān·ı nev-ẖīz
11.a. Perīşān ṭurra vü zülf·i mucaʿʿad
b. Dil·i ʿārifleri ḳıldı muḳayyed
12.a. İder her biri yüz biñ nāz u ʿişve
b. Ḳılup ṭāvūs·ı ḳudsī gibi cilve
13.a. Olup her ʿişveye bir dil rübūde
b. Olur āyīne·i cānı zidūde
-2-
14.a. Kapılup her göñül bir ʿişve- sāza
b. Ḳılur kendüyi ẖāk ol serv·i nāza
15.a. Yolına terk idüp cān u seri ol
b. Olur cümle ʿālayıḳdan berī ol
16.a. İder cānāne muḥkem iẖtiṣāṣı
b. Bulur anuñla kes̲retden ẖalāṣı
17.a. İki ʿālemde bir yārı olur bes
b. Dil-ārāmı vü dildārı olur bes
18.a. Olur maʿşūk aña maḳṣūd·ı ẕātı
b. Daẖı ġayriye ḳılmaz iltifātı
19.a. Ḥaḳuñ ḥikmetlerine yoḳ nihāyet
b. Kemāl·i ḳudretine ḥadd ü ġāyet
20.a. Ḳıla mı ʿaḳl·ı derrāk anı idrāk
b. Ki ḥaḳḳ·ı maʿrifetdür mā- ʿarefnāk
21.a. S̲enāsından nice dem ura ādem
b. Ki lā-uḥṣī didi faẖr·i dü-ʿālem
DER-NAʿT·I RESŪL ʿALEYHİ'S-SELĀM
22.a. Dürūd it cān u dilden Muṣṭafāya
b. Ḥabību'llāh·ı ḥatm·i enbiyāya
23.a. Ki anuñ ʿışḳına ẖalḳ oldı eflāk
b. Yazıldı adına menşūr·ı levlāk
24.a. Egerçi ṣuretādur nesl·i Ādem
b. Velī maʿnīde oldur aṣl·ı ʿālem
25.a. Gümān u şübhe itme olġıl āgāh
b. Muḥaḳḳaḳ bil bunı kim ḳudretu'llāh
26.a. Dü-ʿālem ẖilḳatine urmadın el
b. Muḥammed nūrını ẖalḳ itdi evvel
27.a. Aña idüp maḥabbetle nigāhı
b. ʿAraḳ-rīz oldı ol nūr·ı İlāhī
28.a. Bes oldur derlerinden buldı neşˀet
b. Ḳamu ervāḥ·ı aṣḥāb·ı nübüvvet
29.a. Nebīler rūḥı nūrı oldı māye
b. Yine ervāḥ·ı pāk·i evliyāya
-3-
30.a. Velīler rūḥı nūrından daẖi çoḳ
b. ʿAvāmü'n-nās rūḥı oldı maẖlūḳ
31.a. Sürūş u cinn ü şeyṭān rūḥ·ı ḥayvān
b. Bu ṣūretle pey-ā-pey buldı ekvān
32.a. İrişdi ẖilḳat·i ecsāma nevbet
b. Heyūlāsı sipihrüñ buldı ṣūret
33.a. Uṣūl·i erbaʿa birle se mevlūd
b. Çıḳup ketm·i ʿademden oldı mevcūd
34.a. Vücūda geldi hep aʿrāż u cevher
b. Oturdı yirlü yirine ser-ā-ser
35.a. Çü feyż itdi mufīzu'l-ẖayru ve'l- cūd
b. Bu ṣūretden ki‿işitdük oldı mevcūd
36.a. Ne kim var ise ervāḥ u cesedden
b. Ḳamu Aḥmedden ü Aḥmed eḥadden
37.a. Aña vü āl ü aṣḥābına dāyim
b. Selām olsun cihān olduḳça ḳāyim
38.a. Kerīmā Pādişāhā Kirdigārā
b. Raḥīmā Kādirā Perverdigārā
39.a. Çü yarın ʿālemüñ oldur şefīʿi
b. Diler senden vazīʿi vü refīʿi
40.a. Baña da ol şefāʿatden naṣīb it
b. Maḳām·ı ḳurba bu ẖāki ḳarīb it
41.a. Ḥabībüñ yüz[i] ṣuyına kerem ḳıl
b. Beni didāruñ ile muġtenem ḳıl
42.a. Egerçi çoḳ benüm cürm ü günāhum
b. Senüñ luṭfuñ daẖi çoḳ pādişāhum
MÜNĀCĀT
43.a. Ḫudāyā çünki ẖalḳ itdüñ cihānı
b. Yaratduñ ʿālem·i kevn ü mekānı
44.a. Vücūda geldi eflāk u ʿanāṣır
b. Taʿayyün geydi aʿrāż u cevāhir
45.a. Nebāt u maʿden ü ḥayvān yaratduñ
b. Sürūş u ḥūr u ins ü cān yaratduñ
-4-
46.a. Düzetdüñ ʿarş u ferş ü şeş cihātı
b. Çıḳarduñ ẖārice hep kāyinātı
47.a. Ki birligüñe varlıġuña iḳrār
b. İde cümle yaradılmış ne kim var
48.a. Bile idrāki yetdügince her cins
b. Kelām·ı mā-ẖalakte'l-cinne ve'l- ins
49.a. Olupdur bu ẖuṣūṣa naṣṣ·ı ḳāṭıʿ
b. Delīl·i rūşen ü bürhān·ı sāṭıʿ
50.a. Müˀekkeddür ḥadīs̲·i küntü kenzen
b. Ṣarīḥ anı ne īmāˀen vü remzen
51.a. Gerek kim her kişi nā-dān ü dānā
b. Seni bir bile ey Ḥayy ü Tüvānā
52.a. İde hep emr ü nehyüñe iṭāʿat
b. Ḳıla cān u göñülden saña ṭāʿat
53.a. Bu ben dervīş ü dil-rīş ü dil- efgār
b. Ġarīb u nā-tüvān u zār u bīmār
54.a. Güzeller ṭurrası gibi siyeh-ḥāl
b. Perīşān-rūzigār āşüfte- aḥvāl
55.a. Seni bir bilmişemdür ey Ḫudāvend
b. Yaḳīnum var ki yoḳdur saña mānend
56.a. Ḥaḳīḳat bilmişemdür ḥaḳ ṭapuñdur
b. Ḳamu ḥādis̲ ḳadīm ancak ṭapuñdur
57.a. Dü-ʿālem yoġıdı kim varidüñ sen
b. Raḥīm ü Rāzıḳ u Settāridüñ sen
58.a. Yine hep yoġ olısar şerr eger ẖayr
b. Hemīn bāḳī ḳalan sensin degül ġayr
59.a. Bu sırdan çok kimesne bī-ẖaberdür
b. Ki senden hem tehī āfāḳ hem pür
60.a. Eger merd·i gedā ger ṣāḥib·i tāc
b. Vücūdında ḳamusı saña muḥtāc
61.a. Señün olup vücūduñ ʿayn·ı ẕātuñ
b. Neḳāyıṣdan münezzehdür ṣıfātuñ
62.a. Ne deñlü ʿālemüñ varsa umūrı
b. Ḳamu bi'ẕ-ẕāt sendendür ṣudūrı
-5-
63.a. Velī bende saña lāyıḳ ʿamel yoḳ
b. Ḫaṭā vü sehv ü nisyān u ẕelel çoḳ
64.a. Dün ü gün arzum lehv u melāhī
b. İşüm eks̲er meʿāṣī vü menāhī
65.a. Yolum urup yigitlik ʿunfuvānı
b. Dimāġum pür-heveshā·yı cüvānī
66.a. Ḫayālümde şarāb u şemʿ ü şāhid
b. Derūnumda hevā·yı sāḳ u sāʿid
67.a. Ḳaçan tekbīr idüp dursam namāza
b. Göñül başlar nigārına niyāza
68.a. Ne aṣṣı kılmadın miḥrāba ben rū
b. Çü göñlümdür muḳīm·i ṭāḳ- ebrū
69.a. Ne‿olur ben dutduġumdan ḳıbleye yüz
b. Açar cān āsitān·ı yāra çün göz
70.a. Ṣurāḥī-veş yirüm dün gün ḥarāmı
b. Bu secde ki‿eylerem maḳbūl ola mı
71.a. Niçe ki‿idem ḥesāb aḥvālümi ben
b. Oḳıyam nāme·i āʿmālümi ben
72.a. Bulımazvan içinde bir ʿamel ḥūb
b. Ki‿ola rūz·ı hisāb olduḳda maḥsūb
73.a. Ṣararup teşnelikten kişt·i ümmīd
b. Olurvan ḳorḳudan lerzende çün bīd
74.a. Bilürven ki‿olsa ʿāṣī cümle ʿālem
b. Senüñ fażluñdan olmaz ẕerrece kem
75.a. Helāk olacaġum vaḳt irür ey şāh
b. Meded lā-taḳnetū min raḥmeti'llāh
76.a. Yine bir kimse ḳılmasa günāhı
b. Saña andan şeref gelmez İlāhī
77.a. Ne var ʿiṣyān·ı ʿāṣīden ziyānuñ
b. Ne ṭāʿat·i muṭīʿa imtinānuñ
78.a. Kime kim ire senden bir ʿināyet
b. Ṣevāb ola ẖaṭāsı cürmi ṭāʿat
79.a. Şunuñ ki olmaya luṭfuñ dest-gīri
b. Ola ol tā ebed dūzaẖ esīri
-6-
80.a. Ḫudāvendā Kerīmā Kirdigārā
b. Raḥīmā Ḳādirā Perverdigārā
81.a. Egerçi ḳullıġuña ṭāḳatüm yoḳ
b. Saña lāyıḳ olacak ṭāʿatüm yoḳ
82.a. Hevā·yı nefs elinde ẖāksārem
b. Günāhum çoḳlıġından şermsārem
83.a. Velī ten ẖalḳ olalı āb u gilden
b. Muḳırrem birligüñe cān u dilden
84.a. Ḫulūṣ·ı iʿtiḳādumda ẖalel yoḳ
b. ʿİyār·ı naḳd·i ḳalbümde daġal yoḳ
85.a. Çoġ iş itdi dil·i ẖod-rāy baña
b. Eger luṭf itmez iseñ vāy baña
86.a. Zebūn·ı nefs olup ḳaldum mededsüz
b. Ḳapuña ʿacz ile geldüm mededsüz
87.a. Çü Settāru'l-ʿuyūb olduñ İlāhī
b. Çü Gaffāru'ẕ-ẕunūb olduñ İlāhī
88.a. Benüm ʿaybum yüzüme urma yā Rab
b. Beni maḥrūm idüp döndürme yā Rab
89.a. Ki senden ġayri yoḳ püşt ü penāhum
b. Ḳapuñdan özge daẖi tekyegāhum
90.a. Beni ṣon demde īmāndan ayırma
b. Dilümi ẕikr u Ḳurˀāndan ayırma
91.a. Çü cānum mürġınuñ ẖākī- ḳafesde
b. Ḳarārı ḳalmaya āẖır nefesde
92.a. Aña tevfīḳden bāl u per eyle
b. Daẖi tevḥīd sırrın reh-ber eyle
93.a. Muḳaddes cānlara irişdür anı
b. Firāz·ı bām·ı ʿarş olsun mekānı
94.a. Ḳıyāmetde aña luṭfuñ rażīʿ it
b. Şefī'ül-müẕnibīni hem-şefīʿ it
95.a. Ḫaṭā çoġ işledüm uyup hevāya
b. Baġışla āb·ı rūy·ı Muṣṭafāya
-7-
DER-ṢIFAT·I ḤIFFET Ü DİL-NÜVĀZĪ EYYĀM
96.a. Meger bir dem ki ʿahd olmışdı meymūn
b. Şeb u rūz idi mesʿūd u humāyūn
97.a. Cihān ferẖunde ʿālem ẖurrem idi
b. Ṭarab vāfīr belā vü ġam kem idi
98.a. Ki Sulṭān Bāyezīd ibni Meḥemmed
b. Müˀebbed devleti ẕātı müˀeyyed
99.a. Cihān ṭurduḳça olsun pādişāh ol
b. Saʿādet burcına ẖurşīd u māh ol
100.a. Olup fermān-dih·i her kişver u būm
b. Zamandan cevr ü ẓulm olmışdı maʿdūm
101.a. Zemīni ḳılmış idi ʿadli maʿmūr
b. Cihānı itmiş idi cūd[ı] mesrūr
102.a. Eger devrinde zer olmasa pā-māl
b. İdinmezdi güzeller anı ẖalẖāl
103.a. Çıḳup eylük ile ʿālemde adı
b. Cihānı dutmış idi ʿadl u dādı
VAṢF·I ḪIṬṬA·İ İSLĀMBOL
104.a. Sevād·ı aʿẓam·ı Ḳosṭanṭınıyye
b.Ḥamahu'llāhu ʿan-külli'l- beliyye
105.a. Olup ol şehriyāruñ taẖtgāhı
b. Şeref virmişdi tāc u taẖt·ı şāhī
106.a. Vücūd·ı şāh ile olmış tüvānā
b. Dolanmış ḳapu ḳapu anı derya
107.a. Gedā-veş yüz sürer ḳapularına
b. Aġaç keçkūl elinde her sefīne
108.a. Hevāsı dil-güşā vü rūḥ- perver
b. Ṣuyı mā-verd ü ẖāki müşk ü ʿanber
109.a. Sevādı merdüm·i çeşmi cihānuñ
b. Hemīşe rūz u şeb şevḳından anuñ
110.a. Ruẖ·ı Mıṣr üzre olup gözyaşı seyl
b. Cihān ol seylüñ urmuş adını Nīl
-8-
111.a. Güzellikde naẓīri yoḳ cihānda
b. Mis̲āli gelmemiş devr·i zamānda
112.a. Oluban ʿāşıḳ·ı dīvānesi sūr
b. İdüp żabṭ eylemiş kendüye maḥṣūr
113.a. Naẓar idüp bu sūruñ devresine
b. Sipihrüñ lerze düşmiş gevdesine
114.a. Ser·i bārū burūca yār olmış
b. Meh·i nev rahne·i dīvār olmış
115.a. Sehergehden ḳapular şāma dek tā
b. Göz açup ʿālemi eyler temāşā
116.a. Birūn·ı sūr·ı berrī ẖandeḳ·i jerf
b. Ki olmış ḳazmaġa māl·i cihān ṣarf
117.a. Bu ẖandeḳden öte ferseng ferseng
b. Bitürmiş lāle vü güller gil ü seng
118.a. Güzel yirler dil-ārā bukʿalardur
b. Ḳamu Cennet mis̲āli ravżalardur
119.a. Cemīʿ·i ravżalar maʿmūr u ābād
b. Dıraẖt·ı mīvedār u serv u şimşād
120.a. Mis̲āl·i dil-ber·i tannāz u pür- nāz
b. Ḳamu bālā-bülend ü hep ser- efrāz
121.a. Olup üftāde·i her serv·i dil-cū
b. Yürür şeydā gibi zencīr ile ṣu
ḤASB·I ḤĀL·İ İSKELE
122.a. Kenār-ı baḥr bendergāh u maʿber
b. Ki enmūzecdür andan rūz·ı maḥşer
123.a. Olur her gün muḥāsib anda āʿmāl
b. İderler pürsiş·i evżāʿ ü aḥvāl
124.a. Seḥergehden gelüp āʿmāl·ı şāhī
b. Ḳılurlar ḥıfẓ u żabṭ·ı māl·ı şāhı
ṢIFAT·I BELDE·İ ĠALAṬA
125.a. Aña karşu yine bir şehr·i vālā
b. Feżāsı dil-güşā adı Ḳalātā
-9-
126.a. İdüp eyvānların Keyvāna hem- ser
b. Ḳılup dükkānların pür-zīver ü zer
127.a. Derūnın cāygāh·ı ʿişret itmiş
b. Firengüñ bütleriyle zīnet itmiş
128.a. Dökilen cürʿalardan mest olmış
b. Ġurūr u kibr ile hem-dest olmış
129.a. Sitanbuluñ görüp şān·ı şerīfin
b. ʿUluvv·i rütbetin ḳadr·i münīfin
130.a. Ḥased idüp dimiş itme teḥayyür
b. İñen ʿarż eyleme kibr u tekebbür
131.a. Bize böyle ne ḥaşmet gösterürsin
b. Ululanup ne şevket gösterürsin
132.a. Büyüklenme hüner it diyü iẓhār
b. Anuñla eylemiş āġāz u peykār
133.a. Diküp ʿālī ʿalem her ḳullesinden
b. Kesüp ẖandeḳ kenār·ı bukʿasından
134.a. Burūcından idüp tertīb·i ṣaflar
b. Gelüp ḳarşusına durmış ber-ā- ber
135.a. Aña sen ḳarşu düşmek böyle her gāh
b. Ne ḥaddüñdür diyü kesmiş deñiz rāh
BĀZ-GEŞT·İ VAṢF·I İSLĀMBOL
136.a. Bu ammā bir ʿāẓīmü'ş-şānı dehrüñ
b. Baş indürmez burūcına sipihrüñ
137.a. Cihān-dīde kühen-sāli zamānuñ
b. Ki derya gelmemiş sāḳına anuñ
138.a. Bu deñlü kendüyile ol kadersüz
b. Ḫuṣūmet eyledügünden ẖabersüz
139.a. Dil·i pāki küdūretden muʿarrā
b. Derūnı vāsiʿ u ḳadri muʿallā
140.a. İder rücḥānını firdevs teslīm
b. Ṣıġar bir kūşesine yidi iḳlīm
141.a. İçi ḳat ḳat binādur ġonce- āsā
b. Miyān·ı lāle deñlü yoḳ tehī cā
-10-
ṢIFAT·I SARĀY·I HUMĀYŪN
142.a. Yapılmış bir ṭarafda ʿarşa hem- ser
b. Maḳām·ı dil-güşā·yı şāh·ı kişver
143.a. Sarāy·ı ʿāmir ü dārü'l-ẖilāfe
b. Maḳarr·ı devlet ü ʿizz ü saʿāde
144.a. Mekānı mürtefiʿ deryāya nāẓır
b. Behişte ẖāk·i dergāhı münāẓır
145.a. Gelüp yir öpmegin her dil-ber·i pāk
b. Ḫavāṣṣ·ı āb·ı ḥayvān bulmış ol ẖāk
146.a. Feżāsı dil-güşā vü ṣaḥnı dil- ber
b. Dil·i cānānelerden ferşi mermer
147.a. Sevādı ẖāl·i devletdür zamāna
b. İşigi mesned·i ʿālī cihāna
148.a. Sürerken ol işige ḥūrlar yüz
b. Dökilmiş gözleründen sürme ḥadsüz
149.a. Anuñçün ẖāki küḥl·i rūşenādur
b. Perī-rūlar gözine tūtīyādur
150.a. Kemīne ḳubbesi çarẖ·ı muʿallā
b. Kemīne ravżası firdevs·i āʿlā
151.a. Derārī vü S̲üreyyā cām·ı revzen
b. Dil·i ʿārif gibi her ẖāne rūşen
152.a. Benüm şiʿrüm gibi her beyti rengīn
b. Der ü dīvārı naḳş·ı Mānī·i Çīn
153.a. Görüp revzenler ol naḳş u nigārı
b. Açup aġzın olur ḥayrān u zārī
154.a. Bes ol revzenlerüñ ḥayrānlıġına
b. Bu resme zār u ser-gerdānlıġına
155.a. Ṣaf·ı dendānelerden ʿarż·ı dendān
b. İdüp olmış leb·i her ṣuffa ẖandān
156.a. Yaẖod her ṣuffa behçet virmek içün
b. Cemāl·i ḳaṣra zīnet virmek içün
157.a. Ḳılupdur māşıṭa anı zamāne
b. Elinde her ṣaf·ı dendāne şāne
-11-
158.a. Ser-ā-ser ẖāneler ferẖunde- bünyād
b. Ḳamu kāẖ·ı dil-ārā Cennet- ābād
159.a. Ḥuṣūṣā mesken·i şāh·ı cihān- gīr
b. Sipihr·i tāc u taẖt·ı āsumān- gīr
160.a. Müẕehheb saḳfı vü ferşi mülevven
b. Serā-perdeyle dīvārı müzeyyen
161.a. Ufuḳ bābı şafaḳ üstinde perde
b. Güneş zerrīne şemse ṭāḳ·ı derde
162.a. Gelüp perdeder·i şāh·ı cihāna
b. Yüz urup yire öpmiş āsitāna
163.a. Mis̲āl·i ʿizz ü baẖt·ı cāvidānī
b. İdinmiş ẖoş maḳām ol āsitānı
164.a. Çü devlet işigin bekler meh ü sāl
b. Aña her rūz açılur bāb·ı iḳbāl
165.a. Nedür her cām bir çeşm·i cihān- bīn
b. Temāşā itmege tertīb ü āyīn
166.a. Nedür her küngüre ser-tā-ḳadem dil
b. Ki‿ide medḥ ü s̲enā·yı şāh·ı ʿādil
167.a. Perī-ruẖlarla kim pürdür arāyik
b. Zevāyā·yı felekdür pür- melāyik
168.a. Miyāh·ı ḥavż u çeşme ʿayn·ı kevs̲er
b. Behişt·i heştden bir bāb her der
ṢIFAT·I ḤAMMĀM
169.a. Bu ṣaḥn içinde var bir ṭurfa ḥammām
b. Ki mis̲lin görmemişdür çeşm·i eyyām
170.a. Bināsı dil-güşā rūşen feżāsı
b. Laṭīf u muʿtedil āb u hevāsı
171.a. Muṣannaʿ ferşi gūne gūne mermer
b. Ki vezni deñlü gitmiş ẖarcına zer
172.a. Gili ʿanber ṣuyı mānend·i kevs̲er
b. Ṣıvası zaʿferān u müşk·i ezfer
173.a. Yaḳılan külẖanında ṣandal u ʿūd
b. Ḫıṭā müşgine ṭaʿn eyler çıḳan dūd
-12-
174.a. Muʿaẓẓam muḥteşem sāḥib-ẖazīne
b. Açuk dün gün ḳapusı vāridīne
175.a. İder ṣu gibi ẖarc ol sīmi vāfir
b. Dökilen sīmdür ne māˀ·yi ṭāhir
176.a. İdüp ṣulḥ od u ṣu ẖoş-dād olupdur
b. Bu menzil cāmiʿ·i eżdād olupdur
177.a. Ṭaşı külẖan içi gülzār·ı ẖurrem
b. Evi Cennet-serā altı Cehennem
178.a. Ne Cennet belki vażʿ·ı nādirīne
b. Muṣaffā ṣuffasınuñ her birine
179.a. Bilüp öykindügin ṣaḥn·ı cinānuñ
b. Ġażabdan ṣuya dönmiş kanı anuñ
180.a. Reginden aẖıcaḳ ḳan yirine ṣu
b. Çıḳuban aḳduġınuñ ḥikmeti bu
181.a. Depesinden çıḳar dün gün duẖānı
b. Sever beñzer ki bir nā-mihribānı
182.a. Dil·i ʿāşıḳ gibi her ẖalveti germ
b. Derūnı pāk ü rūşen ṣoḥbeti germ
183.a. Müẕehheb lūlesi vü ḳurnası yeşm
b. Nedür her ḳurna bir eşk ile pür- çeşm
184.a. Görenler anı şükrāne ṣoyınur
b. Giren rāḥat olup cānı sevinür
185.a. Bulutlar fūṭa anda mihr u meh ṭās
b. Müşerref eyler anı gāh u bī- gāh
186.a. Şeref bulur būyından ṣaḥn·ı ḥammām
b. Oḳur ṭūbā lek ol ḥammāma eyyām
187.a. Otursa ḥavż ṭarafında ḳamer- vār
b. Gören dir burc·ı ābīde ḳamer var
188.a. Girür şāh ile birḳaç serv·i çālāk
b. Semen-ber ġonce-leb gül-çihre dellāk
189.a. Ki yoḳdur ẕerrece birinde noḳsān
b. Giricek her biri ḥammāma ʿuryān
190.a. Ṭolar ʿaksiyle ʿarş u ferş·i ḥammām
b. Olur tāb·ı ruẖından lāle-gūn cām
-13-
191.a. Baḳup endāmına her bir perīnüñ
b. Ṣulanur aġzı şādırvānlarınuñ
192.a. Görüp her birinüñ sāḳın ter ü nerm
b. Öper ayaḳlarını ferş olup germ
ṢIFAT·I RIYĀZ·I KEVS̲ER-ḤIYĀŻ·I ḲAṢR·I ʿĀLĪ
193.a. Bu ḥammām u sarāy eṭrāfı bustān
b. Göz irdügince her yanı gülistān
194.a. Ṭoludur ol besātīn·i dil-efrūz
b. Gül ü lāle reyāḥīn·i dil- efrūz
195.a. Reyāḥīn itmege ḥüsnin temāşā
b. Ḥıyāż olmış merāyā·yı mücellā
196.a. Bu bāġ u būstānda her ne kim var
b. Eger serv u eger eşcār·ı es̲mār
197.a. Dururlar cümle ṣaf ṣaf ḳat-ber-ḳat
b. Bilüp şeh ẖıdmetin ʿayn·ı saʿādāt
198.a. Sehī-ḳad bendeler mānendi düpdüz
b. Ḳamu şāhuñ sarāyına dutup yüz
199.a. Ayaġ üzre dururlar ẖıdmet içün
b. ʿUluvv·i ḳadr u kesb·i rifʿat içün
200.a. İrişüp manṣıb·ı bālāya anlar
b. Ṣalarlar ʿālem üzre sāye anlar
201.a. Gülistānlarda yir yir ḳaṣr·ı şāhī
b. Ki eyler şemsesi şermende māhı
202.a. Felek her ḳaṣra saḳf·ı lāceverdī
b. Sitāre zer-nişān mismār·ı zerdī
ṢIFAT·I ḲAṢR·I ĀBGĪNE
203.a. Bularuñ biri bir ṣırça-serādur
b. Ki ʿāşık göñli gibi pür- safādur
204.a. Döşenmiş ferş·i zer-kārī muṣannaʿ
b. Oturmış ṣuffalar yir yir murabbaʿ
205.a. Der ü dīvārı pür-naḳş·ı dil- ārā
b. Egilmiş ṭāḳlar ki‿ide temāşā
-14-
206.a. Yapılmış ṣadrda şāhāne bir taẖt
b. Ki‿aña devlet perestār u zihī baẖt
207.a. Aḳar öñinde şādırvān·ı ṣāfī
b. Ṣuyı şekker gibi şīrīn ü şāfī
208.a. Şu resme ki āb-rūy·ı ḥüsn·i cānān
b. Ola cāh·ı zenāẖdānında cuşān
209.a. Görüp bustānları raʿnā vü ẖurrem
b. Der-āġūş eylemiş bir ḥıṣn·ı muḥkem
210.a. Sikender Seddi gibi burc u bārū
b. Dutup her burc Ḥaḳ dergāhına rū
211.a. Dün ü gün ḳaldurupdur el duʿāya
b. Ki esmeye yavuz yil bu araya
ṢIFAT·I AYAṢOFYA
212.a. Bu ḥıṣn öninde bir ferẖunde maʿbed
b. Müẕehheb saḳfı dīvārı mümehhed
213.a. Müşeyyed ṣaḥnı vü muḥkem esāsı
b. Muṭallā ẖurde-mīnādan ṣıvası
214.a. Ṭıbāḳı menzil ü meˀvā·yı ʿĪsā
b. Fedā her ṭāḳına yüz cān·ı Kisrā
215.a. Cihān mülkine vüsʿatde müsāvī
b. Muʿallā ḳubbesi eflāke ḥāvī
216.a. Mülevven cā-be-cā iʿmād u ṭāḳı
b. Yaşıl mermer kimi kimi sümāḳī
217.a. Sütūnlar miḥver·i aḳṭāb·ı eflāk
b. Ruẖām·ı ferş·i pāk āyīneden pāk
218.a. Bu ferşüñ mermerinde olan emvāc
b. Ḳılupdur ṣaḥnını deryā·yı mevvāc
219.a. Derūnında ʿibādet ehli bī-mer
b. Sütūnlar ṭāḳlar yir yir muḳarrer
220.a. Kimi varmış rükūʿa kim ḳıyāma
b. İderler ṭāʿat ol Rabbü'l-enāma
221.a. ʿİmāret olmamışken rubʿ·ı meskūn
b. Bu ʿālī ḳubbe vāzʿ olmış humāyūn
-15-
222.a. Sipihr·i ser-firāzuñ tācıdur ol
b. Muḳaddes cānlaruñ miʿrācıdur ol
223.a. Ayaṣofya adı cāy·ı ʿibādet
b. Māḳām u menzil·i erbāb·ı ṭāʿat
224.a. Ne deñlü var ise ẖurrem meʿābid
b. Mubārek buḳʿalar ʿālī mesācid
225.a. Ḳamunuñdur şeh·i pirūz-baẖtı
b. Olupdur minber anuñ tāc u taẖtı
226.a. Öñinde minberüñ bir ẖūb maḥfil
b. Olur āẕīne gün ḥuffāẓa menzil
227.a. İderler niçe ʿaşr āyet ḳıraˀat
b. Ḳılup miḥrāba teˀs̲īr ol tilāvet
228.a. Anı gūş eylemek sevdāsına cüst
b. Yüzin ol yaña itmiş ḳıbleye şüst
ṢIFAT·I HEFT ḲULLE
229.a. Yine bir kūşesinde şehrüñ āẖır
b. Ser·i sūr üzre baḥr u berre nāẓır
230.a. Yapılmış heft ʿālī-ḳadr ḳulle
b. Ki pest andan düvāzdeh burc·ı ḳalʿa
231.a. İçi māl ile māl-ā-māl yekser
b. Kamusı ġonce-veş pür-gevher ü zer
232.a. Nefāyisle görüp anları meşḥūn
b. Yire geçmiş ḥayādan genc·i Ḳārūn
ṢIFAT·I CĀMİʿ·İ KEBĪR·İ SULṬĀN MEḤEMMED
233.a. Çü şāh·ı baḥr u ber Sulṭān Meḥemmed
b. Ki‿anuñ olsun şefīʿi yarın Aḥmed
234.a. Ġuzātıyla gelüp cebrī vü ḳahrī
b. Elinden kāfirüñ almış bu şehri
235.a. Bu fetḥi kılmaġın aña müsellem
b. Ḫudāvend·i cihān fettāḥ-ı ʿālem
236.a. Anuñ şükrānesine ol cihān-gīr
b. Ḳomış ferẖunde çoḳ ās̲ār yir yir
-16-
237.a. Rıżā·yı Ḥaḳḳ içün bir ulu cāmīʿ
b. Binā itmiş ki yoḳ mis̲line ṣāniʿ
238.a. Aġarmış ḥasretinden çeşm·i gerdūn
b. Anuñ encüm ḳomış adını her dūn
239.a. Vücūdında cihāna zīb u revnaḳ
b. Cihān mānendi tū-ber-tū muṭabbaḳ
240.a. Yücelmiş ḳubbesi ʿayyūḳa irmiş
b. Varup çeşm·i meh ü ẖurşīde girmiş
241.a. Çeküp ḳad ol ser-efrāz·ı zamāna
b. İrişmiş farḳı saḳf·ı āsumāna
242.a. Başına vażʿ olan iklīl·i ġarrā
b. Zer·i ẖurşīdden olmış muṭallā
243.a. ʿĀnāsır nerdübāndur ḳapusında
b. Zuḥal bir kara ṭaşdur yapusında
244.a. Ser·i ṭāḳ u rivāḳı hep münaḳḳaş
b. Der ü dīvārı zībā ṣaḥnı dil-keş
245.a. Güneş tek şemseler saḳfında vāfir
b. Ki baḳsañ her birine göz ḳamaşur
246.a. Mülevven gūne gūne şīşelerden
b. Ḫıṭayī Rūmī yapraḳ cām·ı revzen
247.a. Mühendis-pīşe üstād·ı cihānlar
b. Hünermend ādemīler kār-dānlar
248.a. Biñāsınuñ idüp muḥkem nihādın
b. Ḳapunuñ revzenüñ her bir ḳanadın
249.a. Ser-ā-ser işlemişler künde- kārī
b. Bırakmışlar ʿaceb naḳş u nigārı
250.a. İdüp şimşāda peyvend ābnūsı
b. Sürüp üstine ḳat ḳat senderūsı
251.a. Ḳomışlar cā-be-cā dendān·ı māhī
b. Yaraşmış ẖoş sepīdī vü siyāhī
252.a. Ṣalup dendān·ı māhī üzre yir yir
b. Nuḳūş·ı ābnūsīler girih- gīr
253.a. Mis̲āl·i ʿārıż u zülf·i semen- sā
b. Dil-ārā naḳşlar olmış hüveydā
-17-
254.a. Cemāl·i cāmiʿe miḥrāb·ı vālā
b. Laṭīf ü dil-güşā ebrū·yı ġarrā
255.a. Donatmış perde·i Mekke ser-ā-ser
b. Niteki‿ebrū·yı yārı mūy·ı dil- ber
256.a. Ser·i miḥrāb bir ṭāḳ·ı muḳavves
b. İçi ṭaşı girih kārı muḳarnes
257.a. Şebīh itmiş kemāna peykerini
b. Sipihre atmaġa taʿn oḳlarını
258.a. Meger ol cāmiʿ·i mevzūn u sengīn
b. Veḳār ehli vü ṣāhib-ʿizz ü temkīn
259.a. Görüp eflāki bu resme sebük-ser
b. Bıraḳmış ḳaşı yayına girihler
260.a. İki yanında iki şemʿ·i tābān
b. Dil·i ʿāşık gibi her şeb fürūzan
261.a. Yemīninde anuñ bir ẖūb minber
b. İçi ṭaşı yonulmış aḳ mermer
262.a. Ḳurılmış ʿarşa gūyā süllem·i nūr
b. Göke aġmaġiçün āʿmāl·i mebrūr
263.a. Nedür maḥfil ki cāy·ı şāh·ı aʿẓam
b. Bir[i] kürsi bir[i] ʿarş·ı muʿaẓẓam
264.a. Olupdur mecmaʿ·ı ḥuffāża maḥfil
b. Olur muḳrīlere meˀvā vü menzil
265.a. Donatmışlar için sīm ü zer ile
b. ʿAcāyib dürlü dürlü işler ile
266.a. Duran āyīne ṭoplar her zamānda
b. Göñüllerdür ḳalup baġlanmış anda
267.a. Meneḳal şīşeler āʿlā vü ednā
b. Ki her biri aṣılmış anda gūyā
268.a. Ḫam·ı zülf·i ẖayāliyle ḥabībüñ
b. Dil·i efsürdesidür bir ġarībüñ
269.a. Dün ü gün ẖalka baġlanmış ḳanādil
b. Ki‿olalar ṣūfiyāne ẕikre şāġil
270.a. Ḫaṭ·ı Yāḳūt ile rūşen meṣāhif
b. Mücedvel ḥal ile ṭurfa ṣaḥāyif
-18-
271.a. Muṭarrā şāh·ı reyẖānlar süṭūrı
b. Gül·i nerkis ʿalāmāt·ı ʿuşūrı
272.a. Beyāż·ı ṣafḥalar firdevs kūyı
b. Her iki saṭr arası şīr cūyı
273.a. Saṭırlarda ḥurūf·ı dil- güşālar
b. Kenār·ı cūyda müşgīn giyālar
274.a. Ḳonılmış ḳıble dīvārında yek-ser
b. Tilāvet itmek içün ehl·i diller
275.a. Ṣıfatda ṣuffa·ı miḥrāb nāzük
b. Nedür bir gülşen·i sīr-āb nāzük
276.a. Döşenmiş ẖalı ser-sebz·i bustān
b. Nihāl·i tāze her bir şemʿ·i tābān
277.a. Zebāne nā-şügüfte bir ṣaru gül
b. Duẖān u dūdı pīç-ā-pīçi sünbül
278.a. Öñinde aṣılan ḳandīl·i pür- zer
b. Nedür bu nerkis·i ferẖunde-manẓar
279.a. Birūnı bir ḥarem cennet-havālī
b. Dil-ārā vażʿ·ı pāki ṭarḥ·ı ʿālī
280.a. Dolayı ṭāḳlardur gūne gūne
b. Ḳamu ḳavs·ı ḳuzaḥdandur numūne
281.a. Yine ol ṭāḳlar altı ser-ā-ser
b. Muṣaffa ṣuffalar āyīne-peyker
282.a. Miyānı bir güzel meydān·ı vāsiʿ
b. Ki‿anuñ ṣaḥnına reşk eyler merābiʿ
283.a. Döşenmiş mermer ile üsti mekşūf
b. Cihān ḥüsn·i feraḥ-baẖşına meşʿūf
284.a. Aḳar ortada şādervān·ı ġarrā
b. Kenārı birke vü ḥavż·ı muṣaffa
285.a. Ṣuyı bir ẖoş zülāl·i pāk u cān-baẖş
b. Neşāṭ-engīz cüllāb·ı revān-baẖş
286.a. Bu ḥavżuñ çevre yanında yine ẖoş
b. Dikilmiş dört raʿnā serv·i dil-keş
287.a. Ṭonanup ḥulle·i sebz ile ḥavrā
b. Gelüpdür ḥavż·ı kevs̲er üzre gūyā
-19-
288.a. Temāşa itmege āb u hevāsın
b. Görenler bulmaġa cennet ṣafāsın
289.a. İki cānibde birbirine hem-ser
b. Mis̲āl·i rāyet·i sulṭān·ı kişver
290.a. İki ʿālī menāre ẖūb- mevzūn
b. Sütūn·ı saḳf·ı mīnā-fām·ı gerdūn
291.a. Çü eskimiş bu saḳf·ı pür-sitāre
b. İki sengīn sütūn urmış menāre
292.a. İki ẖoş yādigārı rūzigāruñ
b. Olupdur bī-gümān her bir menāruñ
293.a. Ḳamer ḳandīli gün zerrin-külāhı
b. Züḥal ḳandīlinüñ dūd·ı siyāhı
294.a. Elinde köhne pīr·i āsumānuñ
b. ʿAṣā yirinedür her biri anuñ
ṢIFAT·I S̲EMĀNİYE
295.a. Çü bitmiş ẖayr ile ol cāmiʿ·i pāk
b. Ḳabūl itmiş ola ol Ṣāniʿ·i pāk
296.a. Bu cāmiʿ çevresinde ol şehinşāh
b. Ki‿anı itsün ġarīḳ·i raḥmet Allāh
297.a. Binā itmiş sekiz ʿālī medāris
b. Ki her birinde bir ulu müderris
298.a. İder ṭüllāba her ʿilmi ifāde
b. Ḳılur dün gün ḳavābil istifāde
299.a. Egerçi her biridür baḥr·ı ʿirfān
b. Velīkin dördidür deryā·yı ʿummān
300.a. Ḫaṭīboġlı biri ol merd·i dānā
b. Ki añunla idemez baẖs̲ İbni Sīnā
301.a. Biri daẖı ʿArab meşhūr·ı ʿālem
b. Sütūde ḳavli fiʿli dīn·i muḥkem
302.a. Yiter fażlına añun bu ʿalāme
b. Ki fetvāsı yürür Rūm ile Şāma
303.a. Biri deryā·yı dāniş Ḳasṭalānī
b. Ki‿odur ḥikmetde Eflāṭūn·ı s̲ānī
-20-
304.a. Biri Ḥacı Ḥasan-zāde Vaḥīdī
b. Zamānuñ muḳtedāsı vü ferīdi
305.a. Fażilet maʿdeni vü ʿilm kānı
b. Şeriʿat mesnedi Nuʿmān·ı S̲ānī
306.a. Müseẖẖar ṭabʿına maʿḳūl u menḳūl
b. Selāmet üzre ẕihn·i pāki mecbūl
307.a. Bular erbāb·ı fażluñ ʿumdesidür
b. Mevālī·i ʿıẓāmuñ zübdesidür
308.a. Ḥaḳiḳatde bu dört üstād·ı māhir
b. Düşüpdür ʿālem·i fażla ʿanāṣır
309.a. Niçe dönmek gerekdür çarẖ·ı devvār
b. Ki bir bunlar gibi ide bedīdār
310.a. Nedür her medrese cennet mis̲āli
b. Diraẖt·ı ravżası ṭūbā nihāli
311.a. Ḳamunuñ ṣaḥnı ser-tā-ser çemendür
b. Çemenler pür-çenār u nārvendür
312.a. Medāris ehli hep fażl ile maʿrūf
b. Cemīʿisi kemālāt ile mevṣūf
313.a. Muʿīdi müstaʿiddi cümle fāżıl
b. Müfīdi müstefīdi hep efāżıl
314.a. Ḳılan ol ḥücreler içre sükūnı
b. Degül illā ki ʿālim zū- fünūnı
ṢIFAT·I ʿİMĀRĀT
315.a. Binā itmiş yine ol şāh·ı ġāzī
b. Sipihre ḳadr u rifʿatde müvāzī
316.a. Muʿallā bir ʿimaret ẖūb u ẖurrem
b. Ki anda ẖarç olur maḥṣūl·i ʿālem
317.a. Ki‿anuñ bir gün bişen ẖăanına ḥaḳḳā
b. Nemek olsa yitişmez heft deryā
318.a. Ṣanasın dār·ı dünyādur kim anda
b. Nihāyetsüzdür āyende revende
319.a. ʿAnāṣır maṭbaẖınadur perestār
b. Kemīne āş-pezdür ʿunṣur·ı nār
-21-
320.a. Götürür rīsmānlar şāh·ı encüm
b. Çeker ol maṭbaẖa beñzer ki heyzüm
321.a. Ḥaḳīḳatde s̲evābit āsumānı
b. Nedür ol maṭbaẖuñ dūd u duẖānı
322.a. ʿAceb olmaya olsa pür-sitāre
b. Olur lā-büd duẖān içre şerāre
323.a. Sipihrüñ kāse·i sīm·i hilāli
b. Nedür maṭbaẖ ḳapusınuñ sifāli
324.a. Dökilen fażla·i aş u ṭaʿāmı
b. Pür eyler niçe vādiyi tamāmī
325.a. Ṭaşınur ol ḳadar anbarına un
b. Ki çekmekden yorılur gāv·ı gerdūn
326.a. Müsāfir-ẖānesi bī-ḥadd u pāyān
b. Derūnında müsāfirler firāvān
327.a. Hemīşe maṭbaẖīler ey ḳarındaş
b. Felek ẖażrāsın eyler sebze·i aş
328.a. Kilārında ẖum·ı türşī mümes̲s̲el
b. Nedür tedvīr·i żarf·ı sirke vü ẖall
329.a. Mubārek giceler bişdükçe ḥelvā
b. Olur encüm aña levz·i müneḳḳā
330.a. Yaraşur aña dirsem ẖayr ocaġı
b. Yanar her kūşede rūşen çerāġı
ṢIFAT·I DĀRÜ'Ş-ŞİFĀ
331.a. Tamām olmış çü ẖayr ile ʿimāret
b. Binā itmiş şeh·i ẖurşīd- ifāżet
332.a. Yine bir kūşede bīmar-ẖāne
b. Nigārīn çeşmi bigi bī-bahāne
333.a. Anuñ maʿcūnları her rence dārū
b. Bulur ṣıḥḥat içine girse ṣayru
334.a. Cemīʿ·i şerbeti ṣāfī vü kāfī
b. Leb·i dil-ber gibi her derde şāfī
335.a. Yine her kūşesinde zār u efgār
b. Benüm āşüfte göñlüm gibi her bār
-22-
336.a. Ki ol zülf·i girih-gīre çekilmiş
b. Niçe dīvāne zencīre çekilmiş
337.a. Yatan her tāb-ẖāne içre bīmār
b. Nedür çeşmümde ʿaks·i çeşm·i dildār
338.a. Güneş ḳārūre·i bīmār·i ġamnāk
b. Nedür ḳarūre ẖiẕmetkārı eflāk
339.a. Eṭibbā ẖıdmet eyler bī-nihāyet
b. Ḳamū fenninde kesb eyler mahāret
340.a. Ṭutarlar nabż olur maʿlūm aʿrāż
b. Hem ol aʿrāż ile teşẖīs·i emrāż
341.a. Niçe ṣayrulara ṣıḥḥat virürler
b. Mizācına göre şerbet virürler
342.a. Reˀis anlara bir üstād·ı ḥāẕiḳ
b. Ki şāgird itse Cālinūsı lāyıḳ
343.a. Ḥaẕāḳatda bugün sırr·ı Mesīḥā
b. Gice gündüz işi taṣḥīḥ·i merżā
ṢIFAT·I YĀFT ŞODEN·İ EYYŪB ENṢĀRĪ
344.a. Bu söz illerde olmış idi meşhūr
b. Tevārīẖ içre hem mesṭūr u meẕkūr
345.a. Ki aṣḥāb·ı kibāruñ iẖtiyārı
b. Dü-ʿālem faẖrinüñ bir bellü yāri
346.a. Ebū Eyyūb·ı Enṣārī ġazāya
b. ʿAzīmet idüp inmişdi buraya
347.a. Ġuzātıyla bu şehre gelmiş idi
b. Şehīd olup bu yirde ḳalmış idi
348.a. Şeh·i ġāzī ki şehri eyledi fetḥ
b. İçinden ehl·i küfri ḳıldı hep ṭarḥ
349.a. Diledi kim anuñ ẖāki biline
b. Ne yirdedür ten·i pāki biline
350.a. Yapa üstine bir daẖme müşeyyed
b. Ola ol tā ebed ʿālemde maʿbed
351.a. İde rūḥı içün evḳāt·ı ẖayrāt
b. Ola rūz u şeb üstinde ʿibādāt
-23-
352.a. Bir ulu ẖoş ziyāretgāh ola ol
b. Ziyāretgāh u ḥācetgāh ola ol
353.a. İlede ẖalḳ ḳurbān u nüẕūrı
b. Bula faḳr ehli olanlar ḥuzūrı
354.a. Var idi ol ʿaṣırda bir şeyẖ·i ʿārif
b. Adı Aḳ Şems idi şemsü'l-maʿārif
355.a. Kerāmātı güneşden ẓāhir idi
b. Velāyātı cihānda bāhir idi
356.a. Olup ṭālib meṣūbat·ı cihāda
b. Bile bulunmış idi bu ġazāda
357.a. Şehüñ ġayri bu leşkerde ne kim var
b. Ḥiṣāruñ añlayup fetḥini düşvār
358.a. Ḳamu geldüklerine nādim idi
b. Alınmaz diyü cümle cāzim idi
359.a. Alınur diyü şeyh idüp işāret
b. Şeh·i devrāna ḳılmışdı beşāret
360.a. Günin vaḳtinde taʿyīn itmiş idi
b. Ṭarīḳ·i fetḥi telḳīn itmiş idi
361.a. Ne demde didi ise şeyẖ·i ebrār
b. O demde fetḥ olup kesr oldu küffār
362.a. Şehüñ olmışdı muḥkem iʿtiḳādı
b. Var idi her sözine iʿtimādı
363.a. Dilek itdi şeh·i ʿālī- menāḳıb
b. Ki bu şeyẖ ola bir laḥẓa murāḳıb
364.a. İde ẓāhir bu emre ihtimāmın
b. Bulup taʿyīn ide cāy u maḳāmın
365.a. Çü şeyẖ oldı murāḳıb geldi ḥālāt
b. Pey-ā-pey eyledi seyr·i maḳāmat
366.a. Çü rūḥāniyyet oldı ġālib
b. Olur ervāh·ı pāk ile muṣāḥib
367.a. Olur aṣlına rūhuñ inciẕābı
b. Aradan refʿ olup gitdi ḥicābı
368.a. Müşāhid oldı hep eşẖāṣ u eşbāḥ
b. Daẖı ecrām·ı ʿulviyyāt u ervāḥ
-24-
369.a. Ne kim mevcūd ise hep evvel āẖır
b. Ḳamu peydā vü pinhān oldı ẓāhir
370.a. Görür ol genc·i vahdet ẖāke medfūn
b. Yatur ser-tā-ḳadem āġişte·i ẖūn
371.a. Birazdan şeyẖden kim gitdi ḥālet
b. Gelüp öz ḥālüne buldu ifāḳat
372.a. Başına vü ayaġına birer çūb
b. Diküp bu ortadadur didi maṭlūb
373.a. Hemān-laḥẓa buyurdı şāh·ı ġāzī
b. Ki bellü ideler ol pāk-bāzı
374.a. Yapalar üstine bir daẖme vālā
b. Ki andan pest ola çarẖ·ı muʿallā
375.a. Yanında ola cāmiʿ medrese hem
b. Dahi bir zāviye ābād u ẖurrem
376.a. Yirine geldi az müddetde meˀmūr
b. Bu buḳʿa oldı bir ẖoş şehr·i maʿmūr
377.a. Ḥavālīsi ser-ā-ser gülsitāndur
b. Gülistān cā-be-cā āb·ı revāndur
378.a. Nedür reşk·i İrem her gülsitānı
b. Ṣuyına teşne āb·ı zindegānī
379.a. Var ola nīm fersaẖ şehrden dūr
b. Olur her kim görürse şād u mesrūr
ŞIFAT·I MEZĀR·I SULṬĀN MEḤEMMED·İ ʿĀLĪ- TEBĀR
380.a. Bunun gibi daẖi çok dürlü ās̲ār
b. Ḳo[mış] ol pādişāh·ı nīk- kirdār
381.a. Otuz bir yıl daẖı bir nice māh ol
b. Cihān mülkinde olup pādişāh ol
382.a. Niçe ser-keşleri efkende ḳıldı
b. Nice şāhı özine bende ḳıldı
383.a. Anuñla her kim itdi rezm u peykār
b. Zebūn oldı elinde āẖır·ı kār
384.a. Yirinden indürüp ol şāh·ı ġāzī
b. Yirine dikdi biñ bir ser-firāzı
-25-
385.a. Muʿayyen on sekiz ṣāḥib-serīri
b. Ki her biri bir iḳlimüñ emīri
386.a. Muṭīʿ olmışdı şarḳ u ġarb yek-ser
b. Nihāyet buldı çün ʿömr·i muḳadder
387.a. Müfīd olmadı şāh·ı kām-rānlıḳ
b. Meded ḳılmadı ol ṣāḥib-ḳırānlıḳ
388.a. Ecel destinde āẖır oldı pā-māl
b. Dökildi ḳaldı bunca leşker ü māl
389.a. Koyup yirlü yirinde raẖt u taẖtı
b. Degişdi taḥta·i tābūtā taẖtı
390.a. Fenā evden beḳā mülkine ol şāh
b. Göçüp gitdi ʿaleyhi raḥmeti'llāh
391.a. Ḳodı ẖayru'l-ẖalef Şeh Bāyezīdi
b. Ḫuceste-ṭāliʿi baẖtı saʿīdi
392.a. Geçüp Şeh Bāyezīd anuñ yirine
b. Çü sulṭān oldı ol ẖānuñ yirine
393.a. İdüp cāmiʿ öñinde aña merḳad
b. Yapup bir daẖme üstine müşeyyed
394.a. Ser-ā-ser çevre yanın gülşen itdi
b. Gül ile yāsemīn ü sūsen itdi
395.a. Sipihre daẖme rifʿatde ber-ā-ber
b. Ḳanādil birle zeyn olmış ser-ā- ser
396.a. Giceler kim dolar āfāḳa ġayheb
b. Yanan ḳandīl olur raẖşende kevkeb
397.a. İçinde meşhed·i sulṭān·ı ġāzī
b. Ḳarışmış ẖāke serv·i ser-firāzı
398.a. Mezāra virmek içün zīver u zīb
b. Üzerin eylemişler ḳırmızı şīb
399.a. Bu şīb ü mermer·i merḳad yaraşmış
b. Semen lāleyle nesrīne karışmış
400.a. Başına vażʿ idüp bir tāze destār
b. Ḳomışlar yanına şemşīr·i ẖūn-bār
401.a. Ḥakuñ luṭfıyla olmış ḳabr gülşen
b. Nedür destār·ı ġonce tīġ·i sūsen
-26-
402.a. Ya ẖod genc·i saʿādāt idi cismi
b. Ḳılıç ol gencüñ olmışdur ṭılısmı
ṢIFAT·I ʿİMĀRĀT·I AʿYĀN·I DEVLET
403.a. Yine her kūşede bī-ḥadd u ġāyet
b. ʿİmāret eylemiş aʿyān·ı devlet
404.a. Muṭabbaḳ ḳaṣrlar ẖurrem serālar
b. Muʿallā ẖān-ḳahlar ẖoş binālar
405.a. Nihāyetsüz ḳuṣūr·ı Cennet-āyīn
b. İçi pür-hūr zīnetlü ẖavātīn
406.a. Ṭolu her künc·i ḳaṣr u ṣaḥn·ı eyvān
b. Muġannī cāriye sāzende ġılmān
407.a. Ḳamu bāzār u kūy u sūḳ u berzen
b. Melek-sīmā perīlerle müzeyyen
408.a. Sever her ehl·i dil bir dil-nüvāzı
b. İder anuñla ẖoş ẖoş ʿışk-bāzī
409.a. Ṣafā·yı ʿīş u nūş u ʿişret-erzān
b. ʿAna kem-yāb u kām·ı dil firāvān
410.a. Yine her kūşede fażl ehl[i] vāfir
b. Cemīʿi ẖalḳı naẓm u nes̲re ḳādir
411.a. Ḳamusı ehl·i ʿirfān ādemīdür
b. Ki Caʿfer anlaruñ kemden kemidür
412.a. Leb·i deryāda miʿber yanlarında
b. Dekākīninde vü ḳapanlarında
413.a. Zaẖīre vafīr ü niʿmet firāvān
b. Fevākih bī-şumār u ġalle erzān
414.a. Bu deñlü ki eyledüm haḳḳında imlā
b. Anuñ ben virmedüm ḥaḳḳını ḥaḳḳā
415.a. Egerçi bunca vaṣfı oldı meṣṭūr
b. Henūz olmadı biñde biri meẕkūr
ḤASB·I ḤĀL
416.a. Bunuñ gibi muʿaẓẓam şehr içinde
b. Ki hem-tāsı bulınmaz dehr içinde
-27-
417.a. İkāmet eylemişdüm ben kemīne
b. Düşüp kesb·i feżāyil ʿālemine
418.a. Çıḳarmışdum fażilet birle adı
b. Ḳamu ẖalḳuñ var idi iʿtiḳādı
419.a. Baş indürürdi her yirde ahālī
b. Añılsam medḥüm eylerdi mevālī
420.a. Yigitlik unfuvānınuñ demiydi
b. Bahār·ı ʿömrüñ evvel ʿālemiydi
421.a. Kaçan kim olsa yidi rūz·ı taḥṣīl
b. ʿAbes kılmaz idüm bir vaḳti taʿṭīl
422.a. Olurdum medrese sākinlerinden
b. Maʿārif cevheri ẖāzinlerinden
423.a. İfāde istifāde pīşem idi
b. Temīz·i nīk u bed endīşem idi
424.a. İderdüm giceler fikr·i mebāḥiṣ
b. Olurdum gündüz ehliyle mübāḥiṣ
425.a. Niçe müşkilleri taḥḳīḳ iderdüm
b. Ḳılı ḳıldan yarup tedḳīḳ iderdüm
426.a. Geçüp eyyām·ı taḥṣīl olsa taʿṭīl
b. İderdüm ʿişret esbābına taḥṣīl
427.a. Dirüp bir niçe ehl·i dil ḥarīfi
b. Hünermend ü sebük-rūḥ u ẓarīfi
428.a. İderdüm anlaruñla ʿiş ü nūşı
b. Çıḳarup göklere cūş u ẖurūşı
429.a. Olup birden ikiden sāde-rūlar
b. Dolup sāġar boşalurdı sebūlar
430.a. Bu üslūba idüp tevzīʿ·i evḳāt
b. ʿAbes ḳılmaz idüm tażyīʿ·i evḳāt
431.a. Bu ḥāl ile geçerdi rūzigārum
b. Müheyyā idi cümle kār u bārum
432.a. Kalīl u ger kes̲īr el irdüginden
b. Var idi sīm u zer Ḥaḳ virdüginden
433.a. Ġınā·yı ḳalb bulmışdı mizācum
b. Yoġıdı kimseye hīç iḥtiyācum
-28-
434.a. Şafaḳ-āsā mis̲āl·i çarẖ·ı gerdūn
b. Münāfıḳ ser-nigūn aʿdā ciger-ẖūn
435.a. Kemālinde var idi naẓma ḳudret
b. İñen itmezdüm aña līk raġbet
436.a. Düşerdi ṣoḥbet es̲nāsında eks̲er
b. Bedīhī eydür idüm ter ġazeller
437.a. Dir idüm düşdügince gāh gāhī
b. Kaṣāyid medḥ iderdüm pādişāhı
438.a. Tefekkür baḥrine olduḳça ġavvāṣ
b. Bulurdum bişden ondan gevher·i ẖāṣ
439.a. Żarūrī sözlerüm bulurdı ḳıymet
b. İderdi cān u dilden ẖalḳ rāġbet
440.a. Neyi kim ẖār·ı kilküm itse inşā
b. Dutardı başlar üzre gül gibi cā
441.a. Nevā·yı meclis·i ʿuşşāḳ olurdı
b. Sürūd·ı bülbül·i müştāḳ olurdı
ṢIFAT·I ZEMİSTĀN
442.a. Yine bir dem ki ḳış hengāmı idi
b. Şitā reyḥānınuñ eyyāmı idi
443.a. Cihān bend·i müselsel urup āba
b. Kilīdin virmiş idi āfitāba
444.a. Ne ḳatre kim bulutdan dūr olurdı
b. İnince mühre·i billūr olurdı
445.a. Olup rūy·ı zemīn āyīne-kirdār
b. İderdi ṣūret·i sermāyı iẓhār
446.a. Gidüp beñzi ṣovuḳdan sebze-zāruñ
b. Eli düşmişdi sermādan çenāruñ
447.a. Olup berd·i şitādan müncemid āb
b. Bu ḳorḳudan hevā geymişdi sincāb
448.a. Seḥāb·ı tīreden ẖurşīd·i enver
b. Siyeh semmūrlar geymişdi bī-mer
449.a. Ḳar altında çemenler oluban güm
b. Aġaçlar egnine almışdı ḳāḳum
-29-
450.a. Bulutlar içre pinhān idi eflāk
b. Nemedlerde niteki‿āyīne·i pāk
451.a. Ṣovuḳdan ditreşürlerdi felekler
b. Üşiyüp buymasun diyü melekler
452.a. Sipihrüñ ẖargehinde tā seḥergāh
b. Yaḳardı yir yir āteş encüm ü māh
453.a. Ṣanasın kim kef·i sulṭān idi ebr
b. Ki heft iḳlīme sīm-efşān idi ebr
454.a. Zemīni penbe·i berf içre devrān
b. Mis̲āl·i müşg·i Çīn itmişdi pinhān
455.a. Bürūdet cānın almışdı hevānuñ
b. Ġıdāsı olmaġın kāfūr anuñ
456.a. Olan bir dem cüdā āteşden ey yār
b. Duẖān-āsā olurdı nīl-ruẖsār
457.a. Düşenler gülşen·i nāz u naʿīme
b. Ḥased iltürdi aṣḥāb·ı caḥīme
458.a. Düşüp oda köze her yirde heyzüm
b. Bulurdı nārı eylerdi taẓallum
459.a. Aña berd·i şitānuñ şiddetinden
b. Cihānuñ rūzigāruñ miḥnetinden
460.a. Yanardı hemçünān sermādan āteş
b. İderdi nāle vü feryād·ı dil-keş
461.a. Zebān olmış idi her bir zebāne
b. Şikāyet itmek içün yana yana
462.a. Bozılup revnaḳı ṣaḥra vü bāġuñ
b. İrişmişdi daẖı od u ocaġuñ
463.a. Güzeller gülsitāndan evlerine
b. Gelüp dönmişdi ev ẖuld·i berīne
464.a. Virüp ḳaṣrına zīnet her yüzi māh
b. Şeref bulmışdı andan ṭāḳ u dergāh
465.a. Geyerdi hilʿat·ı mūyīne yek-ser
b. Ġazāl·i Çīn mis̲āli müşg-būlar
466.a. Semen-berler ḥarīr içreydi lerzān
b. Nitekim ṣuda tāb·ı mihr·i raẖşān
-30-
467.a. Her evde āteş olmışdı firūzān
b. Dil·i ʿāşık gibi her laḥẓa sūzān
468.a. Ḫaṭ·ı ruẖsār gibi her nigārīn
b. İdinmişdi maḳām āteş kenārın
469.a. Olup dururdı eyyām u leyālī
b. Biri ānī birisi lā-yezālī
470.a. Zamānı az idi ġāyet nehāruñ
b. Viṣāli demleri mānendi yāruñ
471.a. Kem olduġına böyle behre·i rūz
b. Ḳırışmış buṣmış idi çihre·i rūz
472.a. Velīkin rişte·i ʿömr·i şeb·i yār
b. Dırāz idi nitekim mūy·ı dildār
473.a. Feraḥnāk idi hindū·yı leyālī
b. Muʿammer olduġına böyle ḥāli
474.a. Olup ẖandān iderdi ʿarż·ı dendān
b. Dür·i dendān idi her necm·i raẖşān
475.a. Ḳılup her kişi aḥbābıyla ṣoḥbet
b. İderdi ẖalvet aṣḥābıyla ṣoḥbet
ḤAṢB·I ḤĀL
476.a. Oturup bir gice ben daẖı ẖurrem
b. Ṭarab vāfir ġam u renc ü ʿanā kem
477.a. Bir iki yār ile ṣoḥbet iderdüm
b. Ḥużūr·ı ḳalb ile ʿişret iderdüm
478.a. Süẖan-dān idi bezm ehli ne kim var
b. Oḳurlardı laṭīf ebyāt u eşʿār
479.a. Ne naẓm·ı dil-güşā kim ẕikr olurdı
b. Mezāyā vü ẖavāṣṣı fikr olurdı
480.a. Geçerdi bahs̲ eşrāf·ı selefden
b. Olurdı güft u gū her bir ṭarafdan
481.a. Süẖan-perverlerüñ erbāb·ı naẓmuñ
b. Söze ḳādirlerüñ aṣḥāb·ı naẓmuñ
482.a. Taṣavvur eyleyüp nisbetlerini
b. İderlerdi beyān rütbetlerini
-31-
483.a. Kimin taʿrīf ü medḥ eylerler idi
b. Kimini ẕemm u ḳadḥ eylerler idi
484.a. Bu es̲nāda baña bir yār·i cānī
b. Didi ey baẖr·ı ʿummān·ı meʿānī
485.a. Hezārān ḥamd yüz biñ şükr ki ol Ḥaḳ
b. Ḫudāvend·i cihān feyyāż·ı muṭlāḳ
486.a. Virüpdür saña vāfir ḳuvvet·i ṭabʿ
b. Ṣafā·yı ẕihn·i pāk u cevdet·i ṭabʿ
487.a. Oḳınsa didügüñ şiʿr ü ḳaṣīde
b. Olur cān u göñül[ler] āremīde
488.a. Budur ẓannum eyā her ḳande māhir
b. Ki sensin mes̲nevīye daẖı ḳādir
489.a. Eger sen mes̲nevīye el urasın
b. Bu maʿnā üzre bir s̲ābit durasın
490.a. Ola ʿālemde senden yādigār ol
b. Bula ẖalk içre ḳadr u iʿtibār ol
491.a. Kühendür kıṣṣa·i Şīrīn ü Ḫusrev
b. Revādur söyleseñ bir ḳıṣṣa·i nev
492.a. Aġız bir eyleyüp anuñla her yār
b. Bu yüzden eylediler ẖaylī güftār
493.a. Cevābında didüm anlara ben de
b. Ki vardur gerçi ḳudret aña bende
494.a. Dil ü cāndan gerek līkin teveccüh
b. Ki ḳābil ola ḳılmaġa tefevvüh
495.a. İñen çoḳ cidd ü cehd gerek ol
b. Ki ẖāṣ u ʿām içinde ola maḳbūl
496.a. Bilürsiz merdüm·i ṣāḥib-fażīlet
b. İder ʿār itmege eşʿāra raġbet
497.a. Ki fażl ehline şaʿirlıḳ yaraşmaz
b. Yed·i Mūsāya sāhirlıḳ yaraşmaz
498.a. Ḳılurken ẖāmemüz ḥall·i deḳāyıḳ
b. Olurken rūşen anuñla ḥaḳāyıḳ
499.a. Revā mıdur ki yaza türrehātı
b. Ki olmaya ḥaḳiḳatde s̲ebātı
-32-
500.a. İşi olmış iken keşf·i maḳāmāt
b. Ola teẕkārı taẖyīli maḳālāt
501.a. İderken rūz u şeb kesb·i feżāyil
b. Ḳoyup anı dürişmek şiʿre müşkil
502.a. Didiler yine yüz luṭf ile yārān
b. İdüp bī-ḥad s̲enā medḥ·i firāvān
503.a. Ki ḥaḳdur sözlerüñ mecmūʿı şeksüz
b. Bulınmaz dünyede bir iş emeksüz
504.a. Daẖı şiʿr ü ġazelden kesb·i ʿirfān
b. Müveccehdür gerekmez aña burhān
505.a. Velī bunlar degüldür sende cārī
b. Buyise imtināʿuñ ger medārı
506.a. Saña virmiş durur ol Ḳādir·i pāk
b. Kemāl·i luṭf·ı ṭabʿ u fehm·i idrāk
507.a. Ki kāfīdür bir ednā iltifātuñ
b. Gerekmez üstine dün gün s̲ebātuñ
508.a. Senüñ vaḳtüñ bunuñla żāyiʿ olmaz
b. Bu şuġl u kesbüñe hīç māniʿ olmaz
509.a. Ḫuṣūsā kim ḳalur bunuñla da nām
b. Bununla artuġ olur şöhret·i ʿām
510.a. Ḫavāṣa münḥaṣırdur fehm·i ʿirfān
b. Bunı añlar ḳamu dānā vü nā-dān
511.a. Şular kim şiʿr ile şöhret bulupdur
b. Efāżıldan olur meşhūr olupdur
512.a. Ġaraz ẖod dünyede bir ad u ṣāndur
b. Kişiden hem ḳalan nām u nişāndur
513.a. Ḳamu naẓm ehlinüñ ẖod ḥāli bellü
b. Ser-āmed olanuñ aḥvāli bellü
514.a. Şular kim Türkī dilde şöhreti var
b. Biri Şeyẖī biri Aḥmeddür ey yār
515.a. Eger Şeyẖīdür inṣāf eyle bi'llāh
b. Süḥanverlikden olmış gerçi āgāh
516.a. Sözüñ üslūb·ı naġzın añlamış ol
b. Kelāmuñ ṭavr u ṭarzın añlamış ol
-33-
517.a. Feṣāḥatde velīkin ḳārı yoḳdur
b. Kelāmınuñ ġarīb elfāẓı çoḳdur
518.a. Ve ger Aḥmed durur gerçi selāset
b. Bulınur sözlerinde hem feṣāḥat
519.a. Belāġatda velī māhir degüldür
b. Kelāmuñ rabṭına ḳādir degüldür
520.a. Sözinüñ ḥüsni vardur ānı yoḳdur
b. Nuḳūş·ı deyre beñzer cānı yoḳdur
521.a. Bu hāl ile yine ey merd·i üstād
b. Birinüñ daẖı yoḳ şānında īcād
522.a. Muʿayyen her birinüñ ḥāli ḳāli
b. Olupdur terceme ulu kemāli
523.a. Ararsan defterini her birinüñ
b. Tetebbuʿ eyler iseñ sözlerini
524.a. Bulımazsın birinde maʿnī·i ẖaṣ
b. Bulursın ġayrüñ āhengine raḳḳāṣ
525.a. Ḫayāl·i ẖāṣa çün ḳādir degüller
b. Ḥaḳīḳatde bular şāʿir degüller
526.a. Senüñ ẖod naẓm·ı pāke ḳudretüñ var
b. Meʿānī bulmaġa hem ḳuvvetüñ var
527.a. Feṣāḥat sende bulmışdur nihāyet
b. Kemāline irişmişdür belāġat
528.a. Neye göstermeyesin ḳuvvetüñi
b. Niçün bildürmeyesin ḳudretüñi
529.a. Kümūnda ḳala bu maʿnā revā mı
b. ʿIyān olmaya bu genc·i girāmī
530.a. Eger eyyām·ı taʿṭilātdan sen
b. Bunuñçün idesin bir gün muʿayyen
531.a. Yazasın bir kitābı az zamānda
b. Ki olmaya anuñ mis̲li cihānda
532.a. Ziyāde söyleyüp itdiler iḳdām
b. İñen çoġ itdiler ilḥāḥ u ibrām
533.a. Ki ḳıldum sözlerine imtis̲āli
b. Ḳabūl itdüm ki bulduḳça mecāli
-34-
534.a. Dürişem naẓm idem bir dāsitānı
b. Ki‿ola her ʿāşıḳuñ vird·i zebānı
535.a. Oḳıyam ol ḳadar siḥr ü füsūnı
b. Ki meftūn eyleyem her ẕū- fünūnı
536.a. Demümden āhenīn diller olup nerm
b. Hevā hengāmesini eyleyem germ
537.a. Bu reˀyi eyledüm çün kim muḳarrer
b. Bu fikre düşdüm āẖır ey birāder
538.a. Ki ḳanḳı ḳıṣṣayı naẓm eyleyem ben
b. Ne efsāne oḳıyam neyleyem ben
PEND-DĀDEN·İ DİL
539.a. Didi dil şol ḥikāyetler kim anı
b. Lisān·ı āẖaruñ bir nükte- dānı
540.a. Edā itmiş ola ṭatlu dil ile
b. Emek çekmiş ola ay u yıl ile
541.a. İdüp dürlü güherler naẓmına derc
b. ʿÖmürler eylemiş ola aña ẖarc
542.a. Olup muẖtārı bir üslūb·ı zībā
b. Aña virmiş ola bir ṭarz·ı ġarrā
543.a. İdinüp muḳtedā sen daẖı anı
b. Elüñe alasın bir dāsitānı
544.a. Ne ṣūretlerle ol itdiyse taḥrīr
b. Ḳılasın terceme Türkīye bir bir
545.a. Bu ehl·i fażl olana sehldür sehl
b. Benüm ḳatumda belki cehldür cehl
546.a. Gerek sen idesin bir ḳıṣṣa perdāz
b. Ki‿işitmiş olmaya bir ḳıṣṣa-perdāz
547.a. Senüñ iḥdas̲uñ ola ṭavr u ṭarzı
b. Saña maẖṣūṣ ola üslūb·ı naġzı
548.a. Senüñ ola ne kim var zişt eger ẖūb
b. Birisi olmaya ġayriye mensūb
549.a. Hüner var ise olur bunda ẓāhir
b. Bunu iden kişidür naẓma ḳādir
-35-
MAKBŪL-ÜFTĀDEN·İ NAṢİḤAT·I DİL
550.a. Dil·i āşüfteden çün geldi bu ḳāl
b. Didüm dīvāneden uṣlu ẖaber al
551.a. Heves ḳıldım didüm bir ẖoş ḥikāyet
b. Ki kimse ḳılmamış ola rivāyet
552.a. Tetebbuʿ itdüm āẖbārı ser-ā-ser
b. Tevārīẖi vü esmārı ser-ā-ser
553.a. Bu maʿlūm oldı āẖır kim rivāyāt
b. Muzaẖrefdür kevāẕibdür ḥikāyāt
554.a. Didüm kim naḳl iderven çün kevāẕib
b. Dilüm söyler mesāvī vü mesālib
555.a. Ne lāzım eyleyüp bāṭıl deʿāvī
b. Füsürde mürdeler idem mesāvī
556.a. Degül maḳṣūd aṣlı çün fesāne
b. Ġaraż sözdür ḥikāyet bir bahāne
557.a. Benüm itsem ne ḥasb·ı ḥālümi naẓm
b. Ser-encāmum añup aḥvālümi naẓm
558.a. Daẖı rūşen olur bunda mahāret
b. Ki bir yoḳ nesne bulur bunca ṣūret
559.a. Bunuñla farḳ olur aʿlā denīden
b. Eyü yavuzdan u ceyyid redīden
560.a. Ne kiẕb u iftirā eylersem īcād
b. Yeg ol kim eyleyem kendüme isnād
561.a. Bu fikr ile elüme ẖāmeyi ben
b. Alup yazdum bu ferruẖ nāmeyi ben
562.a. Heves birle urup bünyādın anuñ
b. Heves-nāme ḳodum hem adın anuñ
563.a. Ne şāh u ne vezīr adına yazdum
b. Perī-ruẖsāreler yādına yazdum
564.a. Getürdüm naẓma bir efsāne ṭurfa
b. Ki benden ola ʿışḳ ehline tuḥfe
565.a. İñen çoḳ geçmedi ezmān u aʿṣār
b. Ki tesvīd oldı bu naẓm·ı güher-bār
-36-
566.a. Buña maṣrūf olan vaḳtüm ser-ā-pāy
b. Eger cemʿ olsa olmazdı iki ay
567.a. Çü tesvīd oldı bu ferẖunde defter
b. Mevāniʿ düşdi ḳaldı şöyle ebter
568.a. Beyāża çıḳmadı birkaç zamān ol
b. Kümūnda ḳaldı olmadı ʿıyān ol
569.a. Velī cemʿ olduġınca ḳarşu yārān
b. Kemāl ehli hüner-perver süẖan-dān
570.a. Açılduḳça süẖan süst ü ḳavīden
b. Ḳasayidden ġazelden mes̲nevīden
571.a. Söz olup düşdügince nefy ü is̲bāt
b. Oḳurdum ben de bundan birḳaç ebyāt
572.a. İşidenler iderlerdi pesendi
b. Ḳılurlardı hezārān rīş-ẖandi
573.a. Revā görmezdi kimse kim bu maḥbūb
b. Ḳala ednā ḥicāb altında maḥcūb
574.a. Dilerlerdi ki mānendi ġavānī
b. İde cilve bu ebkār·ı meʿānī
575.a. Ḳamu dirlerdi kim bu dil-ber·i ẖūb
b. Nigār·ı şūẖ u şīrīn-kār u āşūb
576.a. Cihāna ʿarż ide dīdārını ger
b. Aça yüz luṭf ile ruẖsārını ger
577.a. Şu resme ola bu bir tīz bāzār
b. Kim ola müşterī cāndan ẖarīdār
578.a. Çü gördüm böyle ẖalḳuñ raġbeti var
b. Ẓuhūrına vüfūr·ı himmeti var
579.a. Getürdüm az zamān içre beyāẓa
b. Ki döndi tāze vü ẖurrem riyāża
ṢIFAT·I KİTĀB
580.a. Nedür her ṣafḥa bir gül-deste·i naġz
b. Ki ʿıṭrından olur ẖoş-būy her maġz
581.a. Düzindi çünki bu zībende şāhid
b. Aña ẖaṭ oldı küẖl āyīne kāġıd
-37-
582.a. Muẖābir sürmedān·ı dil-sitānı
b. Ḳalemler oldı mīl·i sürmedānı
583.a. Cemāl·i dil-keşi ġarrā meʿānī
b. Beyān·ı ʿaẕb u ter şīrīn zebānı
584.a. Libās·ı ḳırmızı elfāẓ·ı rengīn
b. Mezāyā vü nüket esbāb·ı tezyīn
585.a. Saṭırlar kim olupdur müşg·i zencīr
b. Nedür zülf·i dil-āvīz·i girih-gīr
586.a. Ara yirde düşen nāzük ẖayāli
b. Degül illā miyān·ı mū-mis̲āli
587.a. Muʿanber noḳṭalardur cā-ba-cā ẖāl
b. Müdevver ẖarflerdür ṭavḳ u ẖalẖāl
588.a. İlāhi oldı çün ārāste bu
b. Ḥuliyyāt ile çün pīrāste bu
589.a. Buña vir ẖalḳ içinde ḳadr u temkīn
b. Ḳamu ʿālem gözine eyle şīrīn
590.a. Ne denlü ʿaybı var ise hüner ḳıl
b. Sivādan gözlere nūr·ı baṣar ḳıl
591.a. Bunuñ mihrine her cānı esīr it
b. Oḳıyanları hep rūşen-żamīr it
592.a. Naẓar idenleri mesrūr eyle
b. Gözini göñlini pür-nūr eyle
SER·İ SÜḪAN
593.a. Gel iy mürġ·i ẖoş-elḥān·ı nevā-sāz
b. Nevāñı eyle sāz·ı ʿışḳa dem-sāz
594.a. Dil-ārā naġmeler it olma ẖāmūş
b. Cihān ġavġāların eyle ferāmūş
595.a. Dem ur ʿālem dimāġın müşg-bār it
b. Rumūz·ı sırr·ı ʿışḳı āşikār it
596.a. İñen de ʿışḳ işinden olma ġāfil
b. Ki ʿışḳ olmayan ādemden ne ḥāṣıl
597.a. Eger seng olasın gevher ider ʿışḳ
b. Ve ger ṭopraġ olasın zer ider ʿışḳ
-38-
598.a. Degül bīhūde esrār·ı taʿalluḳ
b. Degüldür serserī kār·ı taʿaşşuḳ
599.a. Cihāna ʿışḳ ile uruldı bünyād
b. Cihān hem ʿışḳdan olmışdur ābād
600.a. Ne dil kim ola ʿışḳ ile muḳayyed
b. Olur cümle ʿalāyıḳdan mücerred
601.a. Bir olur sūmenāt u deyr ü Kaʿbe
b. Kime kim ṭokına ʿışḳdan ceẕbe
602.a. Mey·i nāb ile göñlün egle dem it
b. Ḳadem baṣ meclis·i ʿışḳa ḳadem it
603.a. Ulu meclis durur ol meclis·i pāk
b. Ki mihver şemʿi durur pervānesi eflāk
604.a. Dil ü cānlar anuñ peymānesidür
b. Ḥarīm·i ʿarş şohbet-ẖānesidür
605.a. Şu kim dir ʿışḳa şehvānī marażdur
b. Sözin işitme kim ṣāḥib-ġarażdur
606.a. Dil·i pākīzedür ʿışḳuñ mekānı
b. Sen umma ehl·i dil ġayrinden anı
607.a. Eger ola ḥaḳīḳī ger mecāzī
b. Erenler pīşesidür ʿışḳ- bāzī
608.a. Mecāzī ʿışḳı da görme iñen ẖăr
b. Ki vardur anda daẖı ẖayli ās̲ār
609.a. Keser maʿşūḳ ġayrinden seni ol
b. Ḳomaz cān gülşenine kimseye yol
610.a. Ferāmūş itdürür zühd ü riyāyı
b. Ḳazır dilden nuḳūş·ı mā-sivāyı
611.a. Anı dānā olan dutmaz fażīḥat
b. Ki olmışdur pül·i rāh·ı ḥaḳīḳat
612.a. Çün oldı rāh·ı ḥaḳḳa ḳanṭara ol
b. Aña teşnīʿ ü ṭaʿn itmek degül yol
613.a. Daẖı yitmez mi ʿışḳa bu kerāmet
b. Ki yādından irer ervāḥa rāḥat
614.a. Virür cāna feraḥ ʿışḳuñ ḥadīs̲i
b. Ḳomaz dilde teraḥ ʿışḳuñ ḥadīs̲i
-39-
615.a. Neşāṭ-engīz olur güftārı ʿışḳuñ
b. Sürūr-āmīz olur esrārı ʿışḳuñ
616.a. Ḥikāyet eylemişlerdür ekābir
b. Ki ṭolmışdur ṭavāmīr u defātir
617.a. Gel imdi sen de anda bir fesāne
b. Bize söz ile söyle yane yane
618.a. Ki şevḳın artura her derdmendüñ
b. Revānın şād ide her müstmendüñ
619.a. Ḳala ʿuşşāḳa senden yādigār ol
b. Ola ġam günlerinde ġam-güsār ol
ĀĠĀZ·I DĀSİTĀN
620.a. Meger bir dem ki rūz olmışdı pīrūz
b. Seḥerden āfitāb·ı ʿālem-efrūz
621.a. Binüp ẖink·i sipihre şād u ẖandān
b. İderdi gülşen·i ẖażrāyı seyrān
622.a. Bahar eyyāmı idi vaḳt·i nāzük
b. Nevā-sāz idi ḳumrī vü çekāvek
623.a. İderdi ġonceler ʿīş·i bahārī
b. Dirüp ẖargāhına birḳaç nigārı
624.a. Zümürrüd ḳaṣra dönmiş idi gülşen
b. Açılup güller olmış idi revzen
625.a. Bes ol revzenlere miʿmār·ı eyyām
b. Mülevven şīşeden itmiş idi cām
626.a. Benüm var idi birḳaç hem-nişīnüm
b. Muvāfıḳ dūst u yār·ı güzīnüm
627.a. Ki anlardı sezāvār·ı sitāyiş
b. Ḥıredmend u süẖandān ehl·i dāniş
628.a. Edeb-perver sebük-rūḥ u girān-ḳadr
b. Hünerverler içinde her biri ṣadr
629.a. Oturup anlaruñla ḥücrede ẖoş
b. Ġam·ı dünyāyı itmişdüm ferāmuş
630.a. Gehī şīrīn ṣanemler yād olurdı
b. Dil ü cān şevḳ ile Ferhād olurdı
-40-
631.a. Dir idüm geh ḳaṣāyid geh muʿammā
b. Oḳurduḳ geh tevārīḥ ü ḥikāyā
632.a. Gehī müşkil mesāyil fikr iderdük
b. Gehī dürlü mażāḥik ẕikr iderdük
633.a. Gehī naẓm·ı Derī vü gāh Tāzī
b. Gehī şaṭranc u nerd ü lehv-bāzī
634.a. Bu ḥāl ile geçerdi vaḳt u sāʿat
b. Yoġ idi dilde ġam cānda melālet
635.a. Birisi ol benüm hem-demlerümden
b. Muḥibb u muẖliṣ u maḥremlerümden
636.a. Didi benden yaña idüp nigāhı
b. Ki ey erbāb·ı fażluñ tekyegāhı
637.a. Dil u cān mürġı ṣayyādı beyānı
b. Bedīʿu'n-naẓm·ı şeh-bāzī meʿānī
638.a. Humā ṭalʿatlular olsun şikāruñ
b. Perī-rūlarla geçsün rūzigāruñ
639.a. Temāşā eyle gör ürdebehişti
b. Ne maḥbūb eylemişdür kūh u deşti
ṢIFAT·I BAHĀR
640.a. Leṭāfetden dönüp āyīneye ẖāk
b. Ser-ā-ser münʿakisdür anda eflāk
641.a. Benefşe münẖasif kevkeb çemenler
b. Feleklerdür s̲evābit yāsemenler
642.a. Şeḳāyıḳ ʿaks·i Mirrīẖ ü Zuḥaldür
b. Gül·i zanbaḳ ki ẖoş vālā-maḥaldür
643.a. Ṣalup kitfeyne nūrın ṭaylasān ol
b. Ḥaḳīḳat Müşterīdendür nişān ol
644.a. Gül·i zerd ü sepīd·i bāġ u bustān
b. Olupdur ʿaks·i māh u mihr·i raẖşān
645.a. ʿUṭāridden dutar sūsen berātı
b. Elinde ẖāmesi çīnī devātı
646.a. Zeherdür Zühre·i zehrā·yı Zehrā
b. S̲üreyyā menzili her şāẖ·ı mezhere
-41-
647.a. Derārī şeklidür ṣūretde jāle
b. Şafaḳdur sebze eṭrāfında lāle
648.a. Şecerden kim dökilü yire ezhār
b. Nedür ʿaks·i şāb·ı tīz-reftār
649.a. Çemen ṣaḥnın ki nerkis dutdı düpdüz
b. Nedür her biri bir ḳuyruḳlu yılduz
650.a. Ṭarīḳ·i bāġ u gülşendür mecerre
b. Ḥamel burcı durur her berg·i berre
651.a. İki şāẖ·ı ḥamīde bir şecerde
b. Sürū·yı cedy·i gerdūndur naẓarda
652.a. Ten·i pür-çīnine sāḳı[n] düşüp düm
b. Nedür gül-berg·i sebzī şekl·i kej-düm
653.a. Mis̲āl·i sünbüledür sünbülistān
b. İki gül bir budaḳda resm·i mīzān
654.a. Nümūdār oldı burc·ı delve nerkis
b. Nişān·ı ḳavsdür şāẖ·ı muḳavves
655.a. Ṭolanmış ṣanma bāġı ṣu kemer-vār
b. Çemende şekl·i cevzādur bedīdār
656.a. Zemīne s̲evr·i gerdūn·ı berīnüñ
b. Düşen ʿaksi durur gāvı zemīnüñ
657.a. Degüldür bīşeler içre yatan şīr
b. Mis̲ālin şīre çarẖuñ gösterür yir
658.a. S̲emerler de ne ẖarçeng ü semekdür
b. Mis̲āl·i ḥūt u ẖarçeng·i felekdür
659.a. Bulut mā-verd ile ẖāki sirişte
b. İdüp ṣaḥrāyı döndermiş bihişte
660.a. Çıḳarmış ser şükūfe şāẖlardan
b. Çıḳalum biz de ṭaşra kāẖlardan
661.a. Çemenler beñzemiş bāġ·ı cināna
b. Niçün biz olavuz maḥbūs·ı ẖāne
662.a. Ṣabāda yoġıken gör tāb·ı reftār
b. İder üftān ü ẖīzān seyr·i gülzār
663.a. Dutup teb ditredürken her dem anı
b. Lebin teb-ẖāle itmişken cebānī
-42-
664.a. Sürini sürinü eyleyü zārī
b. Ṭolanur ṭarf·ı bāġ u lālezārı
665.a. Degülken ẖārdan kemter muʿayyen
b. Niçün dutmayavuz gülşende mesken
666.a. Oluruz lāleden himmetde biz dūn
b. Ele ger almayavuz cām·ı gül-gūn
667.a. Nice ġamgīn-dil ü nā-şād olalum
b. Cihāna dem virelüm dād alalum
668.a. Olalum tāzī atlara süvāre
b. Varalum seyr ide ol sebzezāra
669.a. Ki Kāġıd-ẖāne dinmüşdür aña nām
b. Mürekkeb ẖāki müşg ü ʿanber·i ẖām
670.a. Ḳılalum ol arada ʿīşe bünyād
b. Olalum serv gibi ġamdan āzād
671.a. Bahār eyyāmıdur nūş idelüm mül
b. Çemende yatalım her şeb çü bülbül
672.a. Gülistāndan bizi gül gibi her gāh
b. Götürsünler getürsünler seḥergāh
673.a. Bi-ḥamdi'llāh ki ṣıḥḥatde mizācuñ
b. Hudādan ġayriye yoḳ iḥtiyācuñ
674.a. Yi iç ẕevk u ṣafā sür ṣoḥbet eyle
b. Gece gündüz müdāmī ʿişret eyle
675.a. Ġanīmet gör ḥużūr·ı dūstānı
b. Vefāsuzdur vefāsuz bil cihānı
676.a. Çü ẖatm itdi sözin ol cümle yārān
b. Aña taḥsīnler itdiler firāvān
677.a. Bu maʿnā olmaġın ġāyetde maʿḳūl
b. Ḳamusınuñ ḳatında oldı maḳbūl
678.a. Didüm ben de bulara cān sizüñdür
b. Ne kim emr idesüz fermān sizüñdür
679.a. Hemān laḥẓa süvār olduḳ şitābān
b. Biraz geçdük dih ü kūh u beyābān
680.a. İrişdük āhırü'l-emr ol araya
b. Bihişt-āsā maḳām·ı dil-güşāya
-43-
ṢIFAT·I KĀĠID-ḪĀNE
681.a. Geñiş ṣaḥrası çevre yanı kühsār
b. Diraẖtistān u sebzistān u gülzār
682.a. Diraẖt·ı sāye-perverler irişmiş
b. Budaḳlar birbirine el virişmiş
683.a. Dutarlar el ele serv ile şimşād
b. Segirdüp ḳalġar üstinden geçer bād
684.a. İderler daẖı nice luʿb u bāzī
b. Sürerler ẕevk ile ʿömr·i dırāzı
685.a. Çenāruñ bergi olmış sebz·i dīdār
b. Eline ṣan ḳomış ḥınnā·yı ter yār
686.a. Yeñi yapraḳ getürmiş ṣanma ʿarʿar
b. Zebān olmış ḳamu cismi ser-ā-ser
687.a. Ki rūz u şeb niyāz ide İlāha
b. Gezend irişmeye bu sebzegāha
688.a. Aralıḳ yirde bir ırmaḳ revāne
b. Çemenler der-kenārı bī-kerāne
689.a. Çemen pür-lāle vü güldür ser-ā-ser
b. Gül āteş-pāredür her lāle aẖker
690.a. Meger görüp cemālin bir nigāruñ
b. İçine od düşüpdür sebzezāruñ
691.a. Gülişür ġonceler idüp neẓāre
b. Gül ile mā-cerā-yı cūybāra
692.a. Ki yılda bir görünürsiz diyü cū
b. Döker verdüñ ayaġına ṣoġuk ṣu
693.a. Ṣu ile bīd idüp ẖoş zindegānī
b. Sever cānı gibi āb·ı revānı
694.a. Anuñ üstinden er ir ü eger giç
b. Yavuz yil esdügini istemez hīç
695.a. Anuñçündür ki bād olduḳça cünbān
b. Olur āb üstine her bīd lerzān
TETİMME·İ DĀSİTĀN
-44-
696.a. Düzüp bülbül hezārān sūz ile sāz
b. Şeh-āvāz ile ẖūb eyler ser-āġāz
697.a. Dirülüp ḳuşlar ider aña āheng
b. Gider zārīleri ferseng ferseng
698.a. Çü gördi gözlerümüz ol maḳāmı
b. Unutduḳ ravża·i dārü's-selāmı
699.a. Biraz şükr eyledük Perdverdigāra
b. Ki irgürdi bizi yine bahāra
700.a. Cihānı gördüm olmış Cennet-ābād
b. Bu birḳaç beyti ḳıldum anda bünyād
ĠAZEL
701.a. Devr itdü çün kenār·ı gülistānı cūybār
b. Sīmīn kemer ḳuşandı ṣanasın ki bir nigār
702.a. Sebze ber-ā-ber idi ḳara yire luṭf idüp
b. Ḳaldurdı ẖākden anı bārān·ı nev- bahār
703.a. Şol cürʿadan ki ẖāke bulutlar döker zemīn
b. Mest olup eyledi ḳamu pinhānın āşikār
704.a. Açdı yüzin gözin gül ile nerkisüñ ṣabā
b. Ṣaḳlardı gerçi perdeler altında zebzezār
705.a. Çün āb·ı rūyıdur çemen ü bāġ·ı gülşenüñ
b. Dutsa ʿaceb mi şeb-nemi el üstine çenār
706.a. Çūb urdı ʿaks·ı şāẖ aña teˀdīb ḳaṣd idüp
b. Gülzāra ḳarşu çün uzanıp yatdı cūybār
707.a. Gül-bün başına gül siperin çekdi jāleden
b. Oḳ sepdi gülşene çü ḳurup ḳavsi rūzigār
708.a. Fetḥ itdi ġonce ḳalʿaların bād·ı ṣubḥ-dem
b. Ġarḳ oldı ẖūn·ı lālelere tīġ·ı kūhsār
709.a. Ġonce ki ṭıfl·ı yek-şebedür ṣubḥ-dem anuñ
b. İster ki göre ṭāliʿ·i mevlūdını hezār
710.a. Dutmaġa irtifāʿ·ı nücūm·ı şükūfeyi
b. Güller getürmiş aña sütürlāb·ı zer-nigār
711.a. Himmetde ẖārdan daẖı ger olmaduñsa dūn
b. Caʿfer bahār irişdi gülistānda ḳıl ḳarār
-45-
712.a. İrem bāġına dönmiş gördük ol deşt
b. Biraz seyr idüp itdük anı gül-deşt
713.a. İrişdük bir yire ġāyetde maḥbūb
b. Laṭīf ü dil-keş ü raʿnā vü merġūb
714.a. Biri birine ḳarşu iki gülşen
b. Arada ol ulu ṣu pāk u rūşen
715.a. Hemān-dem iḥtiyār itdük birini
b. Muḳarrer eyledük ṣoḥbet yirini
ṢIFAT·I CĀY·I MECLİS
716.a. İnüp girdük çün ol gülzāra ẖandān
b. Ne gördük bir ʿaceb bāġ u gülistān
717.a. Zemīninde biten raʿnā giyālar
b. Elif-ḳad sebz-cāme dil-rübālar
718.a. Benefşe lāle vü nesrīn ü nerkis
b. Düzetmiş bir ulu şāhāne meclis
719.a. Kebāb itmege ḳuşlardan firāvān
b. Gül od yaḳmış getürmiş sīẖ·i aġṣān
720.a. Çiçekler bir yire gelmiş ser-ā-ser
b. Ṣaru sūsenler ile zanbaḳ·ı ter
721.a. Ḳomış yir yir gümiş altun ṣurāḥī
b. İçinde içmege bezm ehli rāḥı
722.a. Olup ẖoş nāy·ı bülbül naġme-perdāz
b. Dutup def güller olmış aña dem-sāz
723.a. Oturmışlar reyāhīn dest ber-dest
b. Külāhın lāle kec ḳılmış olup mest
724.a. Süzilmiş nerkisüñ çeşm·i siyāhı
b. İder nesrīne mestāne nigāhı
725.a. Ḳılup gül meclis ehline nevāziş
b. Getürmiş bir ṭabaḳ rengīn cevāriş
726.a. Dimāġı dutmaġa bāde muʿaṭṭar
b. Ḳomış sāġar dibine lāle ʿanber
ḤASB·I ḤĀL
-46-
727.a. Çü gördük bezm-sāz olmış reyāhīn
b. Düzetdük biz de bir ẖoş bezm·i āyīn
728.a. Şeker nuḳl ile idüp bezmi memlū
b. Kebāb itdük firāvān kebk ü tīhū
729.a. Oturduk ṭarf·ı cūda fāriġü'l-bāl
b. Getürdük ortaya yāḳūt·ı seyyāl
ṢIFAT·I BĀDE
730.a. ʿAceb yāḳūtdur kim kān·ı dürden
b. Dehān·ı ẖalḳ olupdur aña maḥzen
731.a. Kişiyi ʿāleme sulṭān ider ol
b. ʿUrūḳına girüp seyrān ider ol
732.a. Ḳılur geh şīşede menzil perī-vār
b. Gehī gül gibi başlarda yiri var
733.a. Ṣuvarup ʿömr bāġın dutmaġa ter
b. Ḳurar meclisde devri dāyimīler
734.a. Egerçi āb-kirdar āteş-engīz
b. Ḳatı kattāl u merd-efken ʿaceb tīz
735.a. Geçürmiş şiddet·i ʿaṣr ile eyyām
b. Velīkin puẖte olmamış daẖı ẖām
736.a. Ṭarab Mıṣrında bir Yūsuf-liḳādur
b. Ki zindān·ı ṣurāḥī aña cādur
737.a. Çeker gerçi belā·yı ḥabsi vāfir
b. Ḫalāṣ olup çıḳar zindāndan āẖır
738.a. Giçer dil taẖtına şehlıḳ ider ol
b. Ḳamu pīr u cüvānı ẖoş dutar ol
739.a. Ne meclisde ki ol ola ulular
b. El üstine dutup anı ulular
740.a. Ele geldi çün ol kibrīt·i aḥmer
b. İşini ehl·i bezmüñ eyledi zer
741.a. Giderdi ḳalbden ġışş u riyāyı
b. Unutdurdı ḳamu çūn u çerāyı
ḤASB·I ḤĀL
-47-
742.a. Çü geldi meclis ehlinüñ gözine
b. Şuʿaʿı düşdi anlaruñ yüzine
743.a. ʿAḳīḳe döndürüben keh-rübāyı
b. Diraẖşande Süheyl itdi Sühāyı
744.a. Ḳamuyı ṭayyibü'n-nefs eyledi devr
b. Söze başlatdı her yüzden ʿale'l-fevr
745.a. Ḳızaru utanu meclisde her yār
b. Açılup gül gibi keşf itdi esrār
746.a. Bular düşmiş imiş ġavġā·yı ʿışḳa
b. Esir olmış imiş sevdā·yı ʿışḳa
747.a. Yolında ẖāk olup bir lāle-rūyuñ
b. Olup şeydāsı bir zencīr-mūyuñ
748.a. Cemālin ḳıblegāh itmişler imiş
b. İşigin secdegāh itmişler imiş
749.a. Ḥikāyet eyledi her bir ḥālin
b. Beyān itdi ser-ā-ser ḳīl u ḳālin
ḤİKĀYET
750.a. Kimi dir kim şu ḥālet gelmiş idi
b. Beni sevdā şu resme almış idi
751.a. Ki bir meclisde olsam nice yıllar
b. Bu meclis ehli aʿlā ṣavt ile ger
752.a. Hezār u ṣad-hezār itseydi güftār
b. Birisinden de olmazdum ẖaberdār
753.a. Bu kes̲ret içre ben vaẖdetde idüm
b. Ḫayāl·i yār ile ṣoḥbetde idüm
754.a. Eger ḳaṣd·ı tekellüm eyleseydüm
b. Murād itsem ki bir söz söyleseydüm
755.a. Zebān açmaġa ḳādir olmaz idüm
b. Çalışup hīç bir söz bulmaz idüm
756.a. Öñümde yoġ idi bir ḥarf el-ḥaḳ
b. Nigār adı idi yādumda ancaḳ
ḤİKĀYET
-48-
ḤİKĀYET
757.a. Kimi eydür ki şol deñlü taṣavvur
b. İdüp dildārı iderdüm tefekkür
758.a. Ki anuñ peykerinden dāyimā vehm
b. Ḫayāl āyīnesinde bulmadan resm
759.a. Anı ẖāricde ʿaks idüp muḥaḳḳaḳ
b. Virürdi ẖāric aḥkāmını muṭlaḳ
760.a. Olup baḥr·i tefekkür içre ġavvāṣ
b. Ḫayāliyle ḳılurken ṣoḥbet·i ẖāṣ
761.a. Görürdüm ḳarşudan kim kebg-āhen
b. İdüp sāḳını ḥınnāyile rengīn
762.a. Gülerek ḳahḳahayla şād u ẖandān
b. Gelürdi naz u şīveyle ẖırāmān
763.a. Yirümden ḳalḳup istiḳbāl iderdüm
b. Hezārān ʿizzet ü iclāl iderdüm
764.a. Yaḳın varduḳda bulmazdum kimesne
b. Ḫayāl imiş hemīn yoḳ daẖı nesne
ḤİKĀYET
765.a. Kimi eydür ki bir serv·i revānı
b. Sevüp virmişdüm aña baş u cānı
766.a. Bu serv olurdı bir ẖoş bāġ içinde
b. Ki mis̲li yoġ idi uçmaġ içinde
767.a. Firāḳında çü efzūn oldı derdüm
b. Viṣālin uma bir gün bāġa vardum
768.a. Didiler şehr içine gitdi seyre
b. Dönüp ʿazm eyledüm ben daẖı şehre
769.a. Düşüp ardına ol serv·i revānuñ
b. Kef·i pāyı nişānın yolda anuñ
770.a. Bulup düşdüm yol üzre sāye-kirdār
b. Yatup sürdüm izi tozına ruẖsār
771.a. İzi miḥrāb-şekl itmiş zemīni
b. Sücūd idüp ḳodum yirde cebīni
-49-
772.a. Bir iz ḳalmadı ol yolda ki şehre
b. Gelince sürmedüm ben aña çihre
773.a. Görüp böyle beni her ẖāṣ u ʿāmī
b. Delürmiş diyü ṭaʿn itdi tamāmī
774.a. Bu ḥāl ile ser·i kūyına yetdüm
b. Nigārı anda buldum ʿālem itdüm
775.a. Bunuñ ems̲ali çoḳ dürlü ḥikāyet
b. İdüp her biri ḳıldı bir rivāyet
ḤASB·I ḤĀL
776.a. Beni bu varṭaya ṣalmamaġın dehr
b. Gelürdi baña bu işler ġarīb emr
777.a. Taʿaccüb eyleyüp ẖandān olurdum
b. Bularuñ ḥāline ḥayrān olurdum
778.a. Egerçi bī-bedel dil-berler ile
b. Perī-peyker melek-manẓarlar ile
779.a. Benüm de var idi çoġ iẖtilāṭum
b. Velī dilden yoġ idi irtibāṭum
780.a. Dir idüm ol durur ʿālemde ʿāḳil
b. Ki hergiz virmeye dil-berlere dil
781.a. Murādını görüp ide ferāġat
b. Göñül baġlayup olmaya melāmet
782.a. Bu sözdeyken daẖı erbāb·ı maḥfil
b. Belürdi ḳarşudan bir niçe maḥmil
783.a. Bu maḥmiller yanınca bir beş on ḳul
b. Gelür yab yab bu ṣaḥrāda dutup yol
784.a. O ḳarşumuzdaġı gülzāra bunlar
b. İrişüp ġonce gibi açdılar bār
ṢIFAT·I ÇĀDER
785.a. Çıḳarup ḳurdılar bir ẖayme vālā
b. Ki andan pest idi çarẖ·ı muʿallā
786.a. Dil ü cān riştesinden tār pūdı
b. Ser-ā-ser nūr·ı maḥż olmış vücūdı
-50-
787.a. Felek-heyˀet zemīn-kirdār s̲ābit
b. ʿİmādı mihver evtādı s̲evābit
788.a. Uzanup her yaña zerrīn-ṭınābı
b. Şeb olmadan ʿıyān itdi şihābı
789.a. Kenārında pes ol āb·ı revānuñ
b. Dutup ol ẖaymeyi ṣaldılar anuñ
790.a. İçine ḳadri ālī niçe ḳālī
b. Pelengīne daẖı birḳaç nihālī
791.a. Münaḳḳaş nāzük ü ġarrā nemedden
b. Döşendi şol ḳadar kim geçdi ḥadden
792.a. Buẖūr içün yaḳup çoḳ ʿūd u ʿanber
b. Ḳodılar her ṭarafda niçe micmer
793.a. Duẖānı micmerüñ şol deñlü tütdi
b. Ki ol eṭrāfa müşgīn perde düşdi
794.a. Tamām oldı çü bu āyīn u tertīb
b. Bu vażʿ·ı nādir u ārāyiş u zīb
795.a. Bulup bir ẖūb nüzhetgāhı daẖı
b. Maḳāmı dil-keş ü cāy·ı ferāẖī
796.a. Aralıḳ yir var ola nīm fersaẖ
b. Ḳurarlar anda da bir ʿālī maṭbaẖ
797.a. Ne deñlü dūd olup yanarsa hīme
b. Nişānın görmez anuñ ehl·i ẖayme
ḤASB·I ḤĀL
798.a. Bu maṭbaẖ çevresinde daẖı ẖuddām
b. İdinüp yirlü yirin ḳıldı ārām
799.a. Görüp bu ḥāleti idüp teˀemmül
b. Didük kim bunca esbāb u tecemmül
800.a. Ne yüzden kimsenüñ ki kim ola bu
b. ʿAceb āyīn var yā Rab ne‿ola bu
801.a. Bu yüzlerden biraz söz oldı vāfir
b. Yine başlandı ʿīş ü nūşa āẖır
802.a. Didüm yārāna kim bir iş idelüm
b. Bugün biz gūne gūne ʿīş idelüm
-51-
803.a. Biraz ḳalḳup ayaḳ seyrin ḳılalum
b. Girüp gülşenlere gül-çīn olalum
804.a. Dutalum deste deste güller elde
b. Ṣurāḥī zīr·i dāmen sāġar elde
805.a. Küleh gec ser girān u pīrehen çāk
b. Ḳadeḥ-nūşān ġazel-ẖănān ṭarabnāk
806.a. Gezelüm nārvenler sāyesinde
b. Çenār u serv ü ʿarʿar sāyesinde
807.a. Gehī seyreyleyelüm sebzezārı
b. Temāşā idelüm geh cūybārı
808.a. Ki ġāyet ẖūb ʿālemdür bu daẖı
b. Ele girmez ʿaceb demdür bu daẖı
809.a. Hemān durduḳ ayaġ üstine şādān
b. Yüridük merġzār içre ẖırāmān
810.a. Gezüp seyrān iderken merġzārı
b. Teferrüc eyler iken cūybārı
811.a. İçinde cūybāruñ nā-gehān ẖoş
b. Belürdi aḳ ḳanatlu bir ḳara ḳuş
ṢIFAT·I KEŞTĪ
812.a. Ḳanadı gerçi birdür açsa per ol
b. Niçe günlük yola pervāz ider ol
813.a. Batup başdan başa ḳaṭrān u ḳire
b. Ṣu gūyā rūzdur ol leyl·i tīre
814.a. Ḳurılmış yāya beñzer heyˀet ile
b. Atılmış oḳ gibidür sürʿat ile
815.a. Semend·i Ḫıżr-veş eyler tek ü tāz
b. Yimez içmez yile eyler dehen-bāz
816.a. Hemīşe dūstı ṣu düşmeni nār
b. Ayaġı yoḳ ider bī-pāy reftār
817.a. Yürür ḳarnı üstine mānend·i efʿī
b. Vücūdınuñ velī var ẖalḳa nefʿi
818.a. Şu resme tābiʿ olmış rūzgāra
b. Ki dönmez andan olsa pāre pāre
-52-
819.a. Hevā almış elinden iẖtiyārın
b. Yile virmiş bulut gibi ḳarārın
820.a. İçi gün yüzlü bütlerden olmış
b. Derūnı ser-te-ser mihr ile ṭolmış
821.a. Dehānı ẖuşk dāyim dāmeni ter
b. Ġarīb ü ʿāşıḳ u şeydāya beñzer
822.a. Özin itdügiçün perkend perkend
b. Tenine yir yir urmışlar demür bend
823.a. Hemīşe rūz şeb ḳulluḳda ḳāyim
b. Ṣuya ol cāriye bād aña ẖādim
824.a. Ki yaʿnī ṣu yüzinden oldı peydā
b. Açup ẖoş bādbān bir fülk·i ġarrā
825.a. Göründi çünki ol āb·ı revāndan
b. Hilāl oldı hüveydā keh-keşāndan
ṢIFAT·I ḪŪBĀN
826.a. Gemi seyr iderek geldi kenāre
b. İçinden çıḳdı birḳaç māh-pāre
827.a. Cemiʿi şīveger mecmūʿı zībā
b. Ḳamunuñ ẖilʿati zer-beft dībā
828.a. Ḳamu iḳlīm·i ḥüsnüñ şehriyārı
b. Yanınca her birinüñ çoḳ cevārī
829.a. Egerçi cümlesi raʿnā vü dil-bend
b. Biri ammā ḳatı bī-mis̲l ü mānend
830.a. Nigār·ı tīr-müjgān ḳavs-ebrū
b. Meh·i ʿaḳreb-zevāyib sünbüle-mū
831.a. Büt·i cevzā-kemer ẖūrşīd-eyyām
b. Esed-çeşm ü ḥamel-düm ḥūt-endām
832.a. Sürūnı gösterür gerçi girānı
b. Yeder bir mūy ile anı miyānı
833.a. Bu ḥūrīdür ḳalanları perīler
b. Bu gūyā ṭūṭīdür anlar kebūter
834.a. Geyerdi ol meh·i ferẖunde-dīdār
b. Ḳabā·yı sebz·i zer-keş āsumān-vār
-53-
835.a. Getürmiş şevḳe çün ḥüsn ü bahāsı
b. Zer-efşān olmış üstine ḳabāsı
836.a. Ṣan olmış ḳāmeti bir şemʿ·i aẖżar
b. Ki üstine baṣılmış zer varaḳlar
837.a. Şu resme teng bu dībā·yı ẖażrā
b. Ki ṣıġmaz aña ol gül ġonçe-āsā
838.a. İdüp başdan başa zer dügme tezyīn
b. Donatmış sebzezārı ġonçe nesrīn
839.a. Ḳuşanmış ol sehī-ḳadd ü pür-āşūb
b. Dikilmiş ṣırma ile bir kemer ẖūb
840.a. Geçermiş ẖalḳa nāzüklik miyānı
b. Bu cürm içün kemer bend itmiş anı
841.a. Velī yarı daẖı şīrīn-ter itmiş
b. Nihāl·i ḳāmetin ney-şekker itmiş
842.a. Dolamış ʿāşıḳı gūyā ki sāʿid
b. Miyānına olup devrān müsāʿid
843.a. Ayaġındaydı bir keşf·i müẕehheb
b. Muṭallā-naʿlçe zerrīne-kebkeb
844.a. Ḳarışmışdı ṣanasın sīm ile zer
b. Barışmışdı yaẖod āb ile āẕer
845.a. Ḳıyāma geldi çün gösterdi ṭalʿat
b. Ḳıyāmet ḳopdı vü ʿarż oldı cennet
846.a. Çü ṣaḥrāya ḳadem baṣdı vü ṣaḥrā
b. Ayaġına döşedi sebz dībā
847.a. Yüridi sebzezār içre ẖırāmān
b. Gül·i sūrī gibi her laḥẓa ẖandān
848.a. Çü zerrīn naʿlçeyile yire baṣdı
b. Zemīn şūrīdesi oldı naʿl kesdi
849.a. Görüp kevkeblerini cān yirine
b. Yir itdi sīnesinde her birine
850.a. Felek gördi ki ẖāk üzre ḳodı pā
b. Didi yā leytenī küntü turābā
851.a. Dıraẖşān oldı ruẖsārı çemende
b. Süheyl ılduzı mānendi Yemende
-54-
852.a. Ruẖından düşdi pertev her kenāre
b. ʿAḳīḳ oldı bulınan seng-pāre
ḤASB·I ḤĀL
853.a. Bile yanınca ol nāzük-bedenler
b. Ruẖı lāle yüzi berg·i semenler
854.a. Neşāṭ ile çemende ḳıldılar seyr
b. Ṣanemlerden bu ṣaḥrā oldı bir deyr
855.a. Gehī nāz ile itdiler tabaẖtur
b. Gehī lāleyle dāmen ḳıldılar pür
856.a. İderek gözleri nīreng-sāzī
b. Ḳılaraḳ birbiriyle dest-bāzī
857.a. Gönildi çādere ol serv-ḳadler
b. Gül-endām semen-ber lāle-ẖadler
858.a. İçinde bunlaruñ ol şūh u şengül
b. Reyāḥīn ortasında nitekim gül
859.a. Çü girdi gülşene mānend·i ṭāvūs
b. Gül itdi dest-būs u lāle pā-būs
860.a. Direm-rīz oldı üstine semenler
b. Ayaġına yüzin sürdi çemenler
861.a. El ayaḳ öpdügine lāle vü gül
b. Ḥased idüp perīşān oldı sünbül
862.a. Temāşā itmege anı ser-ā-ser
b. Aġaçlar başına çıḳdı çiçekler
863.a. Müşerref eyledi çün ṣaḥn·ı bāġı
b. Şaḳāyıḳ şevke geldi yaḳdı dāġı
864.a. Olup ser-pā-bürehne gül delürdi
b. Dutup şāẖ ayaġına künde urdı
865.a. Dil olup sebzeler itdi s̲enālar
b. Baş açup ġonçeler ḳıldı duʿālar
866.a. Çiçeklenmiş degül şāẖı dıraẖtuñ
b. Cemālini görüp ol nīk-baẖtuñ
867.a. Ḳalup ḥayrān Ḥaḳḳuñ baẖşāyişine
b. Şecerler aldı barmaġın dişine
-55-
868.a. Degül ṣaḥn·ı çemende serv lāle
b. Hevā·yı dil-ber·i gül-gūn ġılāle
869.a. Yaḳup bāġ·ı bahāruñ cānına od
b. Göke yir yir direk olmış yaşıl dūd
870.a. Çü ṣaldı sāye servi sebzezāra
b. Ruẖından döndi ṣaḥrā lālezāra
871.a. Çemen ṣaḥnında olan tāze nüvvār
b. Cemāli ʿaksidür ki‿olmuş bedīdār
872.a. Ḳudūmından reyāḥīn oldı dil-şād
b. Ḳurup bezm eylediler ʿīşa bünyād
873.a. Gül·i sad-berg öñinde ġonce·i naġz
b. Mey·i surẖ ile pür bir şīşe·i sebz
874.a. Elinde lālenüñ ġarrā ayaḳlar
b. Yanında sūsenüñ çīnī ḳabaḳlar
875.a. Biten nīlūfer eṭrāfında cūyuñ
b. Yataḳlardur ṭolu yanında ṣuyuñ
876.a. Çaġırur mest olup bülbül tuyuḳlar
b. Ḳatı ser-ẖoş olup nerkis uyuḳlar
877.a. Bu meclisden durup geh geh ṣabā mest
b. İder üftān u ẖīzān bāġı gül-geşt
878.a. Reyāhīnüñ görüp ol gül neşāṭın
b. Çemende birbiriyle iẖtilāṭın
879.a. Sevindi göñli vü şād oldı cānı
b. Temāşā ḳıldı bāġ u gülsitānı
880.a. Hezārān ʿizz u nāz u şevket ile
b. Ṣafā vü ẕevḳ u ʿīş ü ʿişret ile
881.a. Biraz gezdi çü bāġı ol dil-ārām
b. Girüp ẖayme içinde ḳıldı ārām
882.a. Pes andan eyledi tedbīr·i meclis
b. Oturdı ṣadra oldı mīr·i meclis
883.a. Dirildi çevresine meh-liḳālar
b. Oturdı yir yirin zerrīn-ḳabālar
884.a. Ele sāz aldı birḳaç gözi ala
b. Girüp ortaya raḳṣ urdı piyāle
-56-
885.a. Fiġāna başlayup çeng ü çeġāne
b. İrişdi Zühre semʿine terāne
886.a. Bular bunda ṣafāya oldı meşġūl
b. Benüm de ser-güẕeştümden ẖabīr ol
ḤĀL·İ ʿĀŞIḲ
887.a. Bahār·ı nev yigitlik ʿunfuvānı
b. Cünūnluḳ vaḳti ʿāşıḳlıḳ zamānı
888.a. Ḫuṣūṣā meyden ola başda neşve
b. İde bir lāle-ruẖ ṣad-gūne ʿişve
889.a. Kişinüñ olmaz imiş iẖtiyārı
b. Gidermiş ṭāḳat u ṣabr u ḳarārı
890.a. Hemān kim gördüm ol serv·i revānı
b. Belā·yı cānı āşūb·ı cihānı
891.a. Ḫum·ı dilden şarāb·ı şevḳ idüp nūş
b. Gidüp elden be-küllī ṭāḳat u hūş
892.a. Düşüp derd u ġama dil-ẖaste oldum
b. Şikeste-ẖātır u dem-beste oldum
893.a. İçim ṭaşum pür olup āteş ü tāb
b. Gözümüñ ẖăbı gitdi geldi ẖūn-āb
894.a. Düşüp ılduzı vü buldı fütūrı
b. Yirinde ṣu çıḳup gitdi ḥużūrı
895.a. Dile naḳş olup ol ruẖsār·ı dil-keş
b Yanup dütdüm içüme düşdi āteş
896.a. Ḳalup gözde kef·i gül-gūn·ı cānān
b. Leb·i deryāda bitdi niçe mercān
897.a. Dil olduġına āşüfte hevādan
b. Gözüm ġarḳ·ı ʿaraḳ oldı ḥayādan
898.a. Dimāġum pür olup zülfi hevāsı
b. Başuma çökdi dünyānuñ belāsı
899.a. Tefekkür baṣdı ḥayret ġālib oldı
b. Dil ol ḥayretde benden ġāyib oldı
900.a. Yitürdüm ol ġarīb nā-tüvānı
b. Ne deñlü ki‿istedüm bulmadum anı
-57-
901.a. Şu ḥālātı ki yārān itdi taḳrīr
b. Ḳamu vicdān idündüm anda bir bir
902.a. Cihāna ḳalmadi baḳmaġa ḥālüm
b. Ne durmaġa oturmaġa mecālüm
903.a. Gicemden seçmez oldum gündüzümi
b. Yitürdüm yavı ḳıldum kendüzümi
904.a. Ṭaġıldı ʿaḳlum oldum deng ü ḥayrān
b. Delürdüm ne temāşā vü ne seyrān
905.a. İdüp yüz nāle vü biñ dürlü zārī
b. Dilüme işbu sözler oldı cārī
ĠAZEL
906.a. Görenler ol perīyi bāġ içinde
b. Ṣanur ḥūrī gezer uçmaġ içinde
907.a. Ḳabā·yı sebz ile ol lāle-ruẖsār
b. Ḳızıl güldür yeşil yapraġ içinde
908.a. Nice pinhān ola sīnemde ʿışḳı
b. Niçe ḳala güher ṭopraġ içinde
909.a. Gözümde ol mehüñ ḳaşı ẖayālin
b. Gören māhī ṣanur ırmaġ içinde
910.a. Dil·i Caʿfer ḳara zülfinde yārüñ
b. Dutılmış ḳuş gibidür aġ içinde
ḤASB·I ḤĀL
911.a. Tamām oldı çü bu şiʿr·i dil-āvīz
b. Dilüm gibi gözüm oldı güher-rīz
912.a. Biraz ol yirde ḳaldum deng ü ḥayrān
b. Ser·i zülfi gibi yārüñ perīşān
913.a. Pes andan ṣoñra yüz biñ ḥayret ile
b. Nihāyetsüz belā vü miḥnet ile
914.a. İrişmeyüp bu ḥālüñ āẖırına
b. Dönüp geldük yine ṣoḥbet yirine
915.a. Gelüp baḳdum çü menzilgāh·ı yāre
b. Ḥasedden oldı baġrum pāre pāre
-58-
916.a. Ne gördüm ġāyet olmış germ ṣoḥbet
b. Müretteb bī-ḳuṣūr esbāb·ı ʿişret
917.a. Açup ol ẖaymenüñ dāmenlerini
b. Döküp ortaya gül ẖırmenlerini
918.a. S̲üreyyā-vār cemʿ olmış kevāʿib
b. Ṣanasın kim ḳırān itmiş kevākib
919.a. Ḳızarmış her birisi tāb·ı mülden
b. Pür olmış ṣaḥn·ı meclis tāze gülden
920.a. Dökilmiş nuḳller rengīn ü sāde
b. Ḳadeḥ gerdān ber ü sīne güşāde
921.a. Çalar sāzendeler sāzı şaġabnāk
b. Semāʿ eyler perī-rūlar ṭarabnāk
922.a. Bu sāz āvāzına ezhār·ı nev-ẖīz
b. Ṣafādan şol ḳadar olmış direm-rīz
923.a. Ki dirhemden pür olup ol ḥavālī
b. Etek açmış görüp çāder bu ḥāli
924.a. Bahā vü behcet·i bezm ol dil-ārām
b. Dehānı piste·i ter çeşmi bādām
925.a. Leb·i laʿli şarāb·ı çend-sāle
b. Zenaẖdānı çehi sīmīn-piyāle
926.a. Mey·i ṣāfī mis̲āli dil-nüvāzum
b. Ṣurāḥīler gibi gerden-firāzum
927.a. Oturmış bāde·i gül-reng ider nūş
b. Muġannīler surūdın eyleyüp gūş
928.a. Dehānı çeşm·i sūzen rişte·i āl
b. Geçürür dem-be-dem yāḳūt·ı seyyāl
929.a. Ki zeyn ide ḳabā·yı ʿizz ü nāzın
b. Döküp devrān eli ʿişret ṭırāzın
930.a. Bu gülşen sāḥatinde her ne kim var
b. Eger ezhār·ı nev-rüste ger eşcār
931.a. Ḳuşatmışlar gelüp çāder kenārın
b. Temāşā itmege ḥüsni bahārın
932.a. Vetedler ortasında ẖayme ḳalmış
b. Boġazı iplüler çepçevre almış
-59-
933.a. Benefşeyle dolup çāder arası
b. Çıḳup birḳaç cihān yüzi ḳarası
934.a. Pür olup ġonçelerden āb u giller
b. Dirilüp bir bölük aġzı ḳızıllar
935.a. Olup eṭrāfda nerkis kemīn-sāz
b. Ṭurup her kūşede birḳaç naẓar-bāz
936.a. İderler ol semen-būyı temāşā
b. Nigār·ı ʿanberīn-mūyı temāşā
937.a. Çü gördi gözlerüm bu mā-cerāyı
b. S̲üreyyāya irürdüm āh u vāyı
938.a. Yaḳup ġayret odı cān u dilümi
b. Gözüm yaşı gil itdi menzilümi
939.a. Ġam u bī-dād u devr·i dūn elinden
b. Yaḳamı yırtup itdüm zār·ı şīven
940.a. Döginmekden kebūd olup ser ü ten
b. Bitürdi ẖāk yir yir ṣanki sūsen
941.a. Bu acıyile ḳıldı eşk·i ẖūn-āb
b. Gözüm merdümlerini ġarḳa·i āb
942.a. Zemīn oldı yaşumdan ser-be-ser gil
b. Çıḳup nālem idindi gökde menzil
943.a. Baña aġyārla rezm emr idüp reşk
b. Kiriş daḳdı kemān·ı ḳaddüme eşk
944.a. İdüp āhum sipihr ile sitīze
b. Ururdı sīne·i gerdūna nīze
945.a. Eḥibbā gördüler ḥālüm diger-gūn
b. Ḳamusı ġonçe-veş oldı ciger-ẖūn
946.a. Degül ādem şu deñlü geldi ḥālāt
b. Ki baña merḥamet ḳıldı cemādāt
947.a. Acıdı nerkisüñ doldı gözi yaş
b. Varup fikre şecerler ṣaldılar baş
948.a. Dutup mātem ḳaralar geydi sünbül
b. Yaḳasın çāk ḳıldı ġonçe·i gül
949.a. Benefşe yoldı ol mikdār gīsū
b. Ki bir dāne başda ḳalmadı mū
-60-
950.a. Cigerden itdügümce āh u nāle
b. Baña raḥm eyleyüp gül-berg ü lāle
951.a. Şu deñlü ḳan yaş itdiler revāne
b. Ki cismi her birinüñ yundı ḳana
952.a. Çün iş ḥadden geçüp ṣu başdan aşdı
b. Belā deryāsı mevc urdı vü ṭaşdı
953.a. Serāy·ı sīne oldı beytü'l-aḥzān
b. Naṣīḥat ḳapusını açdı yārān
954.a. Didiler kim nedür bunca taḥayyür
b. Bu deñlü derd ü ālām u tażaccur
955.a. Bilürsin kim budur evlā vü lāyıḳ
b. Kim ola dīn·i maʿşūḳında ʿāşıḳ
956.a. Ḳurupdur çünki dil-ber şimdi ṣoḥbet
b. İder aṣḥābı ile ʿīş ü ʿişret
957.a. Gerekdür kim ḳılasın sen daẖı ʿīş
b. Neye irer görevüz ʿāḳıbet iş
958.a. Degül fetḥ u fütūḥ ebvābı mesdūd
b. Umaruz kim müyesser ola maḳṣūd
959.a. Ve ger ni cemʿ olup el bir idevüz
b. Buña bir çāre vü tedbīr idevüz
960.a. Bi-ḥamdi'llāh ki rāy·ı s̲āḳıbuñ var
b. Ḳamumuz deñlü fikr ü ṣāyibüñ var
961.a. Ne deñlü uġrasa bir ṣaʿb kāre
b. Bulur elbette ʿāḳil aña çāre
962.a. Pes andan ḳılmaġ içün yāre taḳlīd
b. Binā·yı ʿīşi itdük yine tecdīd
963.a. Belālar ʿuḳdesin mey ḳılmaġa ḥal
b. Boyın çekdi ṣurāḥī öpdi cām el
964.a. Bizümle vardı bir sāzende üstād
b. Ki‿olurdı naġmesinden cān u dil şād
965.a. Sebük-rūḥ idi her ḳıldan çalardı
b. Sürūdı cāna vāveylā ṣalardı
966.a. Dil u cānı yaḳardı söz·i sāzı
b. Rumūz·ı ʿışḳ söylerdi ḳopuzı
-61-
967.a. Ḳadīmī dūst eski yārumuzdı
b. Ne derde uġrasaḳ ġam-ẖărumuzdı
968.a. Dil u cān olmaġa āsūde bir dem
b. Eline aldı sāz ol yār·ı hem-dem
969.a. Baş urup çekdi bir cām·ı ṣafā-baẖş
b. Çalup ırladı bir naḳş·ı hevā-baẖş
970.a. Hezārān sūz ile ol yar·ı dem-sāz
b. Benüm şiʿrüm itdi anda āġāz
ĠAZEL
971.a. ʿĀlem·i dilde ʿalemler ḳaldurup ṣulṭān·ı ʿışḳ
b. Pādişāh·ı ʿaḳl olupdur bende·i fermān·ı ʿışḳ
972.a. Vaṣl ile hicrān baña yeksān olursa ṭañ degül
b. Ṣubḥdan şāmı ne bilsün vālih ü ḥayrān·ı ʿışḳ
973.a. Ṣofrasında sebze yirineydi ẖażrā·yı felek
b. ʿĀşıḳa bezm·i ezelde kim çekildi ẖăn·ı ʿışḳ
974.a. Düşdi gird-āb·ı zenaẖdānına yāruñ fülk·i dil
b. Başlayup mevc urdı çün deryā·yı bī-pāyān·ı ʿışḳ
975.a. Bir çemendür dil ki sevdāsıyla cānā zülfünüñ
b. Ḫoş biter her kūşesinde sünbül ü reyḥān·ı ʿışḳ
976.a. Çekdügi sevdāsıdur her laḥẓa sengīn-dillerüñ
b. Beñzer olmışdur dil u cān keffe·i mīzān·ı ʿışḳ
977.a. Zülf·i ebrūñuñ ẖayāliyle gören dir sīnemi
b. Sāyebān·ı fitnelerle pür durur meydān·ı ʿışḳ
978.a. Şevḳ eliyle urmaġa cāndan melāmet ṭopını
b. Ṣundılar bī-dillere ebrūlaruñ çevgān·ı ʿışḳ
979.a. ʿĀşıḳam himmet idüñ sāyir kemālātum gibi
b. Mūcib·i endūh u ḥırmān olmaya ʿirfān·ıʿışḳ
980.a. Ruẖlaruñ şevḳında gör zülfüñ şebinde göñlümi
b. Nūrdan ḳandīller ile zeyn olur dükkān·ı ʿışḳ
981.a. Caʿferā ol serv·i gül-ruẖsāra bu şiʿrüm benüm
b. Bir maḥabbet-nāmedür ki‿olmış anuñ ʿunvānı ʿışḳ
MES̲NEVĪ
-62-
982.a. Tamām itdi çü ḳavlin bu nevā- sāz
b. Belürdi ol ṭarafdan naġme vü sāz
983.a. Nigāruñ meclisinden ḳopdı āheng
b. İrişdi āsumāna nāle·i çeng
984.a. Meger bir şiʿrümi şāh·ı cihān-gīr
b. Ki olsun pāy·ı taẖtına felek yir
985.a. Pesend itmişdi bī-ḥadd u firāvān
b. Anuñ çün baña ḳılmışdı çoġ iḥsān
986.a. Buyurmışdı bir üstāda idüp baẖş
b Münāsib baġlaya ol şiʿre bir naḳş
987.a. Bülend-āvāz ile ol naḳşı çünki
b Çalup ırladı urup çenge çengi
988.a. İşit imdi nedür ol şiʿr·i dil-keş
b. Ki cānuñ ola ẖurrem ẖāṭıruñ ẖoş
ĠAZEL
989.a. Göklere çıḳsa yiridür āh u efgānum benüm
b. Gün gibi her-cāyīdür çün māh·ı tābānum benüm
990.a. Cānı peykān·ı ẖadengüñ cismüme degmişdür
b. Hecre ṣabr idüp budur çıḳmaduġı cānum benüm
991.a. Bu ne sırdur ser-güẕeştüm ten ḥikāyet itmedin
b. Ḳıṣṣa olmış söylenür dillerde destānum benüm
992.a. Ṣandı ḥaddüñde ʿaraḳ var eşkümüñ ʿaksin görüp
b. Ruẖlaruñ āyīnesinde çeşm·i giryānum benüm
993.a. Ṭuṭaġını dün gice ẖăb içre dişlerdüm bu gün
b. Leblerin gördüm ḳanatmış zaẖm·ı dendānum benüm
994.a. Öldürüp ben ẖasteyi ḳurtardı miḥnetden ecel
b. Derd olan mecmūʿ·ı ẖalḳa oldı dermānum benüm
995.a. Caʿferem kim ṣādıḳam mihrinde anuñ ṣubḥ-veş
b. Niçün olmaz bir gice ol māh mihmānum benüm
ḤASB·I ḤĀL
996.a. Göñüller cūş idüp ol naġmelerden
b. Pür oldı ṣaḥn·ı meclis naʿrelerden
-63-
997.a. Bizümle bile olan hem-nefesler
b. Hevā yolında yilen bü'l-hevesler
998.a. Sevindiler didiler ẖübdur ḥāl
b. Mubārek-ṭāliʿ u ferẖundedür fāl
999.a. Yiter ʿāşıḳ olana bu saʿādet
b. Bu deñlü baẖt·ı pīrūz u saʿādet
1000.a. Ki meẕkūr ola ol yārı yanında
b. Añıla adı dil-dārı yanında
1001.a. Bu daẖı ola ṭavʿ ile ẖuṣūṣā
b. Kemāl·i luṭf·ı ṭabʿ ile ẖuṣūṣā
1002.a. Bu şevḳ ile oturan ehl·i diller
b. Ṭolular içdi birbirine yek-ser
1003.a. Felek elden ḳoyınca zer piyāle
b. Bular elden ḳomadılar piyāle
1004.a. Çü ẖoş-vaḳt eyledi anları bāde
b. Durup seyr ide gitdiler piyāde
1005.a. Bu ben derd ü belāyile füsürde
b. Ġam·ı ʿışḳ ile ne zinde ne mürde
1006.a. Ḳalup ṣoḥbet yirinde dil-şikeste
b. Belā zencīriyle pāy-beste
1007.a. Geh içerdüm şarāb·ı nābı gāhī
b. İderdüm nāle vü feryād u āhı
1008.a. Boşalduḳça elümde cām·ı gül-gūn
b. Sirişkümden olurdı yine pür-ẖūn
1009.a. Bu ḥāl ile geçürürdüm zamānı
b. Iraḳdan gözler idüm dil-sitānı
1010.a. . Benüm aḥvālümi bildüñ kemā-hī
b. Bil imdi ne‿itdi ol gün yüzlü māhı
ḤASB·I ḤĀL·İ ḪŪBĀN
1011.a. Şuña dek ol ṣanemlerle mey içdi
b. Ki ikindü oldı öyle vaḳti geçdi
1012.a. Elinde kim dutardı cām·ı zer-kār
b. Felek ser-mest olup ḳıldı nigūsār
-64-
1013.a. İçindeki şarāb·ı laʿl-peyker
b. Dökilüp dāmenini itdi aḥmer
1014.a. Pes ol gül-ruẖlar u gün yüzlü mehler
b. Semen-berler cemāl iline şehler
1015.a. Ḳoyup yirinde bezm āletlerini
b. Ṭaġıtdılar bu cemʿiyyetlerini
1016.a. Olup her lāle-çihre mest u sekrān
b. Ayaġ üstine geldi ki‿ide seyrān
1017.a. Var idi ol çemenler üzre bir kūh
b. Ki anda lāleler bitmişdi enbūh
ṢIFAT·I KŪHSĀR
1018.a. İdersen fikr·i pāk endīşe·i pāk
b. Degüldi tell u kūh ol tūde·i ẖāk
1019.a. Zemīn yatmış uyurdı çoḳ zamāndan
b. Uyandı nāle vü āh u fiġāndan
1020.a. Ġırīv ü nālişümden ḳaldı ṭaña
b. Başın ḳaldurdı baḳdı çevre yaña
1021.a. Gözine nā-geh ol bütler alayı
b. Görindi oldı şeydā vü hevāyī
1022.a. Ser-ā-ser firḳati çeşm eyledi tā
b. İde her çeşm ile birin temāşā
1023.a. Hemīn bir lāledür bir çeşm·i pür-ẖūn
b. Ḳarası merdümek yapraġıdur ẖūn
1024.a. Benüm gibi aña da aġladup ḳan
b. Başına yaḳmış odlar çarẖ·ı gerdān
1025.a. Yayıldı ol güzeller merġzāra
b. Kimi bāġa kimisi sebzezāra
1026.a. Bulardan birḳaçı gitdi bu ṭaġa
b. Ki lāle divşürüp ilte otaġa
1027.a. Ḳoyalum gül-şebeh efsānesini
b. Görelüm ne‿itdi ol dürdānesini
EVṢĀF·I MAʿŞŪḲ·I DİL-NÜVĀZ
-65-
1028.a. Çü çıḳdı ẖaymeden ol şūẖ·ı şengül
b. Ṣanasın ṭaşra geldi ġonceden gül
1029.a. Geyüp bir ḳırmızı aṭlas frengī
b. Çıḳarmış ol ḳabā·yı sebz-rengi
1030.a. Demīn serv idi olmış şimdi gülzār
b. Nihāl·i sebz idi evvel şimdi gül-nār
1031.a. Götirmiş dāmenin ol serv·i raʿnā
b. Açılmış pāylar zānūya dek tā
1032.a. Görüp sāḳ·ı simīnin ol nigāruñ
b. Ne aḳmış aġzı ṣuyı cūybāruñ
1033.a. Virüp bālāsına keyfiyyet·i mül
b. Nihāl·i gül gibi nāzük temāyül
1034.a. Ṣalındı nāz ile bir dem çemende
b. Ṭayandı geldi bir serv·i bülende
1035.a. Mey·i telẖ eylemiş şīrīn es̲erler
b. İder eṭrāfa mestāne naẓarlar
1036.a. Cihāndan bī-ẖaber ol serv·i bālā
b. Murādumca biraz itdüm temāşā
1037.a. Temāşā iderek medhūş oldum
b. Geh aġladum gehī bī-hūş oldum
1038.a. Naẓīr olmaz cihānda kimse aña
b. Ne yaratmış teʿāla'llāh teʿālā
1039.a. Bilūrīn gerdeni bir şemʿ·i ser-keş
b. Başında üsküfi şemʿ üzre āteş
1040.a. Serāy·ı ḥüsne farḳı ʿanberīn bām
b. Beyāż·ı sīne ferş·i nuḳre·i ẖām
1041.a. Boyı bir sīm elif matbūʿ u mevzūn
b. Cebīni altına düşmiş ḳaşı nūn
1042.a. Bu nūn[ı] noḳta·i ẖāl eylemiş zeyn
b. ʿİẕārı kūşesinde gözleri ʿayn
1043.a. Dir ol bīnī vü çeşme baḳsa herkes
b. Ki bir şāẖ üzre bitmiş iki nerkis
1044.a. Söze geldükçe luṭf ile dehānı
b. Ḳılur ebkem niçe raṭbu'l-lisānı
-66-
1045.a. Düşüpdür ʿĪsī·i Meryem-mis̲āl ol
b. Ki eyler ḳüçücükken ḳīl u ḳāl ol
1046.a. Ṣarılmış aña çün zülfi olup germ
b. Ḳızarmış ruẖları ilden idüp şerm
1047.a. Per·i ṭāvūs ol zülf·i dil-āvīz
b. Ḳızıl ṭūṭī bu laʿl·i şekker-āmīz
1048.a. Görinen ṣanma kim çāh·ı ẕeḳandur
b. Ki bir tāze açılmış yāsemendür
1049.a. Donatmış ġabġab·ı ferẖunde-fāli
b. Gümüş ḳandīl ile ṣaḥn·ı cemāli
1050.a. Cemāli Kaʿbe gibi muḥteremdür
b. Ḳulaġı ḥalḳa·i Beytü'l-Ḥaremdür
1051.a. Yüz urup gūşına zerrīne mengūş
b. Gül ile nerkis olmışlar hem-āġūş
1052.a. Çün olmış gerden·i sīmīni ser-keş
b. Dutup urmış aña zencīr·i zer-keş
1053.a. Kulaġı boynı olmış dürr ile pür
b. Nice ṣarp aṣılası ḳopdı ol dür
1054.a. Ki ne mekr u ḥıyel ḳılursa ḳılmış
b. İrüp fi'l-ḥāl aña daẖı daḳılmış
1055.a. Firāḳıyla benüm baġrum delinür
b. O her laḥẓa bilesince ṣalınur
1056.a. Ser-engüşti kim olmış[dur] muḥennā
b. Düm·i ḳāḳum bulaşmış ḳana gūyā
1057.a. Ya her barmaġdur bir tīr·i dil-dūz
b. Ki ṣarılmış ucına ḳırmızı toz
1058.a. Ḫiżāb ile eli olmış dem ü laḥm
b. Bularuñ eyleyüp ol ḥāletin fehm
1059.a. O barmaġındaġı altun yüzükler
b. Baġırlarına ṭaş baṣmış ser-ā-ser
1060.a. Çü çekmiş birḳaçın raṭl·ı girānuñ
b. Mizāc·ı nāz-perverdine anuñ
1061.a. Keder virmiş mi diyü mey buẖārı
b. Yapışmış nabżına zerrīn sivārı
-67-
1062.a. Orada durdı tā olınca aẖşām
b. Çün aẖşām oldı ol serv·i gül-endām
1063.a. Girüp ẖayme içine oldı pinhān
b. Ṣanasın gökde batdı mihr·i raẖşān
1064.a. İdüp seyr·i menāzil her ḳamer-veş
b. Yine geldi maḳāma ẖurrem u ẖoş
1065.a. Bizümle daẖı ol hem-dem olanlar
b. Hevā odına yanup yaḳılanlar
1066.a. Dönüp geldiler ol ṣoḥbet yirine
b. Ṣafā menzilgehi ʿişret yirine
1067.a. Elinde her birinüñ deste·i gül
b. Başında var daẖı keyfiyyet·i mül
1068.a. Tevāżuʿlar idüp biri birine
b. Oturdı her biri yirlü yirine
ṢIFAT·I ŞEB
1069.a. Çü derdi rūz·ı rūşen kār u bārı
b. Semenzār oldı çarẖuñ sebzezārı
1070.a. Görüp ās̲ār·ı leyl olmış hüveydā
b. Felek ḳıldı hezārān şemʿ peydā
1071.a. Şafaḳ āfāḳı idüp tāze gülşen
b. Cihānı nūr·ı meh-tāb itdi rūşen
1072.a. Ḳudūm·ı şeb nücūmı āsumāna
b. Ṭaġıtdı ḳıldı beñdeş būstāna
1073.a. Çiçekler ẖod yaḳup yir yir meşāʿil
b. Zemīn olmışdı eflāke müşākil
1074.a. Benāt·ı naʿş ṣaḥn·ı āsumānda
b. Kenār·ı cūybār keh-keşānda
1075.a. Ḳılup Pervīne ḳarşu ṣoḥbet·i ẖāṣ
b. İderdi birbiriyle ʿişret·i ẖāṣ
1076.a. Eline Zühre çeng almış ṭarabnāk
b. Dutup meh dāyire raḳṣ urur eflāk
1077.a. Nücūm ol bezme şekker leblebüler
b. Tedāvīr·i ḥavāmil pür sebūlar
-68-
1078.a. Düşüp ṣaḥrāya tāb·ı māh mesʿūd
b. Ṣan oldı ferş·i mīna sīm-endūd
1079.a. Olup maẓhar ṣafā·yı māh-tāba
b. Leṭafet şol ḳadar gelmişdi āba
1080.a. Ki‿anı görüp ẓilāl·i bīd u ʿarʿar
b. Olup bī-hūş düşmişdi ser-ā-ser
1081.a. Yaturdı sāyeler bī-tāb epsem
b. Seperdi yüzlerine āb şeb-nem
1082.a. Alup aġzı ölçüsini ġonçenüñ bād
b. Ḫaber virüp iderdi bülbüli şād
1083.a. Yakındur diyü vaṣl·ı gül zamānı
b. ʿAnādilden alurdı müjdegānī
1084.a. İşāret eyledi ol māh·ı tābān
b. Ki yir yir yaḳdılar şemʿi firāvān
1085.a. Müheyyā eyleyüp esbāb·ı bezmi
b. Ṣanemler itdi ʿīş ü nūşa bezmi
1086.a. Getürdüp keklik ü çilden kebābı
b. Gögercin ḳanına beñzer şarābı
1087.a. Dutup altun ayaḳ ḥınnālu eller
b. Oturdı ḥalḳa baġlayup güzeller
1088.a. Göñüller mürġını dutmaġ içün cām
b. Nuḳullar dāne vü ol ḥalḳadur dām
1089.a. Getürdiler varup dāmān ile gül
b. Ṭaġıtdılar gül ü reyḥān u sünbül
1090.a. Reyāḥīn ile zīnet buldı meclis
b. Şarāba dökdiler nesrīn u nerkis
1091.a. Görüp pākīze bint·i kermi ṣudan
b. Ṣurāhīler çeküp aldı sebūdan
1092.a. Yine sāzendeler aldı ele sāz
b. Cigerden virdiler göynüklü āvāz
1093.a. Ki ol āvāzeyi ḳılmaġ içün gūş
b. Ḳadeḥler oldılar başdan başa gūş
1094.a. Muġannī seyr idüp nāzük hevālar
b. Semāʿa girdiler ḥūrī-liḳālar
-69-
1095.a. Bu şādīlıġa kim gitdi teraḥlar
b. Yüriyüp būse cerr itdi ḳadeḥler
1096.a. Bu yaña biz daẖı efgār u maẖmūr
b. Cihāndan bī-ẖaber şeydā vü mehcūr
1097.a. Cefāsın duymamaġa rūzigāruñ
b. Ṣudāʿın defʿ ḳılmaġa ẖumāruñ
1098.a. Meyi memzūc idüp āba ḳarşu
b. İçerdük sebzede meh-tāba ḳarşu
1099.a. İçüm ṭaşum olup ʿışḳ ile pür-şevḳ
b. İderdüm bāde·i gül-reng içüp ẕevḳ
1100.a. Çemen ṣaḥnında ẖod bülbül nevāsı
b. Çekāvek ṣavtı dürrācuñ ṣadāsı
1101.a. Ḥazīn āvāz ile rūduñ sürūdı
b. Nesīmüñ ṣaḥn·ı gülzāra vürūdı
1102.a. Çenāruñ cünbişi servüñ ẖırāmı
b. Hevānuñ iʿtidālinüñ devāmı
1103.a. Gülüñ şeydālarına ḳarşu nāzı
b. Ser·i serv üzre ḳumrīnüñ niyāzı
1104.a. Nigār·ı nāzenīnüñ ʿīş ü nūşı
b. Ṣurāḥīler ẖurūşı bāde cūşı
1105.a. Ḳomazdı kimsenüñ ṣabrın ḳarārın
b. Yaḳardı şevḳ odına cümle varın
ĀĠĀZ BER-ḲIṢṢA
1106.a. Çü devr itdi bir iki ṣāġar·ı mey
b. Göñüller germ olup ḳızdı reg ü pey
1107.a. Bir ehl·i dil bu iẖvān·ı ṣafādan
b. Ġam eyyāmında aṣḥāb·ı vefādan
1108.a. Eline aldı bir zerrīne ṣāġar
b. Pür idüp didi ol merd·i hünerver
1109.a. Ki her dem ẖayr ile yād olsun aduñ
b. Neye ḳaṣd itseñ el virsün murāduñ
1110.a. İçerven yāduña cām·ı beşāret
b. Pes andan naḳl iderven bir ḥikāyet
-70-
1111.a. Saña evrāḳ·ı gülden defterüm var
b. Şekerden daẖı şīrīn sözlerüm var
1112.a. Senüñle çok peyāmum var nihānī
b. Gerekdür ben faḳīre müjdegānī
1113.a. Pes andan baş ḳodı nūş itdi cāmı
b. Girüp güftāre basṭ itdi kelāmı
1114.a. Didi şol dem ki durdum ṣoḥbetüñden
b. Ayaġ üstine geldüm ẖıdmetüñden
1115.a. Piyāle başda vü mecmūʿa elde
b. Güzeller fikri dilde dil ġazelde
1116.a. Ṣabā gibi olup üftān u ẖīzān
b. Giderdüm bāġ u rāġı ide seyrān
ṢIFAT·I KŪH
1117.a. Gezüp eṭrāfı eylerken neẓāre
b. Yolum uġradı bir ẖoş kūhsāra
1118.a. Başından kem degül bir dem hevālar
b. İder mürġ·i dili ẖurrem nevālar
1119.a. Düşüp şeb-nem giyālar üzre ẖālī
b. Dizilmiş rişte·i sebze leālī
1120.a. Ṣabā ḳılmış çiçeklerle müzeyyen
b. Reyāhīn itmiş eṭrāfın mülevven
1121.a. Muṣāḥib ṣubḥ-veş ezhāra jāle
b. Şaḳāyıḳ ḳan ḳarışur ẖĭş·i lāle
1122.a. Bitüp üstinde sebze bī-kerāne
b. Yaşıl ṭūṭīye döndürmiş zamāne
1123.a. Yaraşur Ḫıżra ger teşbīh idersem
b. Ki Ḫıżr oldı bize maʿnīde hem
1124.a. Meger kim eyleyüp ʿazm·ı temāşā
b. Ṣaçı çīni idüp āfāḳı būyā
1125.a. Süriden yayınup birḳaç ġazāle
b. Reh·i kūhsāra gelmiş dire lāle
1126.a. Ḳamusı fitne gözlü ġamze-zenler
b. Bilūrīn-ġabġab u sīmīn-ẕeḳanlar
-71-
1127.a. Ferişte-ẖū peri-rū ḥūr-ʿişve
b. Teẕevr-ārāyiş u ṭāvūs-cilve
1128.a. Ḳamunun fāẖte vü kebk-āyīn
b. Muṭavvaḳ gerdeni vü sāḳi rengīn
1129.a. Cemīʿisi ne ser-mest u ne huşyār
b. Mey-ālūde-leb u pākīze-ruẖsār
ṢIFAT·I PĪRE-ZEN
1130.a. Bile bunlar ile bir pīre rūbāh
b. Bükilmiş bili olmiş ḳāddi dü-tāh
1131.a. ʿAcūz·ı dehr-veş mekkār u ʿayyār
b. Başı ditrer velī gözi ḳaşı oynar
1132.a. Heves eyyāmını görmiş geçürmiş
b. Hevā yolında çoḳ yelmiş yüpürmüş
1133.a. Reh·i ʿışḳ içre çekmiş miḥnet ü renc
b. Ḳarımış kendüsi göñli daẖı genc
1134.a. Gice gündüz aña endīşe pīşe
b. Yimek içmek güzel sevmek hemīşe
1135.a. Naẓar ehline gūyā itmeyüp raḥm
b. Cigergāhına dāyim urmaġa zaẖm
1136.a. Ḳader-endāz·ı çarẖa kīş olup yol
b. Gümiş tīr bunlar yayıdı ol
1137.a. Çü gördüm bunları bu resme zībā
b. Duruban eyledüm bir dem temāşā
1138.a. Unutdum geşt·i kūh u deşt ü rāġı
b. Ferāmūş eyledüm gülzār u bāġı
1139.a. Bulara ḳarşu ḳaldum deng ü ḥayrān
b. Müşaẖẖaṣ ten bigi bī-ʿaḳl u bī-cān
1140.a. Biraz bu ḥāl ile çün durdum anda
b. Ḳarı küstāẖlıḳ fehm itdi bende
MUKĀLEME·İ ʿACŪZ
1141.a. Ḫitāb idüp didi kim ey yigit hāy
b. Yiter durduñ burada yüri git hāy
-72-
1142.a. Ki senden işbu birḳaç gözi ala
b. Ḳocınur nitekim vaḥşī ġazāle
1143.a. Senüñle bunlaruñ bāzārı yoḳdur
b. Bilürsin kimsesinüñ kārı yoḳdur
1144.a. Güşāde olmaġa cān u göñüller
b. Ḥicābı refʿ idüp bir dem bu güller
1145.a. Dönüp her biri bir rūşen çerāġa
b. Gelürler yılda bir kez bāġ u rāġa
1146.a. İderler anda birḳaç gün neşāṭı
b. Ḳılurlar birbiriyle inbisāṭı
1147.a. Pes andan ṣoñra bir yıl bī-kem ü bīş
b. Çekerler ẖāne zindānında teşvīş
1148.a. Olur her pür pinhān kāẖ içinde
b. Şu resme kim şükūfe şāẖ içinde
1149.a. Kerem it bunlara virme fütūrı
b. Yüri git bir dem itsünler ḥużūrı
1150.a. Bularuñ itme żāyiʿ demlerini
b. Ḳo sürsünler biraz ʿālemlerini
1151.a. İñen her yire küp düşme ṭalebsüz
b. Ki ber-ẖordār·ı ʿömr olmaz edebsüz
1152.a. İşitdüm çünki andan bu ẖiṭābı
b. Telaṭṭuf gösterüp virdüm cevābı
CEVĀB·I ĪN YĀR·I VEFĀDĀR
1153.a. Didüm ḳo ʿişveyi ey kār-dīde
b. Sizi ẖalḳ eyleyen itdi bizi de
1154.a. Temāşāgāh olur her yirde gülşen
b. Ḳocınmaġuñ degüldür vechi rūşen
1155.a. Mücellādur bular āyīnelerden
b. Ne ẓarr āyīneye yārā naẓardan
1156.a. Olupdur her biri bir māh-pāre
b. Iraḳdan yaraşur itsem neẓāre
1157.a. Naẓar ehline her pākīze-ruẖsār
b. Zekāt·ı ḥüsndür ʿarż itme dīdār
-73-
1158.a. Temāşāya kişi kim ola kāniʿ
b. Leˀīm olmayan olmaz aña māniʿ
1159.a. Çü ben dilden ol muẖtāle·i devr
b. Bunuñ gibi söz işitdi ʿale'l-fevr
1160.a. Didi bi'llāh kerem it ḳo dürūġı
b. Dürūġuñ hergiz olmaz çün fürūġı
1161.a. Taḥammül ide mi bāz·ı şikāri
b. Göre [bir]ḳaç çü kebk·i kūhsārı
1162.a. Ne deñlü olsa merdümde ṣıyānet
b. İdemez nefs·i emmāre ḳanāʿat
1163.a. Ḳaçan kim göre bir ẖūrī-nijādı
b. Temāşā olur evvel gün murādı
1164.a. Düşer ṣoñra bu endīşe ḥarīfe
b. Ki‿anuñla söyleşe ide laṭīfe
1165.a. Biraz kim söylede ol dil-nüvāzı
b. Düşer aña hevā·yı dest-bāzī
1166.a. Māḳām·ı dest-bāzīye ki vara
b. Ḳopar andan ṭamaʿ būs u kenāra
1167.a. Eger būs u kenār ola müyesser
b. Dil·i bī-çāre andan ṣoñra ister
1168.a. Ki irişdüre murād oḳın nişāna
b. Müsāʿid ola ger devr·i zamāne
1169.a. Dilek senden budur kim ey cüvān-merd
b. Varasın ḳonmaya ẖāṭırlara gerd
DİGER GÜFTĀR·I ĪN YĀR
1170.a. Çü gördüm ol ʿacūzı pür-suẖanver
b. Ki girse baḥre sāḳı olmaya ter
1171.a. Kitāb u defteri yoḳ bir müderris
b. İder tezyīn kelāmı niçe meclis
1172.a. Tevāżuʿ gösterüp ben bī-ser ü pā
b. Didüm idüp yine aña müdārā
1173.a. Ki ey bisyār-dān u nükte-engīz
b. Kelām·ı dil-firībi ḥikmet-āmīz
-74-
1174.a. Dem·i enfās·ı serdi āteş-efrūz
b. Dehānından çıḳan sözler ciger-sūz
1175.a. Beyān itdük niçe nāzük meʿānī
b. Kerem it diñle bir ben nā-tüvānı
1176.a. Yaşarduġına sır oldur murādı
b. Ki‿ide andan behāyim intifāʿı
1177.a. Cihāna geldügi budur gül·i ter
b. Ki ıṭrından meşām ola muaṭṭar
1178.a. İderler tehyie nice ṭaʿāmı
b. Ki bir dem bir gürisne bula kāmı
1179.a. Ṣadefler lūlu·yı sīr-āb içündür
b. Ṣurāhīler şerāb·ı nāb içündür
1180.a. Şikār içün yaradılmış durur bāz
b. Şikār olmaġ içündür ördek ü ḳaz
1181.a. Güzeller de hemīn ʿuşşāḳ içündür
b. Yolına cān viren müştāḳ içündür
1182.a. Ki anlardan görüp mihr ü vefālar
b. İde dün gün temettuʿ mübtelālar
1183.a. Temettuʿ olmasa bunlardan ey yār
b. Çi bu gül-çihreler çi naḳş·ı dīvār
1184.a. Neyi her kār çün ẖalḳ itse Mevlā
b. Anı ṣarf eylemekdür aña evlā
1185.a. Felek cünbiş zemīn ārām içündür
b. Zamāne ʿīş ü nūş·ı cām içündür
1186.a. Güzel ṣūretleriyle ince biller
b. Öpüp ḳoçmaġ içündür ehl·i diller
1187.a. Ele almaġ içündür nār·ı pistān
b. Ḳoẖulanmak gerek sīb·i zeneẖdān
1188.a. Turunc·ı ġabġab u şeftālū·yı leb
b. Yaraşur nuḳl·ı ʿuşşāḳ olsa her şeb
1189.a. ʿAṭaş defʿ itmek içün laʿl·i dildār
b. Gerek dil-teşneler aġzında her bār
1190.a. Anuñçün oldı raʿnā her gül-endām
b. Ki andan kām ala bir nefs·i ẖod-kām
-75-
1191.a. Ne‿ola ger ben garīb u üftāde
b. İrersem himmetüñ birle murāda
1192.a. Bu menzil seyr iden meh-pārelerden
b. Melek-sīma perī-ruẖsārelerden
1193.a. Birisinüñ viṣāline bulam yol
b. Olam ben kām-rān u kām-baẖş ol
1194.a. Eger el vire ben ẖāke bu devlet
b. Müyesser ola bu resme saʿādet
1195.a. Şeref evcinde ẕerrātum ura raḳṣ
b. Velī ol āfitāba irmeye naḳṣ
1196.a. Çü fānīdür bu dünyā yoḳ s̲ebātı
b. Ġanīmet añlamaḳ ẖoşdur ḥayātı
1197.a. Eger şāh u gedā ger merd ü zendür
b. Ḳamunun āẖırı gūr u kefendür
1198.a. Biraz gün mühlet olduḳça ecelden
b. Ṣafā sürmek geldükçe elden
1199.a. Ṭarabda ʿömri ṣarf itmek gerek ṣarf
b. Ki vaḳti żāyiʿ itmek ḥayfdur ḥayf
1200.a. Ne ẖoş dimişdür ol merd·i kühen-sāl
b. Ki güftārından irer ʿāşıḳa ḥāl
1201.a. Bu bāġuñ içi ser-tā-ser yimişdür
b. Peşīmān olmadı her kim yimişdür
CEVĀB·I ʿACŪZ
1202.a. Çü benden diñledi bu resme güftār
b. Didi lāzım degül ıṭnāb u ikbār
1203.a. Bu birḳaç ġonce-leb dildār·ı ġannāc
b. Degüldür kimsenüñ pendine muḥtāc
1204.a. Eger ḥācet ola pend u mevāʿiẓ
b. Bulurlar memleketdür ṭolu vāʿiẓ
1205.a. Degüldür her biri ẖālī ṭarabdan
b. Ḳayurma bunları sen ol sebebden
1206.a. Ki var bunlar ile oynayıcılar
b. Eñegin ġabġabın oẖşayıcıla
-76-
1207.a. Münāsib her birinüñ yārı vardur
b. Anuñla germ ẖoş bāzārı vardur
1208.a. Daḳar boynına zülfinüñ kemendin
b. Virür aġzına laʿl·i nāb·ı ḳandin
1209.a. Kenārın ẖırmen·i gülden pür eyler
b. Dimāġın būy·ı sünbülden ter eyler
1210.a. İderler dūstāne ʿīş ü ʿişret
b. Ḳılurlar ʿāşıḳāne ẕevḳ u ṣoḥbet
1211.a. İkilikden geçerler ki‿ola birlik
b. Ṣabā gibi iderler perdederlik
1212.a. Dikerler serv bular bāġa revnāḳ
b. Güle peyvend iderler ġonce zanbaḳ
1213.a. Yüri var eyleme bīhūde iḳdām
b. Ki her yirde netīce virmez ibrām
1214.a. Ṭamaʿ destin bulardan eyle kūtāh
b. Saña daẖı yigitsin vire Allāh
1215.a. Döşüñe ḳan bulaşmaz fāriġ ol var
b. Naṣibüñ ḳanda ise iste bul var
1216.a. ʿAcūz·ı nükte-perdāz u kühen-sāl
b. Bunuñ ems̲āl daẖı nīçe aḥvāl
1217.a. Benümle söyleşür bunlar gülişür
b. Birbiriyle oynayup yolışır
1218.a. Çü gördi söz dükenmez oldı aẖşām
b. Uzundı güft ü gū bulmadı encām
1219.a. Başın ṣaldı vü ʿarż itdi teġayyür
b. Ḳaşın çatdı vü gösterdi tekeddür
1220.a. Yüzine çıḳdı zehri zehresinüñ
b. Mużāʿaf oldı çīni çihresinüñ
1221.a. Yüri git diyü ḳıldı ser-zenişler
b. Ḳatumda oldı bu maʿnā muḳarrer
1222.a. Ki itsem ṣad hezārān mekr u telbīs
b. Degül aldanmaġa ḳābil ol iblīs
1223.a. Didüm fermānuña ḳıldum iṭāʿat
b. Veli bir ḥācetüm var ḳıl icābet
-77-
TEFAḤḤUṢ·I ḤĀL·İ YĀR
1224.a. Bu ẖayme içre ṣoḥbet eyleyenler
b. Gelüp ṣaḥrāda ʿişret eyleyenler
1225.a. Kimüñ ẖalḳı durur serdārı kimdür
b. Bu ẖoş cemʿiyyetüñ sālārı kimdür
1226.a. Nedür aḥvāli vü nām u nişānı
b. Ne yirdedür ḳarārı vü mekānı
CEVĀB·I ʿACŪZ
1227.a. Didi bilüp ne‿idersin bunları sen
b. Bulam mı fikr idersin bunları sen
1228.a. Didüm menʿ itme bilmek istemekden
b. Ki bilmek yeg cihānda bilmemekden
1229.a. Kemāli nefsüñ ey devlet penāhı
b. Ḳamu eşyāyı bilmekdür kemā-hī
1230.a. Pes andan yalvarup virdüm birer and
b. Żarūrī oldı çün işitdi sevgend
ṢIFAT·I ḲALEM
1231.a. Didi bu ẖayme vü ẖargāhuñ ıssı
b. Bu kerr ü ferr ü ʿizz u cāhuñ ıssı
1232.a. Cemāl iḳliminüñ şāhı fülāndur
b. Ki cān u dillere ḥükmi revāndur
1233.a. Ḳadd u bālāsı bir sīmīn-ʿalemdür
b. Ḳaşıyla kirpügi nūn ve'l-ḳalem dür
1234.a. Düşüpdür cebhe·i ferẖunde-fāli
b. Cemāli şehrine meydān·ı ʿālī
1235.a. Ṣaçıdur bī-kerān āşüfte cānlar
b. Ki şevḳından ḳalupdur ḳılca anlar
1236.a. Öperler geh elin gāhī ayaġın
b. Düşüp üstine oẖşarlar yañaġın
1237.a. Elif boynı ki bir rāḥat-fezādur
b. Gözi bīmārına sīmīn ʿaṣādur
-78-
1238.a. Hemīn bir nār dānedür dehānı
b. İçinde dürr·i dendān üstüẖănı
1239.a. Nedür deryā·yı ḥüsni baḥr·ı ʿummān
b. Belā girdābı ol çāh·ı zenaẖdān
1240.a. Ṭolu tiryaḳ ile bir ḥoḳḳa ol leb
b. Sarāy·ı ḥüsne ṭop āyīne ġabġab
1241.a. Ḳulaġı boynıdur kān·ı cevāhir
b. Nedür her cevheri bir necm·i zāhir
1242.a. Çü girmiş ḳoynına zülf·i semen-sā
b. Kim ṣuffa·ı ṣadrın temāşā
1243.a. Görüp fi'l-ḥāl anı taʿẓīm idüp tīz
b. Yirinden ḳalḳmış pistān·ı nev-ẖīz
1244.a. Degül ol sīne illā bir gülistān
b. İki ter ġonce anda iki pistān
1245.a. Sivār·ı zerle sāʿidler kemā-hī
b. Nedür iki muṭavvaḳ sīm-māhī
1246.a. Görinen ṣanma barmaḳdur elinde
b. Ki birḳaç ġonçe zanbaḳdur elinde
1247.a. Şu kim bir tāze vü raʿnā gülistān
b. Nedür nāf āşiyān·ı bülbül·i cān
1248.a. Miyān·ı dil-firībi fi'l-ḥaḳīḳa
b. Kemer göñline gelmiş bir daḳīḳa
1249.a. Nedür maʿnāda irdāf·ı s̲ikāli
b. İki kūh·ı girān cennet-ḥavālī
1250.a. Zemīni dil-güşā ferruẖ feżāsı
b. Hemānā ol iki kū[huñ] arası
1251.a. ʿAceb av idicek menzildür ey yār
b. Ki anda her zamān āhū izi var
1252.a. Laṭīf u dil-keş ü ferbih sürūnı
b. Ḫacil ḳılmış durur rān·ı heyūnı
1253.a. Sürūnından inince sāḳına tā
b. Bahā vü ḥüsn bustānında gūyā
1254.a. Dikilmiştür biri birine ḳarşu
b. Ser-efrāz iki sīmīn serv·i dil-cū
-79-
1255.a. Numūzecdür saña ol sāḳ·ı terden
b. Daẖı üstindeki ẖalẖāl·ı zerden
1256.a. Sefīd ü tāze gül-berg·i ẖuceste
b. Giyāh·ı zerd ile kim ola deste
1257.a. Ne yire ol ẖıżāb olmış ḳademler
b. Baṣarsa iledür demler ḳademler
1258.a. Degül kimse aña hem-tā vü mānend
b. Ki luṭfından yaratmış ol Ḫudāvend
1259.a. Kemāl ile derūnı pāk u rūşen
b. Cemāl ile birūnı tāze gülşen
1260.a. Dil·i rūşen-żamīri pür maʿārif
b. Ḫayālinde nihāyetsüz leṭāyif
1261.a. Bilür söz ḳıymetini söze ṭālib
b. Dün ü gün sūznāk ebyāta rāġıb
1262.a. Yanında bir ġazel yeg biñ güherden
b. Daẖı bir ṭabʿ·ı ẖoş yüz kān·ı zerden
1263.a. Ne var ḥıfżındaki esmāra ġāyet
b. Ne yādında olan şiʿre nihāyet
1264.a. Oḳur her ne kitāb olsa yazar ẖaṭ
b. Ṣahīfe berg·i gül reyḥān·ı ter ẖaṭ
1265.a. İşidürse ney·i kilki ṣarīrin
b. Unıdur sāz u bülbül ṣafīrin
DİGER PORSĪDEN·İ ZĀL
1266.a. Çü yüz nāz ile ol maḥbūbe·i ʿaṣr
b. Eline ala bir uʿcūbe·i dehr
1267.a. Dehānı ẖuşk dāyim çeşmi nemnāk
b. Belālar tīġı ile sīnesi çāk
1268.a. Naḥīf endāmı vü bārīk sāḳı
b. Biri birine faẖẕeyni mülāḳī
1269.a. Neḥāfetden açılmaz gerçi gāmı
b. Velīkin seyr ider niçe maḳāmı
1270.a. Velī gerçi kesilmiş daẖı gūyā
b. İder mā-fi'ż-żamīrin ẖalḳuñ ifşā
-80-
1271.a. İşi gāhī s̲enā vü medḥ ü geh ḳaẕf
b. Hemīşe baʿż cüzˀi vācibü'l-ḥaẕf
1272.a. Eger ḥarf·i nuẖustı ola maʿdūm
b. Edāt·ı cezm olur maḳtūʿ u meczūm
1273.a. Tırāş itsek müsemmāsından ey yār
b. Elif cenbinde nūn olur bedīdār
1274.a. Olur taḥḳīḳ içün mevżūʿ bir ḥarf
b. Ki iderler anı her yirde aña ṣarf
1275.a. Çü var şānında bulmaḳ bu maḳāmı
b. Muḥaḳḳaḳ olsa ṭañ mı her kelāmı
1276.a. Ya oldur bir ġarīb abdāl dervīş
b. Tırāş itmiş ne var ise ser u rīş
1277.a. Bürīde-ser hemīşe bī-reg u pey
b. İder meydān·ı saṭḥ·ı nāmeyi ṭay
1278.a. A[nı] depretdügince ol dil-ārā
b. Virür ter mīve naḥl·i Meryem-āsā
1279.a. Görinür cümle ās̲ārından iʿcāz
b. Bulınmaz bir ḳabīḥ ıṭnāb u īcāz
1280.a. Siyāhī ẓulmet āb·ı zindegānī
b. Meʿānī ẖāme Ẕü'l-ḳarneyn·i S̲ānī
1281.a. Ele kāġıd alup çün yaza nāme
b. Bulu[r] ʿaksiyle zīb·i tāze nāme
1282.a. Nuḳaṭ kim var arasında sütūruñ
b. Nedür anlara var mıdur şuʿūruñ
1283.a. Sevād·ı ḥabbetü'l-ḳalb·i ekābir
b. Ḳapılmış ol ẖaṭuñ ḥüsnine vāfir
1284.a. Naẓar idenleri yā ḥayret almış
b. Gözi merdümleridir ki anda ḳalmış
1285.a. Ḳalem miḥberden itse nāmeye meyl
b. Ḳılur tefsīr ḳavl·i yūlicü'l-leyl
1286.a. Olur āmīẖte müşg ile kāfūr
b. Ruẖ u zülfi gibi yā ẓulmet u nūr
1287.a. Kemālātına anuñ ẖadd u ʿad yoḳ
b. Pesendīde ṣıfatına ʿaded yoḳ
-81-
1288.a. Bilesince olan her serv·i dil-cūy
b. Büt·i gül-gūne-ruẖsār u semen-būy
1289.a. Kimi memlūkesidür kimi hem-zād
b. Ḳamusı cān ile ḥükmine münḳād
1290.a. Gice gündüz olurlar ẖıẕmetinde
b. Ṣafā vü ẕevḳ iderler devletinde
1291.a. Girüpdür her birinüñ ẖāṭırına
b. Şu deñlü kim bularuñ her birine
1292.a. Cüdā olmaḳ belādur ṭapusından
b. Iraġ olmaḳ ölümdür ḳapusından
1293.a. Görürler ẖıẕmetin ulu saʿādet
b. Ḥużūrında geçen ʿömri ġanīmet
ʿARŻ-KERDEN·İ AḤVĀL
1294.a. Biraz ẕikr itdü çün vaṣf·ı cemīlin
b. Maḳām u rütbetin ḳadr·i celīlin
1295.a. Didi olduñ çü vāḳıf cümle ḥāle
b. Getür aḥvālüñi sen daẖı ḳāle
1296.a. Bilelüm bir nedür yoluñ ṭarīḳuñ
b. Kimün yoldaşısın kimdür refīḳuñ
1297.a. Nesin ḳande ḳonup ḳande göçersin
b. Ne ḳuşsın ḳanġı menzilde uçarsın
1298.a. Çekāvek mi ya zāġ u yā zeġan mı
b. Veyāẖod bülbül·i şīrīn-süẖan mı
TAʿRĪF-KERDEN·İ ĪN YĀR·I VEFĀDĀR
1299.a. Didüm bilmek dilerseñ ḥāl u ḳāli
b. Ḳulaḳ dut bir nefes gūş it maḳāli
1300.a. Ki biz birḳaç cüvānuz ehl·i idrāk
b. ʿAṭā itmiş bize Ḥaḳḳ ʿaḳl·ı derrāk
1301.a. Naẓar ḳılduḳ yaḳīn bildük cihānı
b. Ki ḳalmaz kimse bunda cāvidānī
1302.a. Çü var her nesnenüñ gördük zevāli
b. İdündük pīşe·i taḥsīl kemāli
-82-
1303.a. Ki tā ola saʿādet bābı meftūḥ
b. Tecerrüd ʿālemine varıcaḳ rūḥ
1304.a. Sipihrüñ cünbişi ḳuṭbuñ ḳarārı
b. Cihānuñ merkezi şemsüñ medārı
1305.a. Muḥītüñ devresi keyfiyyeti hem
b. Zamānuñ ḥāli vü kemmiyeti hem
1306.a. Nücūmuñ inḥiṭāṭı irtifāʿı
b. Süʿūduñ iftirāḳı ictimāʿı
1307.a. Umūr·ı mümkinüñ ġayra iftiḳārı
b. Vücūduñ ittiṣāfı iʿtibārı
1308.a. Ḳamu ecrām u ecsām u ẕevātuñ
b. Cemīʿ·i kāyinātuñ mümkinātuñ
1309.a. ʿAle't-tertīb mebdeˀden ṣudūrı
b. Verā·yı ġaybdan bir bir ẓuhūrı
1310.a. Ḥudūs̲ī ʿālemüñ cevher beḳāsı
b. Zamāneyn içre aʿrāżuñ fenāsı
1311.a. ʿAnāṣır ṭabʿı vü ẖāṣiyyeti hem
b. Ṭabāyiʿ aṣlı vü māhiyyeti hem
1312.a. Semekden tā Simākine irince
b. S̲erādan tā S̲üreyyāya irince
1313.a. Cemīʿ·i kār müşkil emr muʿżil
b. Meʿād u mebdeˀ·i aḥvāli mufṣil
1314.a. Ne kim varsa daẖı pinhān u ẓāhir
b. Ḳamu maʿlūmumuzdur evvel āẖır
1315.a. Bu deñlü fażl u idrāk ile ammā
b. Bu resme cevher·i pāk ile ammā
1316.a. Görürsek ḳanda bir zība-cemāli
b. Oluruz vālih ü ḥayrān u zārī
1317.a. Bunuñ daẖı dir iseñ mebdeˀi ne
b. Nüfūsuñ meyli vardır mebdeˀine
1318.a. Olupdur ẕāt·ı Ḥaḳḳ maḳṣūd·ı ẕātī
b. ʿAvārıżdan ḳopar ġayr iltifātı
1319.a. Egerçi kes̲ret·i şuġl u şevāġil
b. Bu maʿnīden ḳılupdur nefsi ġāfil
-83-
1320.a. Velī ẕātında olmaġın teveccüh
b. Virür tenbīh·i ednā çoḳ tenebbüh
1321.a. Olupdur cümle ʿālem ins ü cinni
b. Vücūd·ı vācibe burhān·ı innī
1322.a. Es̲erde ne ḳadar çoġ olsa ḥālet
b. Kemāl·ı Ṣāniʿe eyler delālet
1323.a. Ḳaçan göz görse bir ṣāhib-cemāli
b. Görür ās̲ār·ı nūr·ı ẕü'l-celāli
1324.a. Temevvüc eyleyüp şevḳ·i ḳadīmi
b. Ṣafā bezminüñ olur dil nedīmi
1325.a. Yaḳar cān mülkini ol şevḳ tābı
b. Olur aṣlına rūḥuñ inciẕābı
1326.a. İder her nefs·i kāmil ḥaẓẓ·ı vāfir
b. Ki olmışdur tenebbüh derke dāyir
1327.a. Anuñçündür ki erbābı kemālüñ
b. Yolına cān virür ṣāhib-cemālüñ
1328.a. Velī ancaḳ esīr·i ṣūret olmaz
b. Nuḳūşa aldanup dūn-himmet olmaz
1329.a. Ne ol şehlā gözi ne ḳaşı gözler
b. Verā·yı naḳşda naḳḳāşı gözler
1330.a. Ol idrāküñ belāsıdur ki yārā
b. Ḳaçan göz görse bir dildār·ı raʿnā
1331.a. ʿAcayib şevḳi ġālib göñlümüz var
b. Olur yıllar ile āşüfte vü zār
1332.a. Budur aḥvālümüz ḥāli bunı bil
b. Eger bilmek dilerseñ daẖı tafṣīl
TETİMME·İ ḤİKĀYET
1333.a. Yaḳīn bil var bizüm bir muḳtedāmuz
b. Añadur her bir işde iḳtidāmuz
1334.a. Ki ol fażl āfitābı ẕerreyüz biz
b. Hüner deryāsı oldur ḳaṭreyüz biz
1335.a. Feṣāḥatde ḳarīn olmaz aña Ḳays
b. Belāġatde ẖacildür Imriˀu'l-Ḳays
-84-
1336.a. Ḳamu maʿḳūl u menḳūl aña ḥāṣıl
b. Cemīʿ fenne tabʿ·ı pāki şāmil
1337.a. Ṭabiʿiyyāt ilahiyyāt yek-ser
b. Tefāṣīl ile göñlinde muṣavver
1338.a. Fażīlet mülkinüñ ṣāhib-serīri
b. Cihāna gelmedi gelmez naẓīri
1339.a. Vücūdı ḥilye·i fażl ile ḥāli
b. Ḥudūd·ı mülk·i naẓm u nes̲re vālī
1340.a. Tevārīẖ u muʿammā şiʿr ü inşā
b. Ṭufeylī cümlesi kimse dimez lā
1341.a. Didügü tāze tāze ter ġazeller
b. Degül illā ki her-cāyī güzeller
1342.a. Dolanurlar ṣabā-veş her diyārı
b. Gidüp ʿāşıḳ dili gibi ḳarārı
1343.a. Düşüp şehre gezerler ẖāne ẖāne
b. Ṣalarlar şūriş u ġavġā cihāna
1344.a. Cemāli her birinüñ āfet·i dil
b. İder yaġmā·yı cān u ġāret·i dil
1345.a. Olan dilde aġızda şimdi anlar
b. Ḳulaḳdan ḥüsnine āşüfte cānlar
1346.a. Mecālüm ḳudretüm ḳılduḳça yārī
b. Seni itdüm biraz taʿrīf bāri
1347.a. Diledi kim bile nām u nişānuñ
b. Beyān itdüm ne ise ad u ṣanuñ
1348.a. İşitdi çünkü benden vaṣfuñı rāst
b. Bir iki tāze şiʿrüñ itdi der-ẖăst
1349.a. Didi çoḳ görmişüz güftārın anuñ
b. İşitmişüz laṭīf eşʿārın anuñ
1350.a. Kemālinde olupdur iʿtiḳādum
b. İşitmek tāze şiʿrindür murādum
1351.a. Hem ol iḳlīm·i ḥüsnüñ pādişāhı
b. Saʿādet püşti vü devlet penāhı
1352.a. Yararken sözde ḳıl diḳḳatde ġāyet
b. Aña var ḥüsn·i ẓannı bī-nihāyet
-85-
1353.a. Pesend eyler ḳatı ol nükte-dānı
b. Anuñ eşʿārıdur vird·i zebānı
1354.a. Naṣīb olmadı çün görmek özini
b. İşitseñ ne‿ola luṭfuñdan sözini
1355.a. Deler gördüm çü birḳaç laʿl-pāre
b. Kim ide gūş·ı yāre gūşvāre
1356.a. Oḳıdum işbu şiʿri ʿāşıḳāne
b. Didüm bir gül yeter ʿārif olana
ĠAZEL
1357.a. Düşdi dil mürġı bir ṭuzāġa daẖı
b. Oldı pervāne bir çerāġa daẖı
1358.a. Zülfüñi gül yüzüñde görseyidi
b. Gelmez idi benefşe bāġa daẖı
1359.a. Ḳaşlaruñ ḥasretiyle yay olanı
b. Atmaġıl oḳ gibi ıraġa daẖı
1360.a. Düşdi bir şāẖ·ı gül ġamına yine
b. Ḳondı dil mürġı bir budaġa daẖı
1361.a. Caʿferüñ göñlin al ele luṭf it
b. Ṣalma zülfüñ gibi ayaġa daẖı
ḤASB·I ḤĀL
1362.a. İşitdi çün bu şiʿri oldı ẖandān
b. Hezārān itdi taḥsīn·i firāvān
1363.a. Didi böyle ẖoş-āyende gerek söz
b. Bu vechile firībende gerek söz
1364.a. Bu es̲nāda tamām irişdi aẖşām
b. Ṭaġıldı rūy·ı rūz[a] ṭurra·ı şām
1365.a. Çün ol gitdi idüp aña vedāʿı
b. İrişdüm ayaġuñ tozına dāʿī
1366.a. Süẖan-perdāzlıḳda siḥr itdüm
b. Aña her bir dereden ṣu aḳıtdum
1367.a. Eger ol sözler ola yāra vāṣıl
b. Ümīdüm var ki olur maḳṣūd ḥāṣıl
-86-
1368.a. Oturanlar ḥarīf u ehl·i diller
b. Bu maʿnāya ṣafā sürdi ser-ā-ser
1369.a. Didüm taḥsīn şu ṭabʿuñ cevherine
b. Ki naẓm ide cevāhir söz yirine
1370.a. Bu sözler oldı ol şeb nuḳl·ı bāde
b. Humūmı vü ġumūmı virdi bāda
1371.a. Ulaşdurup bu şevḳe ṣubḥa şāmı
b. Pey-ā-pey nūş iderdük şād-kāmī
ṢIFAT·I RŪZ
1372.a. Görindi zülf·i şebden çün ruẖ·ı rūz
b. Cemāli oldı āfāḳuñ dil-efrūz
1373.a. Sipihrüñ pisterinden ḳaldurup baş
b. Güneş ʿālem didi ḥüsnine sābāş
1374.a. Meger kim derd ile bād·ı sehergāh
b. Dem·i serd ile itmiş bir ṣovuḳ āh
1375.a. Girüp gūşına ol āhuñ enīni
b. Uyarmış āfitāb·ı nāzenīni
1376.a. Seḥergeh nālişümden oldı bīdār
b. Yaturken mest her bir lāle-ruẖsār
1377.a. Yirinden ḳalḳup ol serv·i sehīler
b. Cihān fettānı māh·ı ẖargehīler
1378.a. Düzetdi her biri ārāyişini
b. Cüẕa itdi çü serden bālişini
1379.a. Düzündi her biri bir dürlü resme
b. Kimi sürme çekindi kimi vesme
1380.a. Kimi itdi ser·i zülfin mucaʿʿad
b. Kimi gūşına dür aṣdı münażżad
1381.a. Kimi gīsūların itdi muṭarrā
b. Varaḳ baṣup kimi ḳıldı muṭallā
1382.a. Kimi ruẖsārını gül-gūne düzdi
b. Kimi dāmānına ʿanber tütüzdi
1383.a. Kimi çekdi yüzine cā-be-cā nīl
b. Ki esmeye bu gülzāra yavuz yil
-87-
1384.a. Kimi yudı gül-āb ile ʿıẕārın
b. Pür itdi şeb-nem ile lālezārın
1385.a. Geyindi her biri bir resme zībā
b. Kimi zer-beft aṭlas kimi dībā
1386.a. Ḳuşanup zer kemer ince bil üzre
b. Düzindi her birisi bir ḳıl üzre
1387.a. Baḳınmaġ içün ol reşk·i melekler
b. Getürdi günden āyīne felekler
1388.a. Ya el yüz yumaġa her māh·ı çalāk
b. Gün oldı āfitāba ṭaşt eflāk
1389.a. Pes andan eylediler ʿīşe bünyād
b. Yine ʿişret sarāyı oldı ābād
1390.a. Yine bir yire cemʿ oldı güzeller
b. Yine ırladı muṭrib ter ġazeller
1391.a. Yine başladı feryād itmege çeng
b. Felek de ḳılmaġa nāhīde āheng
1392.a. Yine bülbül gibi ötdi ṣürāḥī
b. Baṣup baġrına ol gül yüzlü rāḥı
1393.a. Ne lāzım eylemek ıṭnāb u iks̲ār
b. Degül ḥācet ki ola taṭvīl güftār
1394.a. Dutup laʿlīn ḳadeḥler lāle-rūlar
b. Boşaldı pür ṣürāḥīler sebūlar
1395.a. Maʿa'l-ḳıṣṣa perīler dutdılar cām
b. Cihān·ı bī-vefādan aldılar kām
1396.a. Elinden tā sipihr·i lāceverdī
b. Ḳoyınca sāġar·ı yāḳūt·ı zerdi
ṢIFAT·I ṢUBḤ
1397.a. Berü cānibde biz de mest u bī-hūş
b. Yaturduḳ sāye-veş bī-tāb u medhūş
1398.a. Miyān·ı sebzde meh-tāba ḳarşu
b. Kenār·ı gülsitānda āba ḳarşu
1399.a. Çü ṣubḥ oldı naẓar ḳılduḳ cihāna
b. Cihān gördük şebīh olmış cināna
-88-
1400.a. Gidüp şeb ẓulmeti gelmiş dem·i ṣubḥ
b. Ṣabūḥ içün ṣalā itmiş dem·i ṣubḥ
1401.a. Ayaġ üzre ṭurup yir yir sükūtlar
b. Muʿallā sāyebān olmış bulutlar
1402.a. Ḫumārın istemiş kim yaza nerkis
b. Ele zer kāse almış tāze nerkis
1403.a. Dem·i bād·ı ṣabādan olmış ey cān
b. Çemen bezminde cām·ı lāle-gerdān
1404.a. Ġazel-ẖăn olmış olup mest bülbül
b. Ḳızarmış tāb·ı mülden çehre·i gül
1405.a. Ṭarab esbābı hep olmış müheyyā
b. Semen sīmīn piyāle jāle ṣahbā
1406.a. Benefşe ser-girān u şāẖ sekrān
b. Çemenlerde nesīm üftān ü ẖīzān
1407.a. Bulutlar cürʿasından sebzeler mest
b. Düşüp ẖoş yüz sürer ayaḳlara pest
1408.a. Görüp biz daẖı dehrüñ inbisāṭın
b. Reyāḥīnüñ bu vechile neşāṭın
1409.a. Yine esbāb·ı lehvi tāze ḳılduḳ
b. Ṣafā vü ẕevḳ bī-endāze ḳılduḳ
1410.a. İletdük çünki bulduḳ rūz·ı baḥtı
b. Gül-efşān pür-dıraẖt altuna raẖtı
1411.a. Oturduḳ ol dıraẖtuñ pāyesinde
b. Dü-ʿālem ẕevḳın itdük sāyesinde
1412.a. Dutup yüz ẖayme·i dildāra ḳarşu
b. Mey·i ṣāfī içerdüm yāra ḳarşu
1413.a. Gehī bülbül ṣadāsın gūş iderdüm
b. Fiġānından ẖurūş u cūş iderdüm
ḤASB·I ḤĀL
1414.a. Zebān·ı ḥāl ile dirdi ki dervīş
b. Ġarīb u bī-kes u bī-yār u dil-rīş
1415.a. Eger sen daẖı bir zībā nigārı
b. Benüm gibi severseñ eyle zārī
-89-
1416.a. Ki düşmez saña böyle ẖoş oturmaḳ
b. Yaraşmaz ʿāşıḳa ẖāmūş oturmak
GÜFTĀR·I BÜLBÜL
1417.a. İşitdügümce andan bu ẖiṭābı
b. Virürdüm luṭf ile ben de cevābı
1418.a. Dir idüm var senüñ tāb u tüvānuñ
b. ʿAceb mi ʿālemi dutsa fiġānuñ
1419.a. Benüm eyle idüptür ʿışḳ ḥālüm
b. Ki aġzum açmaġa yoḳdur mecālüm
GÜFTĀR·I GÜL
1420.a. Gül·i ṣad-berge ḳılduḳça naẓarlar
b. İrerdi cān ḳulaġına ẖaberler
1421.a. Dil olup dirdi her bergi baña ẖoş
b. Ki olaydı senüñ ḳalbüñde āteş
1422.a. İderdüñ rūz şeb ey bī-sitāre
b. Benüm gibi girībān pāre pāre
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1423.a. Güle ben daẖı eydürdüm ki sen de
b. Nezāket ṣatma açılma iñen de
1424.a. Eger sen eyler iseñ pīrehen çāk
b. İderven ben ḳabā·yı cān u ten çāk
GÜFTĀR·I LĀLE VÜ ŞAḲĀYIḲ
1425.a. Gelüp ḳarşuma lāleyle şaḳāyıḳ
b. Dir idi her biri olduñsa ʿāşıḳ
1426.a. Dilüñde varısa dāġ·ı ġam·ı yār
b. Yüri yu eşk·i ẖūnīy ile ruẖsār
1427.a. Beni gör oldıġıyçün dilde dāġum
b. Yunupdur ḳana eşkümden yañaġum
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
-90-
1428.a. Dir idüm her birine ey dil-efgār
b. Ruṭūbetden olur yaş ol ẖaberdār
1429.a. Ḳurıtmışdur içüm ṭaşum yaḳup ġam
b. ʿAceb mi olmasa çeşmümde ger nem
GÜFTĀR·I BENEFŞE
1430.a. Durup ḳarşumda eydürdi benefşe
b. Boyayup cāmesin nīl u benefşe
1431.a. Ki ey gülzār·ı şevḳuñ ʿandelībi
b. Benüm gibi eger bir dil-firībi
1432.a. Sevüp düşdüñse endūh·ı belāya
b. Yüri var göñlüñüñ boyat ḳaraya
1433.a. Çemenlerde daẖı bī-ġam oturma
b. Başuñ bir laḥẓa zānūdan götürme
PĀSUḪ·I ʿĀŞIḲ
1434.a. Dir idüm ben de aña ey siyehkār
b. Benüm ḥālümden olsayduñ ẖaberdār
1435.a. Ne ḥāletdeydügüm bilseñ tamāmī
b. Dimezdüñ şerm iderdüñ bu kelāmı
1436.a. Ki pīrāhen ne‿olur nüh āsumānı
b. Boyamışdur göke āhum duẖānı
GÜFTĀR·I YĀSEMEN
1437.a. Aġız açup dir idi yāsemenler
b. Ki sen daẖı bizüm gibi muḳarrer
1438.a. Olup dīvānesi bir nev-bahāruñ
b. Hevāya virse idüñ kār u bāruñ
1439.a. Açup neñ varsa ʿuryān olurduñ
b. Yine bu ḥālüñe ẖandān olurduñ
1440.a. Eger yaġsa hevādan jāle-veş ṭaş
b. Dutarduñ sen daḥı bizcileyin baş
1441.a. Girerdüñ çıḳmaz idüñ bir bucaġa
b. Çıḳıcaḳ aṣılurduñ bir budaġa
-91-
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1442.a. Dir idüm kim size geldiyse düşvār
b. Bu işler oldısa faẖr idicek kār
1443.a. Benüm ḳatumda yoḳdur iʿtibārı
b. Ber-ā-berdür yanumda yoġ u varı
1444.a. Ki ʿāşıḳ tañrıdan ister ḳażāyı
b. Baş açup ḳarşular derd ü belāyı
1445.a. Ḫalāṣ·ı cān anuñ endīşesidür
b. Ölüp ḳurtılma ḳemter pīşesidür
1446.a. Velī ḳorḳum budur kim işidüp yār
b. Ola rencīde benden eyleyüp ʿār
1447.a. Ölince günde biñ kez ḥasretinden
b. Aṣılup ḳurtılurdum fürḳatinden
1448.a. Bu dirlikden ölüm çoḳ ẖayrdur ẖayr
b. Tevaḳḳuf çekdüren oldur degül ġayr
GÜFTĀR·I SŪSEN
1449.a. Dil uzadup baña eydürdi sūsen
b. Kim olsañ ġam-zede bencileyin sen
1450.a. Taḥammül itmeyüp hicrān·ı yāre
b. Düşüp tīġa olurduñ pāre pāre
PĀSUḪ·I ʿĀŞIḲ
1451.a. Dir idüm bende var şol deñlü ġamdan
b. Ki bir laḥẓa cüdālıḳ ol ṣanemden
1452.a. Helāk·ı cānuma yiterdi ey yār
b. Degüldi ḥācet·i şemşīr·i ẖūn-bār
1453.a. Velī ümmīd iledür zindegānum
b. Budur eylendügi cismümde cānum
1454.a. Umaram kim viṣāl ola müyesser
b. Ola ol ḥüsn şāhı bende-perver
GÜFTĀR·I SEHĀB
-92-
1455.a. Çıġırup dirdi ebr·i nev-bahārī
b. Ki ey miḥnet esīri derd yārı
1456.a. Hevāsında ger ol gün yüzlü yārüñ
b. Yilerseñ yile vir ṣabr u ḳarāruñ
1457.a. Pür-āteş sīne pür-nem dīde nālān
b. Benüm gibi cihānı eyle seyrān
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1458.a. Dir idüm ben daẖı kim bu sözüñ rāst
b. Gerek kim ʿāşıḳ ide yārı der-ẖăst
1459.a. Geze kūçe-be-kūçe ẖāne ẖāne
b. Araya ṭaġı ṭaşı yana yana
1460.a. Bile ḳande ise yāruñ maḳāmın
b. Bula ārām·ı cānın göñli kāmın
1461.a. Bulıcak añmaya ayruḳ cihānı
b. İdine secdegāh ol āsitānı
1462.a. Eger yir göstereler daş işikde
b. Ḳapu manendi ḳoya baş işikde
1463.a. Velī şol dem ki ola devlet muvāfıḳ
b. Gele yāruñ naẓargāhına ʿāşıḳ
1464.a. Gerek kim ḳuṭb gibi ola sākin
b. Eger ʿarż ideler yüz biñ ẖazāyin
1465.a. Birine anlaruñ olmaya nāẓır
b. Bu ḳande ḳaldı kim ola müsāfir
1466.a. Revā mı baẖt göstermiş iken çihr
b. Cefā resmin ḳomışken çarẖ·ı bed-mihr
1467.a. Oturup mest ḳarşusında yāruñ
b. Temāşāsın iderken ol nigāruñ
1468.a. Ḳoyam gidem olam ben ġayrı yirde
b. Ola cān bunda vü ten ġayrı yirde
GÜFTĀR·I ĀB
1469.a. Gelüp ḳarşuma zārī iderek ṣu
b. Revān dirdi baña saña sözüm bu
-93-
1470.a. Ki ger dīdāra Caʿfer ʿāşıḳ isen
b. Bu yolda bencileyin ṣādıḳ isen
1471.a. Sürinü sürini eyle nüvāzı
b. Ṭavāf itmek gerek sen kūy·ı yārı
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1472.a. Didüm kim maḳṣad·ı aḳṣā·yı ṭālib
b. Budur hem maṭlab·ı aʿlā·yı ṭālib
1473.a. Velī cānāndan olmadan işāret
b. Edebsüzlik durur bī-ḥadd ü ġāyet
1474.a. Ki ʿāşıḳ s̲iklet·i cismiyle her bār
b. İde ẖāk·i der·i dildārı āzār
1475.a. Gerekdür ʿışḳ eri kendü hevāsın
b. Ḳoyuban gözleye yārüñ rıżāsın
1476.a. Bunuñ ems̲āli niçe güft ü gūlar
b. İdüp yāri iderdüm cüst ü cūlar
1477.a. Reyāḥīn ortasında otururdum
b. Söz alup her birinden söz virürdüm
1478.a. İçerdüm bādeyi dildāra ḳarşu
b. Ne bāde ḳan yudardum yāra ḳarşu
1479.a. Bu ḥāl ile geçerdi rūzigārum
b. Bilimezdüm ne‿olur encām·ı kārum
ṢIFAT·I ŞEB
1480.a. Çü şeb oldı ʿacūz·ı dehr·i mekkār
b. Yine bir nevʿa daẖı açdı dīdār
1481.a. ʿArūsāne idüp tezyīn özini
b. Yine ārāyiş itdi kendüzini
1482.a. Ḫiżāb·ı mū siyāhī·i şeb-ī dāc
b. Şafaḳ gül-gūne meh nūrı sefīdāc
1483.a. Feleḳ ser-geşte vü vālih zemīne
b. Zemīn üftāde gerdūn·ı berīne
1484.a. Şihāb olmış ara yirde ẖaber-ber
b. Birinden birine iltür ẖaberler
-94-
1485.a. Ṣalup rūy·ı zemīne cirm·i meh-tāb
b. Şebi ḳılmış şebīh·i rūz meh-tāb
1486.a. Ḫoş olur leyle·i ḳamrāda ṣahbā
b. Yine alduḳ ele cām·ı muṣaffā
1487.a. Yine āheng·i ʿişret sāz ḳılduḳ
b. Yine ʿīş ü neşāṭ āġāz ḳılduḳ
1488.a. Ḳatup sāḳī elinden cānā cānı
b. İçüp anı ki oldur rūḥ·ı s̲ānī
1489.a. Reg u pey çün ḳızup mey kūze geldi
b. Açıldı ehl·i meclis söze geldi
1490.a. İderdük şevḳ ile güft ü şinüfti
b. Ferāmuş itmiş idük ẖăb u ẖuftı
1491.a. Ḳamuda var idi bir ẖoşça ḥālet
b. Giceden geçmiş idi iki sāʿat
1492.a. Ki ḳārşudan belürdi nā-gehānī
b. Kühen bir pīre-zen fertūt u fānī
ṢIFAT·I ʿACŪZ
1493.a. Dü-tā olmış muḳavves ḳāmet ile
b. Mülevven gūne gūne ẖilʿat ile
1494.a. Görindi çünki ol ḳavs·i ḳuzaẖ-vār
b. Gören yirde didi ḳavs·ı ḳuzaẖ var
1495.a. Ḳaşında vesme vü sürme gözinde
b. Sefīdāc u fikr·i vāfir yüzinde
1496.a. Bahār·ı ʿömri çün bulmış tebāhī
b. Ḳaşı yasın dutup gitmiş siyāhī
1497.a. Gözine nūr u fer itmiş vedāʿı
b. Çerāġı söyinüp gitmiş şuʿāʿı
1498.a. ʿAceb mi sürmeden olsa siyeh o
b. Ki her merde çerāġ olur siyeh-rū
1499.a. Meger kim gençlġi demlerinde
b. Delüḳanlulıġı ʿālemlerinde
1500.a. Duʿāsın almaġın her nā-tüvānuñ
b. Yüzi aġ olmış āẖır demde anuñ
-95-
1501.a. Muʿālic ruẖları ṣūretde muṭlaḳ
b. Ḫazān-dīde ḳızıl pejmürde yapraḳ
1502.a. Yüzine vire diyü zīb u fer ol
b. Çıḳarmış ḥalḳa ḥalḳa zülfler ol
1503.a. Yatur gūyā ki iki mār·ı mürde
b. Bir eski bāġ yirinde füsürde
1504.a. Aralarında bīnī·i pür-ābī
b. Sümüklü ḳurd isfīdāc ḳabı
1505.a. Dehānı bir yıḳıḳ kāşāne imiş
b. Velī evvelde ḥalvā-ẖāne imiş
1506.a. Nedür barmaḳları ṣūretde yekser
b. Ṣararmış bir niçe ḳuru ḳamışlar
1507.a. Naẓarda gelmegin kendüye nā-ẖoş
b. Aña ḥınnādan urmış yir yir āteş
1508.a. Güzeller ṭurrası mānendi ṭarrār
b. Siyeh çeşmi gibi mekkār u ʿayyār
1509.a. Ṣaçı ʿālemde ʿömri ḥāṣılıyken
b. Başı üstinde anuñ menziliyken
1510.a. Cihān ẖalḳın boyamaḳla ḳomamış
b. Niçe niçe anı daẖı boyamış
1511.a. Gelüp bezm ehline virdi selāmı
b. Selāmın alup itdük iḥtirāmı
1512.a. Bizi ol yār·ı ṣādıḳ itdi vāḳıf
b. Ki budur dünki ol baḥḥās̲·ı ʿārif
1513.a. Didi olsa ẖastenüñ ṣıḥḥat naṣībi
b. Ḳapuya gönderür tañrı ṭabībi
1514.a. Elinde lāle varmış bī-tekellüf
b. Baña ṣundı oturdı bī-tevaḳḳuf
1515.a. Dönüp ol yāre itdi merḥabālar
b. Çü naḳl itmişdi dün çoḳ mā-cerālar
1516.a. Alup ol lāleye itdüm nigāhı
b. Cigerden eyledüm göynüklü āhı
TAʿRĪF·İ LĀLE
-96-
1517.a. Didüm kim varısa sensin ẖaberdār
b. Benüm sūz·ı dilümden ey dil-efgār
1518.a. Ki dāyim jāleden çeşmüñde nem var
b. İçüñde tāze dāġ u derd u ġam var
1519.a. Seni maḥrem idinsem kendüzüme
b. Öpüp sürsem yüzüme vü gözüme
1520.a. Sezādur ki ol perī-peyker ḥabībüñ
b. Büt·i ḥūrī-nijād u dil-firībüñ
1521.a. ʿİzār·ı ẖāldārından nişānsın
b. Ya bir zībā ʿaḳīḳīn sürmedānsın
1522.a. Ḥużūrına varursañ ḳīl u ḳāl it
b. Elin öp ben ḳulından ʿarż·ı ḥāl it
1523.a. Elin öpmek elüñe girmez ise
b. Ulu devletdür ol el virmez ise
1524.a. Ḳızıl yāḳūtdan micmersin āẖır
b. İçüñ pür-misk ü pür-ʿanbersin āẖır
1525.a. Ṣalarsa saña servi sāyesin ger
b. Gererse dāmenin üstüñe dil-ber
1526.a. Ziyāret eyleyüp pīrāhenin öp
b. Duʿālar it bu ḳuldan dāmenin öp
1527.a. Ya bir mercān ḳadeḥsin yāre lāyıḳ
b. Leb·i miskīn-dem·i dildāra lāyıḳ
1528.a. Olursañ bir nefes hem-ṣoḥbet·i yār
b. Keremler eyle ey yār·i vefādār
1529.a. Lebine sırr·ı pinhānum ʿıyān it
b. Ne ḳanlar yutduġum bir bir beyān it
1530.a. Ḫaṭā didüm ki şemʿ·i bezm·i cānsın
b. Çerāġ·ı meclis·i rūḥāniyānsın
1531.a. Senüñle gel bu şeb mesrūr olalum
b. Dutışup nār·ı şevḳa nūr olalum
1532.a. Yanalum yāre ḳarşu ikümüz hem
b. Baña revġan sirişk u saña şeb-nem
ḤASB·I ḤĀL
-97-
1533.a. Bu es̲nāda dutup sāḳī piyāle
b. Ṣafā geldüñ diyü ḳıldı ḥavāle
1534.a. Teẖallüf itmegi gördi ẖuşūnet
b. Alup nūş itdi buldı rūḥı rāḥat
1535.a. İdüp bezm ehliyile ʿışk u meşki
b. Ter itdi bādeyile maġz·ı ẖuşkı
1536.a. Ḳamu ḳuvvet revān olsun didiler
b. Ṣafā vü nūş·ı cān olsun didiler
1537.a. Çü birkaç çekdi cām·ı ẖoş-güvārı
b. Dimāġına irişdi mey buẖārı
1538.a. Münevver itdi tīre şāmın anuñ
b. Getürdi cūşa heft endāmın anuñ
1539.a. Yüzinüñ zaʿferānı buldı rengi
b. Gözi odlandı yılduz ḳurdı yengi
1540.a. Açıldı göñli oldı ẖāṭırı şād
b. Ḳarışdı lāġa itdi söze bünyād
1541.a. Çü vaṣf·ı lāle de benden ʿale'l-fevr
b. Cihān fettānı ol muḥtāle·i devr
1542.a. Bu taʿbīrāt u tevcīhāt gördi
b. Bu dürlü dürlü teşbīhāt gördi
CEVĀB·I ʿACŪZ
1543.a. Didi medḥ ü s̲enā idüp firāvān
b. Benüm cānum senüñ yoluñda ḳurbān
1544.a. Sözüñden añlanur ās̲ārı ʿışḳuñ
b. Senüñle var gibi bāzārı ʿışḳuñ
CEVĀB·I ʿĀŞIK
1545.a. Didüm kim ʿışḳdur ʿālemlere cān
b. Mücellā ʿışk ile peydā vü pinhān
1546.a. Heyūlā ṭālib·i ṣūret muḳarrer
b. Gice gündüz ʿaraż cūyā·yı cevher
1547.a. Semāʿa girmedi bīhūde eflāk
b. Degin yüz sürmez a ayaḳlara ẖāk
-98-
1548.a. ʿAbes̲ yire mi iñler zār zār āb
b. Güzāfın mıdur odda sūziş u tāb
1549.a. Ḳolayına degüldür bād pūyān
b. Hevā·yı mihr iledür ebr giryān
1550.a. Naẓar it bī-hayāta ẕi-ḥayāta
b. Meʿādin birle ḥayvān u nebāta
1551.a. Bulursın her birinde ʿışkı mużmer
b. Görürsin her birini ʿışḳa maẓhar
1552.a. Biri birine ḥayvānlar öñürdür
b. Cüdā düşse buları ʿışḳ ögürdür
1553.a. Yanar bülbül güle pervāne şemʿa
b. Doḳınmış ʿışḳdan bunlara lemʿa
1554.a. Ḳapılmış keh-rübāya kāh·ı rūşen
b. Rübūde seng·i mıġnaṭīsa āhen
1555.a. Temāşā eyle naẖlistānda naẖli
b. Müşāhiddür anuñ cüftine meyli
1556.a. Gül·i ẖod-rūya ser-geşte benefşe
b. Boyanmış dūd·ı āhından benefşe
1557.a. Velī her ḳanda idrāk olsa vāfir
b. Olur ʿışk eks̲eriyyā anda ẓāhir
1558.a. Çü insān oldı idrāk ile mümtāz
b. Olardan kendüyi ʿışḳ itdi ibrāz
1559.a. Ḥadīs·i Ḫusrev·i Şīrīn ü Ferhād
b. Gül·i Nevrūz u Ḫurşīd u Ferahşād
1560.a. Ḥikāyat·ı ġam·ı Mecnūn u Leylā
b. ʿAnā·yı Vāmıḳ u endūh·ı ʿAẕrā
1561.a. Ṣafā vü ṣoḥbet·i Rāmīn ü Veyse
b. Belā vü miḥnet·i Gülşāh u Varḳa
1562.a. Bunuñ ems̲āli daẖı niçe ḥālet
b. Ki‿ider dün gün semer-ẖănlar ḥikāyet
1563.a. Degüldür serserī hep ʿışḳ işidür
b. Bu işler cümle ʿışḳuñ cünbişidür
1564.a. Ururuz biz daẖı idrākden dem
b. ʿAceb mi bizde de ʿışḳ olsa muḥkem
-99-
1565.a. Başında bādeden var idi ḥālet
b. Aña bu sözlerüm ẖoş geldi ġāyet
BĀZ ḪİṬĀB·I ʿACŪZ
1566.a. Biraz idüp duʿālar didi tekrār
b. Saña lāyıḳ mı bārī sevdügüñ yār
1567.a. Senüñ [gibi] süẖan-dān ādemī mi
b. Ḥarīf u ehl·i ʿirfān ādemī mi
1568.a. Bilür mi ḳadrüñi vü ḳıymetüñi
b. ʿAzīz añlar mı cāndan ṣoḥbetüñi
1569.a. Ne bildügi ola ẖod ben ġarībüñ
b. Benüm zuʿmumca yār·ı dil-firībüñ
1570.a. Senüñ şöyle gerek ki olmaya hem-tā
b. Güzellükde aña māh·ı mücellā
1571.a. Cemāl ü ḥüsnine kimse be-her-ḥāl
b. Ḳomamış ola bir noḳṭa meger ẖāl
1572.a. Ẓarīf u şūẖ u şeng ehl·i idrāk
b. Ola āyīnesi pākīze vü pāk
1573.a. Viṣāl evḳātınuñ ey zübde·i ʿaṣr
b. Günini bile gicesin ḳadr
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1574.a. Didüm çeşmüm degül āẖır naẓarsuz
b. Zamānuñ ẖūb u ziştinden ẖabersüz
1575.a. Dil·i bī-çāre daẖı ẖurde-dāndur
b. Baṣīret ehli ʿarīf·ı cihāndır
1576.a. Bir iş itmez ki ide ẖalḳ inkār
b. Aña ṭaʿn eyleye işitse aġyār
1577.a. Bileydüñ sen daẖı ol ercemendi
b. Gümānum yoḳ ki eylerdüñ pesendi
1578.a. Çerāġ·ı ḥüsninüñ zülfi fetīli
b. Ruẖı meh-rūlaruñ rūşen delīli
1579.a. Cemāli mihr·i ʿālem-tāba ġālib
b. Biri birine aʿżāsı münāsib
-100-
1580.a. Velīkin ol nigār·ı serv-ḳaddüñ
b. Gül-endām u semen-ber lāle-ẖaddüñ
1581.a. Bize meyli vü hüsn·i iltifātı
b. Reh·i mihr ü maḥabbetde s̲ebātı
1582.a. Maḥall·i baḥs̲dür olmadı rūşen
b. Degüldür daẖı maʿlūm u mübeyyen
1583.a. Ki zirā itmedüm ben şifte-ḥāl
b. Cenābına daẖı iʿlām·ı aḥvāl
1584.a. Budur ẓannum henüz ol lāle-ruẖsār
b. Degül dāġ·ı derūnumdan ẖaberdār
BĀZ ḪİṬĀB·I ʿACŪZ
1585.a. Eyitdi çün seni ʿışḳ şeydā
b. Hevāsıyla dimāġuñ ṭoldı sevdā
1586.a. Çekersin dāyimā ʿışḳuñ belāsın
b. Görürsin bunca endūh ʿanāsın
1587.a. Dimişsin yār çün çok şiʿr·i dil-sūz
b. Biçersin cāme·i medḥini her rūz
1588.a. Hemīn derzīdedür noḳṣān u taḳṣīr
b. Ki ḥālüñ itmemişsin yāre taḳrīr
1589.a. Götürmemişsin ortadan ḥicābı
b. Gil ile gizlemişsin āfitābı
1590.a. Ger olmadısa taḳrīre müsāʿid
b. Sipihr·i bī-vefā çarẖ·ı muʿānid
1591.a. Bulup bir kār-dīde yār·ı cānı
b. Niçün göndermedüñ dildāra anı
1592.a. Aña birḳaç peyām ıṣmarlamaduñ
b. Duʿā idüp selām ıṣmarlamaduñ
1593.a. Kelāmuñ ṭaşlara teˀs̲īr eyler
b. Girer cānlar içinde yir eyler
1594.a. Ayaġı tozına ger ol varaydı
b. Saña göñlin nigāruñ döndereydi
1595.a. Bulınmazsa ger ol vech ile ādem
b. Ele girmezse sırr·ı yāre maḥrem
-101-
1596.a. Füsūnger ẖāme·i ferruẖ-peyāmuñ
b. Çeh·i Bābil devāt·ı müşg-fāmuñ
1597.a. Yazuban nāmeye derd·i derūnı
b. Oḳısañ ẖāmeye siḥr u füsūnı
1598.a. Cemīʿ·i ḥālüñi taṣvīr itseñ
b. Perī-ruẖsāreyi tesẖīr itseñ
1599.a. Hezārān siḥr itseñ ol dil-ārām
b. Ne deñlü tevsen ise eyleseñ rām
1600.a. Sen olasın revā mıdur ġamında
b. Yüriye ol ferāġat ʿāleminde
1601.a. Güzellerüñ mizācı muʿtedildür
b. Mizācı muʿtedil hep ehl·i dildür
1602.a. Her ehl·i dilde var idrāk·ı kāmil
b. Çün idrāk ola olmaz kār müşkil
1603.a. Şu kim farḳ eyler ola ẖayrı şerden
b. Niçün yüz döndere ṣāḥib-hünerden
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1604.a. Didüm kim sözlerüñüñ ṣıdḳı rūşen
b. Budur taḥḳīḳ kim basṭ eyledüñ sen
1605.a. Velī ḳanda baña el vire furṣat
b. Ḳanı devlet ya ḳanı ol saʿādet
1606.a. Ki varam yüz süre dergāh·ı yāre
b. Hużūr·ı selvet-efzāy·ı nigāra
1607.a. İdem efsāne·i şevḳumı taḳrīr
b. Diyem hep ser-güẕeştüm yāra bir bir
1608.a. Baña derd ü ġam olmışken muʿayyen
b. Müsāʿid olmaduġı çarẖ mübeyyen
1609.a. Velī ḳıldı buña idüp keşf·i esrār
b. Düşürem ẖāmeye vü nāmeye kār
1610.a. Hoş idi söylemek ẖāme diliyle
b. Şürūʿ itmek işe nāme eliyle
1611.a. İki dillü degül miydi ẖāme
b. İki yüzlüligi terk itse nāme
-102-
1612.a. İki yüzlü iki dillü olan baş
b. Muḥaḳḳaḳ ki olmaz ol kimseye sırdaş
1613.a. Velī ol kim didüñ bir ehl·i dil yār
b. Kim ola maḥrem olmaġa sezāvar
1614.a. Vefādār u hünerver söze ḳādir
b. Hemīşe ṣubḥ gibi ṣıdḳı ẓāhir
1615.a. Bulup göndermek ol serv·i sehīye
b. Güneş-ṭalʿatlü māh·ı ẖargehīye
1616.a. Müvecceh maṣlaḥatdur fikr·i s̲āḳıb
b. Muvāfıḳ rāyıdur tedbīr·i ṣāyib
1617.a. Ḳanı anuñ gibi līkin bir ādem
b. Sütūde ḳavlī fiʿli ʿahdi muḥkem
1618.a. Ki rāsiẖ-dem ola ṣıdḳ u ṣafāda
b. Dura s̲ābit-ḳadem rāh·ı vefāda
1619.a. İşümi kendüzine iş idine
b. Gice gündüzini teşvīş idine
1620.a. Niçe yirden ḳuşana ney-şeker-vār
b. Ḳuşaġın bitmege bu kār·ı düşvār
1621.a. Varup gördükçe ol māh·ı münīri
b. Beni taʿrīf ide düşdükçe yiri
1622.a. İde ẖoş ḥüsn·i taʿbīr u edālar
b. Diye temsīl içün çoḳ mā-cerālar
1623.a. Isıcaḳ dil döke vü ol dem·i germ
b. Demür göñlini yāruñ eyleye nerm
1624.a. Bunuñ gibi kimesne bulına mı
b. Bunuñ gibiye ḳādir olına mı
1625.a. Vefānuñ adıdur ʿālemde mevcūd
b. Bu dem ʿanḳā gibidür kendü menḳūd
1626.a. Bulınur olsa farżā bir hevādār
b. Cihān-dīde kerem ehli vefādār
1627.a. Kim ide gice gündüz ṣarf·ı maḳdūr
b. Dil ü cān ile ide saʿy·ı meşkūr
1628.a. Bu vehmi daẖı eylerven ki ṭāliʿ
b. Ola ser-rişte·i āmāli ḳātiʿ
-103-
1629.a. İderken ḥālümi ol dūst taḳrīr
b. Ḳażādan idemeye ḥüsn·i taʿbīr
1630.a. Getüre ẖāṭırına infiʿāli
b. Mübārek göñline vire melāli
1631.a. Pür ide kīnelerden sīnesini
b. Ġubār-ālūd ide āyīnesini
1632.a. Baḳup ẖışm ile ol miskīne çeşmi
b. Ruẖına tāb vire nār·ı ẖışmı
1633.a. Yüzin gözin durup ġonce mis̲āli
b. Ser-ā-ser çīn ola ḳaşı hilāli
1634.a. Perīşān ola mūyı bu sebebden
b. Ruẖı bir pāre od ola ġażabdan
1635.a. Çeke üstine zülfi dāmenini
b. Yaḳup yandura ʿömrüm ẖırmenini
1636.a. Ḫudā göstermesün ol sāʿati hīç
b. Ki bir dem ġamdan ol baş eyleye pīç
1637.a. Bu ḳanda ḳaldı kim bāʿis̲ olam ben
b. İlāhī görmeyem anı ölem ben
1638.a. Çekelüm ġam degül biz miḥnet ü derd
b. Tek anuñ ẖāṭırına ḳonmasun gerd
BĀZ ḪİṬĀB·I ʿACŪZ
1639.a. Dönüp didi baña ol kār-dīde
b. Ki ben saña kenīz·i zer-ẖarīde
1640.a. Eger görse gözüm ol māh-rūyı
b. Ser-efrāz āfitāb·ı müşg-mūyı
1641.a. Yaẖod ol ʿizz ü nāz ıssı ne‿olaydı
b. Benüm fi'l-cümle maʿlūmum olaydı
1642.a. Açardum yol iderdüm reh-nümālıḳ
b. Ḳılurdum ara yirde āşinālıḳ
1643.a. Biraz gel anuñ evṣāfın beyān it
b. Baña nām u nişānından ʿıyān it
1644.a. Ḳara boynuma olsun eylemek yār
b. Saña ol ser-firāzı āẖır·ı kār
-104-
1645.a. Ḳaçup benden mis̲āl·i āb·ı hayvān
b. Eger ẓulmāt içinde ola pinhān
1646.a. Arayam anı Ḫıżr·ı vaḳt olam ben
b. İdüp ṣad cidd ü cehd āẖır bulam ben
1647.a. Çıḳa āẖır benüm saʿyümle andan
b. Nitekim dür deñizden laʿl kāndan
1648.a. Ve ger ḳadri ola ʿālī melekden
b. Veya meh gibi eyvān·ı felekden
1649.a. Felekden indürem ol māhı yire
b. İde tesẖīr anı Ḥaḳḳ ben faḳīre
1650.a. Ḳarīn idem seni ol māh-tāba
b. İrürem Müşterīyi āfitāba
1651.a. İdem ol serv·i nāzı saña māyil
b. Ola hep mā-hüve'l-maḳṣūd ḥāṣıl
1652.a. Ḳılasın dil-ber üzre cān-feşānlıḳ
b. Alasın kām idesin kām-rānlıḳ
1653.a. Senüñle ḥaşr ola ol serv-ḳāmet
b. Ḳopara başuña şevḳi ḳıyāmet
1654.a. Ṭola nefẖ ile ṣūr açıla mestūr
b. Dirilde mürdeyi ol nefẖa·i ṣūr
1655.a. İde ḳāleb ḳabūl ol dem revānın
b. Bula mürġ·i humāyūn āşiyānın
1656.a. Heves ceyşiyle dolup dil zemīni
b. ʿAlemler ḳaldura sāḳ·ı semīni
1657.a. Düşüp ẖalẖālinüñ ʿaksi sipihre
b. Felekden māh·ı nev ʿarż ide çihre
1658.a. Şeb·i vuṣlatda refʿ olmaġa deycūr
b. Döke her sāḳ·ı sīmi şemʿ·i kāfūr
1659.a. Büt·i ḥūrī-līḳā yār·ı civān-baẖt
b. Ṣafā bezminde ola ṣāḳī·i vaḳt
1660.a. Ṭaleb ḳılduḳça sen ol āfet-engīz
b. Vire cām·ı hilāli ʿişret-engīz
1661.a. Bu ẖıẕmetden daẖı oldur murādum
b. Ki ehl·i diller ortasında adum
-105-
1662.a. Añılduḳça ola eylük ile yād
b. O yād ile benüm rūḥum ola şād
1663.a. Ne yirde kim oḳına dāsitānuñ
b. Diyeler cānına raḥmetler anuñ
1664.a. Ki bir ehl·i dili görmiş belāda
b. Ḳomamış anı ol renc ü ʿanāda
1665.a. Öküş itmiş aña ġam-ẖărlıḳlar
b. Elinden geldügince yārlıḳlar
1666.a. İdüp çoḳ saʿylar ḥadden ziyāde
b. İrişdürmiş anı āẖır murāda
1667.a. Duʿālar ideler cān u dil ile
b. Añılam ben daẖı ay u yıl ile
1668.a. Ne yirde Ḫusrev·i Pervīz u Şīrīn
b. Añılsa añılur Şāvūr·ı miskīn
1669.a. Bu sözden ehl·i meclis her ne kim var
b. Feraḥ oldı vü ol yār·ı vefādār
1670.a. Ki bizden evvel ol buluşmış idi
b. Ḳamudan öñdin ol bilişmiş idi
1671.a. Didi germ olup ey sermāye·i luṭf
b. Ṣalarsañ üstümüze sāye·i luṭf
1672.a. Bulur bu maṣlaḥat ẖayr ile encām
b. Olur puẖte senüñ rāyuñla bu ẖām
1673.a. Resūl olmaġa yāra sen yararsın
b. Ki sözde diḳḳat itseñ ḳıl yararsın
1674.a. Bilürsin muḳteżāsını maḳāmuñ
b. Ḫoş añlarsın maḥallin her kelāmuñ
1675.a. Eger sen bu işe iḳdām idesin
b. Yaḳīnüm var durur ki itmām idesin
1676.a. Umaram ki ol ġazāl·i sīm-endām
b. Ne deñlü vaḥşī ise idesin rām
1677.a. Sözi bir vech ile eyleyesin sevḳ
b. Degül incinme dildār eyleye şevḳ
1678.a. Diledi keşf·i esrār ide ol yār
b. Didüm remz ile aña dınma zinhār
-106-
1679.a. Suhūletle ḥuṣūle rāh·ı eslem
b. Sükūtı añladum v'allāhu aʿlem
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1680.a. Didüm ben biz kemīne kim olavuz
b. Size teklīf·i ẖıẕmetler ḳılavuz
1681.a. Bu menzil ḳandan irmiş ola bize
b. Ki‿ide ẖıẕmet sizüñ gibi ʿazīze
1682.a. Aña raḥmet ki miḳdārını bile
b. Ne menzildeyse eṭvārını bile
1683.a. Dirilmeye daẖı ḳadründen artuḳ
b. Teʿaddī itmeye ṭavrından artuḳ
1684.a. Egerçi sen vüfūr·ı sefḳatüñden
b. Bize maḥż·ı ʿuluvv·i himmetünden
1685.a. İdersin müstedām ol çoḳ keremler
b. Ḳılursın luṭf idüp rence ḳademler
1686.a. Velī biz ḥaddümüz bilmek gerekdür
b. Açılmasaḳ iñen de yigrekdür
1687.a. Bu yüzden ortada ẖaylī söz oldı
b. Tenezzül her ṭarafdan ḥadsüz oldı
1688.a. Öküş söz mā-cerā çoḳ ḳıṣṣa vāfir
b. Biraz oturduġından ṣoñra āẖır
1689.a. Didi bezmüñ şarābı kevs̲er olsun
b. Güneş sāḳī meh·i nev sāġar olsun
1690.a. Pür olsun meclisüñ meh-pārelerle
b. Melek-sīmā perī-ruẖsārelerle
1691.a. Ayāġuñ tozı ki‿erzāndur cihāna
b. Taḥammül eylemez bār·ı girāna
1692.a. Çoġ incitdük anı s̲ıḳletler itdük
b. Oran oldı yiter zaḥmetler itdük
1693.a. Nice bir s̲ıḳleti tażʿīf idelüm
b. Duralum zaḥmeti taẖfīf idelüm
1694.a. Uzandı güft u gū bulmadı encām
b. Añıldı cümle ʿālem ẖaṣ eger ʿām
-107-
1695.a. Egerçi çihre vü bālāñı görmek
b. Ṣafā·yı bezm·i rūḥ-efzānı görmek
1696.a. Baña maḳṣūd idi ḥadden ziyāde
b. Bi-ḥamdi'llāh ki irdüm ol murāda
1697.a. İrişdüm kām·ı cāna ṣoḥbetüñde
b. Cihānuñ ʿīşin itdüm devletüñde
1698.a. Velīkin ḳaldı bir cüzˀīce maḳṣūd
b. Dilerven ki‿olmaya ol daẖı mefḳūd
1699.a. İcāzet varısa ʿarż eyleyeyin
b. Eger maḳbūl olursa söyleyeyin
1700.a. Didüm kim olmışuz münḳād saña
b. Eger var ise ḳudret bizde aña
1701.a. Ḳarīb añlar iseñ imkāna anı
b. Buyur minnet dutaruz cāna anı
1702.a. Ki sinüñ münkerüñ merdūdumuzdur
b. Murāduñ maḳṣaduñ maḳṣūdumuzdur
BĀZ ḪİTĀB·I ʿACŪZ
1703.a. Didi ʿömrüñ ziyāde ḳadrüñ efzūn
b. Hemīşe devlet ü baḥtuñ humāyūn
1704.a. Duʿāyı ẖatm idüp girdi kelāma
b. İşāret itdi ol yār·ı hümāma
1705.a. Eyitdi dün bunuñla ittifāḳī
b. Buluşduḳ dutsın Allāh anı bāḳī
1706.a. Bizi güftāre çekdi vü dürişdi
b. Bizümle dir dimez söze ḳarışdı
1707.a. Söz es̲nāsinda itdi sizleri yād
b. Kemālātuñ ser-ā-ser ḳıldı taʿdād
1708.a. Oḳıdı bir niçe beyt·i dil-āvīz
b. Anuñdur didi bu şiʿr·i güher-rīz
1709.a. Görüp dururduḳ evvel niçe şiʿrüñ
b. Bize vird·i zebān olmışdı ẕikrüñ
1710.a. Daẖı eşʿāruña müştāḳıduḳ biz
b. Benāt·ı fikrüñe ʿuşşāḳıduḳ biz
-108-
1711.a. Sözüñden ister idük yādgārī
b. Ele girmezdi baẖt itmezdi yārī
1712.a. Bizüm bir cān içinde cānumuz var
b. Güzeller pādişāhı ẖānumuz var
1713.a. Ki vaṣfın itmişem dün bu civāna
b. Naẓīri gelmedi gelmez cihāna
1714.a. Sebük-rūḥ u ẓarīf u ehl·i ʿirfān
b. Deger bir ṣoḥbeti yüz biñ dil ü cān
1715.a. Ki şiʿrüñ ẖūb u ziştin ẖūb ider fehm
b. Ḫayāl·i vażʿatın maḥbūb ider fehm
1716.a. Deḳāyıḳ yirlerinde diḳḳat eyler
b. Diyenden daẖı nāzük nükte söyler
1717.a. İki üç şiʿrüñi bulmışdı ol şāh
b. Yazınmışdı oḳurdı anı ol māh
1718.a. Ḳatı ẖoş gelmiş idi aña ol söz
b. Ṣafā sürmişdi şevḳ itmişdi ḥadsüz
1719.a. Egerçi meyli her güftār·ı naġza
b. Olur olmaz degül eşʿār·ı naġza
1720.a. Velī girse senüñ şiʿrüñ eline
b. Getürmezdi daẖı eşʿārı diline
1721.a. Sözüñe rūz u şeb ṭālibdür ol māh
b. Dil ü cāndan aña rāġıbdur ol māh
1722.a. Benümle ʿahdi vü peymānı anuñ
b. Bu üslūp üzredür īmānı anuñ
1723.a. Ki ḳanda şiʿrüñi bulsam hediyye
b. İdem aña alam vāfir ʿaṭiyye
1724.a. Dün aẖşam buña ki‿itdüm şeb be-ẖayrı
b. Varup bezmine itdüm ẖatm seyri
1725.a. Varınca gördüm anı cām elinde
b. Bu ġarrā şiʿrüñi buldum dilinde
ŞİʿR
1726.a. Saḳīyā zer sāġara ṭoldur şarāb·ı nāblar
b. Çihre·i zerd üzre döksün müddeʿī ẖūn-āblar
-109-
1727.a. Germ olup ḥūrī-liḳālar pīrehen çāk eylesün
b. Bezme açılsun yine yine ẖuld·i berīnden nāblar
1728.a. Ḳaşlaruñ üzre perīşān it muṭarrā ṭurrañı
b. Kim çelīpālar yiridür kāfirī mihrāblar
1729.a. Sensüz ey nesrīn-beden gird-āb·ı ḥūnīndür baña
b. Ṣu kenārında görinen lāle·i sīr-āblar
1730.a. Ḳılca ḳalmış bir bölük āşüfte-cāndur şevḳden
b. Mū degüldür Caʿferā bu zülf·i ʿanber-tāblar
ḤASB·I ḤĀL
1731.a. Dimāġ·ı cānına teˀs̲īr idüp mey
b. Ḫurūş·ı cūş·ı feryād·ı def ü ney
1732.a. Pür olmış gül yañaġı jāle ile
b. Oḳur ol şiʿri āh u nāle ile
1733.a. Çü gördüm ol nigārı mest u sekrān
b. Duʿā itdüm biraz cāndan firāvān
1734.a. Didüm içmek gereksün dūstgānī
b. Baña virmek gereksün müjdegānī
1735.a. Ki şol gevherlerüñ kānını buldum
b. Bu laʿlüñ ben Bedāẖşānını buldum
1736.a. Bu cevherlerden isterseñ ne miḳdār
b. Ṣatarvan saña olursañ ẖarīdār
1737.a. Didi kim bir nedür aṣlı bilelüm
b. Sözüñ gerçekse ẖıẕmetler ḳılalum
1738.a. Didüm ḳarşuda ṣoḥbet eyleyenler
b. Çemende ʿīş ü ʿışret eyleyenler
1739.a. Nedür bir nice ehl·i dil cüvānlar
b. Hünerver mū-şikāf u ẖurde-dānlar
1740.a. Bularuñ başı ol kān·ı cevāhir
b. Ki her beyti durur bir necm·i ẓāhir
1741.a. Bunuñla itdügüm güftārı bir bir
b. Ḳamusın rāst [itdüm] aña taḳrīr
1742.a. İşitdi çün bu sözü ol perī-zād
b. Sürūr itdi vü ġāyet oldı dil-şād
-110-
1743.a. Hezārān luṭf ile mānend·i lüˀlū
b. Öpüp boynum ḳulaġum ol senem-bū
1744.a. Didi yine buluş sen ol ḥarīfe
b. Anuñla iderek lāġ u laṭīfe
1745.a. Bize andan anuñ dīvānın iste
b. Girān-māye güherler kānın iste
1746.a. Eger ḥāżır degülse bunda dīvān
b. Biraz yādında olanlardan ey cān
1747.a. Aña yazdur getür birḳaç ġazeller
b. Ḳılalum nuḳl·i bezm·i rūḥ-perver
1748.a. Eger ḥāżır degülse bunda dīvān
b. Biraz yādında olanlardan ey cān
1749.a. Bugün bir niçe defʿa bu arayı
b. Dolaşdum bulmadum bu bī-nevāyı
1750.a. Bu vehmi daẖı itdüm kim bu maḳṣūd
b. Gidesiz şāyed irte ola mefḳūd
1751.a. Żarūrī eyledüm güstāẖlıḳlar
b. Ki geldüm meclisi ḳıldum mükedder
1752.a. Bizümle kimsene durmaz oturmaz
b. Düşinde daẖı görse ẖayra yormaz
1753.a. Bize devrān getürdi nā-tüvānlıḳ
b. İrişdi pīrlik gitdi cüvānlıḳ
1754.a. Bilürüz sizlere zaḥmetler oldı
b. Velī biz ẖasteye rāḥatlar oldı
1755.a. Kerem eyleñ yazuñ birḳaç ġazeller
b. Oḳısun şevḳ·i ẕevḳ itsün güzeller
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
1756.a. Didüm dīvān ne‿olur kim cān sizüñdür
b. Ne kim emr idesüz fermān sizüñdür
1757.a. Velī böyle gereklü olacaġın
b. Anuñ bu deñlü raġbet bulacaġın
1758.a. Ne bileydük bile almaduḳ anı
b. Ḫayālümde ġazellerden olanı
-111-
1759.a. Yazayın tek yarasın gūşvāre
b. Bu dürler olmaġa gūş·ı nigāra
1760.a. Ḳalem kesdüm elüme kāġıẕ aldum
b. Hemīn ṭūṭī gibi güftāra geldüm
1761.a. Sevād·ı çeşmümi eşk ile ezdüm
b. Anuñla işbu birḳaç şiʿri yazdum
ĠAZEL
1762.a. Yā Rab kim ola ki‿ilede benden peyām aña
b. Öpüp iki gözin ide biñ biñ selām aña
1763.a. Ḥüsni ḳıyāmet olduġına ẖoş güvāhdur
b. Rūy·ı behişt ü ḳāmet·i ṭūbī- ẖırām aña
1764.a. Görürse ʿāşıḳı ser·i kūyuñda reşk ide
b. Firdevs içinde zāhid·i ʿālī-maḳām aña
1765.a. Ṣun bādeyi ki cennet·i bezmüñde sāḳīyā
b. Sen ḥūr elinden olsa kim ide ḥarām aña
1766.a. Ġam nāvekinden irmemege Caʿfere elem
b. Laʿlīn siper ola ḳadeḥ·i lāle-fam aña
ĠAZEL
1767.a. Baḳmazam yüzine anı naẓardan ṣaḳınup
b. Ruẖ·ı pākīzesini nūr·ı baṣardan ṣaḳınup
1768.a. Dilemez cān ki ẖayālüñ dil·i ʿuşşāḳa gele
b. ʿAḳs·i māh·ı ruẖuñı āyīnelerden ṣaḳınup
1769.a. Dem·i enfās·ı duʿām ile zirihler düzilür
b. Cūy·ı eşkümde seni tīr·i naẓardan ṣaḳınup
1770.a. Girye ḳılmaz şeb·i vuṣlatda ruẖuñ ḳarşusına
b. Ṭıfl·ı eşkini gözüm tāb·ı ḳamerden ṣaḳınup
1771.a. Bir naẓar istemezem dīde vü dilden gidesin
b. Sen güzeller şehin āsīb·i seferden ṣaḳınup
1772.a. Oḳur efsūn üfürür her ṭarafa bād seni
b. Nāle·i nīm-şeb ü āh·ı seḥerden ṣaḳınup
1773.a. Caʿferā sīnede peykānına cān ḳarşı gelür
b. Jeng ola diyü anı ẖūn·ı cigerden ṣaḳınup
-112-
ĠAZEL
1774.a. Ne‿ola ruẖ·ı zībāña ḳılursam naẓar ey dūst
b. Āyīne durur aña naẓardan ne żar ey dūst
1775.a. Çeşmümde ẖayāli lebüñüñ bir nefes ārām
b. İtmez ṣanasın ṣuya düşüpdür şeker ey dūst
1776.a. Aġladuġuma derd ile düşmenler olur şād
b. Raḥm it baña kim ḥālüme itler güler ey dūst
1777.a. Bir laḥẓa ruẖuñ çıḳmadı zülfüñ zirihinden
b. Beñzer kim ider tīr·i naẓardan ḥaẕer ey dūst
1778.a. Geldükçe gözüm yaşlarını sürme ḳapuñdan
b. Luṭf ile ḳıl üftādelerüñdür naẓar ey dūst
1779.a. Her dem ṭolasam ḳollarumı ne‿ola bilüñe
b. Çün kim yaraşur şehlere zerrīn-kemer ey dūst
1780.a. Caʿfer niçe bir şemʿ gibi yana yaḳıla
b. Ortaya gelüpdür kim ide terk·i ser ey dūst
ĠAZEL
1781.a. Ben ne ẖıẕmetkār u ne maẖdūm olaydum kāşkī
b. Gelmeyeydüm ʿāleme maʿdūm olaydum kāşkī
1782.a. Buldı çün ẖāküm vücūd olmazsayidüm sīm ü zer
b. Ṭaş u ṭopraḳ yā bir avuç ḳum olaydum kāşkī
1783.a. Çün nemā buldum reyāḥīnden ṣayılmazsam daẖı
b. Bir piyāz·ı kem-bahā yā s̲ūm olaydum kāşkī
1784.a. Çünki cān buldım ḳalaydum bāri ḥayvanlıḳda
b. Bülbül olmazsam ġurāb·ı şūm olaydum kāşkī
1785.a. Olmadı çün ol daẖı bārī bu şūẖı görmeyüp
b. ʿIşḳdan bī-behre vü maḥrūm olaydum kāşkī
1786.a. Bu belālarla dirilmekden ölüm çoḳ yig baña
b. Caʿferā bir meyyit·i merḥūm olaydum kāşkī
ĠAZEL
1787.a. Yā Rab it her rūz rūzī kim görem dīdārını
b. Yā derūnumdan çıḳar mihr·i meh·i ruẖsārını
-113-
1788.a. Ben kül oldum yāra ey kāġıd yazan luṭf it tozın
b. Ḫaṭṭuña ẖākisterümden kim görem dīdārını
1789.a. Ẕerreye hem-ser dirilürmiş dehānuñ vechi yoḳ
b. Bu büyüklenmek ne lāzım bilsene miḳdārını
1790.a. Yād·ı laʿlüñ sözlerüme bir ḥalāvet virdi kim
b. Ney-şeker ṣanur görenler şiʿrümüñ ṭumārını
1791.a. Çekdi mısṭar ṣafḥa·i ruẖsāra zülfüñ kim yaza
b. Gül yüzüñ mecmūʿasına Caʿferüñ eşʿārını
ḪİṬĀB·I YEKĪ EZ-İḪVĀN
1792.a. Didi ol āşināsı ey vefādār
b. Çü güftārınadur böyle ẖarīdār
1793.a. Yaḳīn bildüñ ki ʿārif cān imiş ol
b. Maʿārif gevherine kān imiş ol
1794.a. Var imiş ṭabʿ·ı ṣaf u cevher·i pāk
b. İdermiş ẖūb u zişti ẖūb idrāk
1795.a. Hemīn oldur münāsib belki vācib
b. Ki birbiriyle olalar muṣāḥib
1796.a. Başına serv ḳaddi sāye ṣalsa
b. Ya biz anda ya onlar bunda gelse
1797.a. İki meclis bir olsa ʿālem itsek
b. Ḳopuzı çenge uydursaḳ dem itsek
1798.a. Otursaḳ bir arada ittifāḳī
b. Fenā dünyāda itsek ʿīş·i bāḳī
1799.a. Dinilse şevḳ ile eşʿār·ı nāzük
b. İşidüp itse ẕevḳ ol yār·ı nāzük
1800.a. Elüñdedür senüñ bir himmet eyle
b. Mürüvvet maʿdenisin şefḳat eyle
1801.a. Hüner göster sözüñe ger er iseñ
b. Duʿāyile añılmaḳ ister iseñ
1802.a. Demin itmiş idüñ çoḳ dürlü daʿvā
b. Maḥal düşdi gerek daʿvāya maʿna
CEVĀB·I MUḪTĀLE·İ ZAMĀN
-114-
1803.a. Cevābında didi ol nükte-perdāz
b. Bu yoldan güft ü gūya itme āġāz
1804.a. Degüldür vaḳf·ı ʿām ol dil-ber·i ẖāṣ
b. Ki her āvāzaye ol ola raḳḳāṣ
1805.a. İde her ehl·i ẕevḳ andan temettuʿ
b. Bula her kim ne eylerse tevaḳḳuʿ
1806.a. Nedür nerkis gibi ol çeşm·i şehlā
b. Yabanda yatmaz a ey bī-ser-ü-pā
1807.a. Degüldür fāẖte yāẖod ḥamāme
b. Ḳona her şāẖa vü her ṭarf·ı bāma
1808.a. Egerçi ebr-veşdür luṭfı vāfir
b. Degüldür ebr-veş ter-dāmen āẖır
1809.a. Açar gül gibi ancaḳ dāmenin bād
b. Kimesne ger biliş olsun vü ger yād
1810.a. Viṣālī bāġına girmiş degüldür
b. Etegine eli irmiş degüldür
1811.a. Ḳadeh leb ber-leb olur diyü yoldaş
b. Ḳoşar ṣanma anı nā-maḥreme baş
1812.a. Mey·i nāb içdügiyçün ol gül·i ter
b. Aña sen sūʿ·ı ẓann itme birāder
1813.a. Eger olmasa idi bint·i kerem ol
b. Bulımaz idi ol da bezmine yol
1814.a. Öper ṣanma anuñ her ẖām elini
b. Daẖı dün öpdi sīmīn-cām elini
1815.a. Ger ʿālim gerek ʿābidler olsun
b. Mücāhid şeyẖler zāhidler olsun
1816.a. Gerek tāze cüvān u pīr·i fānī
b. Günehsüz dünyede bir kimse ḳānı
1817.a. Velī bir yoldan idenler günāhı
b. Degül lāzım kim ide her günāhı
1818.a. Sözine māyil olmaḳ itmez īcāb
b. Muṣāḥib olmaġı ol yār·ı nā- yāb
1819.a. Mey·i nābı daẖı güftār·ı Ḥāfıẓ
b. İçürmişdür aña eşʿār·ı Ḥāfıẓ
-115-
1820.a. Ki her beytinde ögmişdür şarābı
b. Cihāna virmez ol laʿl·i müẕābı
1821.a. Aña vardur kemāl·i iʿtiḳādı
b. Sözine ḥüsn·i ẓann u iʿtimādı
1822.a. Anuñ güftār·ı naġzı itdi teˀs̲īr
b. Bu meclislerdedür ammā degül deyr
1823.a. Eli menzilgeh·i cām·ı mül olmaḳ
b. Nihāl·ı sāʿidi şāẖ·ı gül olmaḳ
1824.a. Bilürven itdügüm daʿvāları ben
b. İdüp yād anı yol kesme baña sen
1825.a. Bunı gördüm ʿanā dāmına düşmiş
b. Heves ġavġāları başına üşmiş
1826.a. Hevā hengāmesin germ itmiş āhı
b. Duẖānı tīre ḳılmış mihr ü māhı
1827.a. Belā gird-ābına olmış fütāde
b. Teraḥḥum eyledüm bu nā- murāda
1828.a. Yine ben ol söz üzre ber-ḳarāram
b. Ne ʿahd itdümse anda üstüvāram
1829.a. Beyān itsün baña dildārı adın
b. Dürişem eyleyem ḥāṣıl murādın
1830.a. Gerekdür ışḳ erine himmet itmek
b. Ne her şehvet-pereste ẖıdmet itmek
1831.a. Bunuñ cānı ḳuşı ıraḳ budaġa
b. Ḳonup düşmiş velī ġayrı duzaġa
1832.a. Bu andan fāriġ ol bundan ṣafāsuz
b. Derūndan birbirine merḥabāsuz
1833.a. Bıraḳmamış araya ʿışḳ peyvend
b. Göñüller birbirine olmamış bend
1834.a. Buña ḳaṣd eylemeklik ẖāmlıḳdur
b. Öte ucı bunun bed-nāmlıḳdur
1835.a. Eger ben eyleyem bīhūde iḳdām
b. Bu fiʿl ile olam ʿālemde bed- nām
1836.a. Bu ḥāle her ki vāḳıf ola taʿyīn
b. Baña ider duʿā yirine nefrīn
-116-
1837.a. Bunuñ da göñli kāmı vü ḥabībi
b. Kim ise dil-sitānı dil-firībi
1838.a. İdüp yār eylesün ol Ḥaḳḳ tebārek
b. Aña bunı bunı aña mubārek
KEŞF·İ RĀZ
1839.a. Muḥal gördüm anı itdüm teḳāżā
b. Ki ola sırr·ı pinhānum hüveydā
1840.a. Ḳodum ketm itmegi açdum ḥicābı
b. Götürdüm rūy·ı maʿnīden niḳābı
1841.a. Didüm mihr·i münevverdür żamīrüñ
b. Ḫudā olsun hemīşe dest- gīrüñ
1842.a. Ne kim ālemde var peydā vü pinhan
b. Öñinde rāyuñuñ gün gibi tābān
1843.a. Çü baḳduñ ḥālüme ẖibret göziyle
b. Temāşā eyledüñ ʿibret göziyle
1844.a. Derūnumda olan esrār·ı ʿışḳı
b. Birūnumda olan ās̲ār·ı ʿışḳı
1845.a. Teraḥḥum eyleyüp ben nā- murāda
b. Keremler eyledüñ ḥadden ziyāde
1846.a. Ḳabūl itdüñ ki idüp rence ḳademler
b. Benümçün yiyesin endūh u ġamlar
1847.a. Ne ise maṭlabum ḥāṣıl ḳılasın
b. Beni maḳṣūduma vāṣıl ḳılasın
1848.a. İdüp şimdi yine bu iʿtibārı
b. Müseccel itdüñ ol ḳavl u ḳarārı
1849.a. Bu luṭfa yoḳ liyāḳat biz gedāda
b. Ḫudā ide ʿivaż yevmü'l- cezāda
1850.a. Benüm derd·i derūnum bī- kerāndur
b. Dil ü cānum ġam ile nā- tüvāndur
1851.a. Kerem ḳıl itdügüñ ʿahde vefā ḳıl
b. Ṭabībi derdümüñ sensin devā ḳıl
1852.a. Benüm ḥālüm budur ki erbāb·ı ʿışḳa
b. Belā-keş cānlara aṣḥāb·ı ʿışḳa
-117-
1853.a. Ḳatı inkār idüp taḳrīʿ iderdüm
b. İşitsem her birin teşnīʿ iderdüm
1854.a. Neden ḳaçsa kişi ger ẖayr u ger şer
b. Gelürmiş başına āẖır birāder
1855.a. Bu yārān ile dün vaḳt·i seḥergāh
b. Oturmışduḳ iderdük ʿīş·i dil-ẖăh
1856.a. Ḳılurduḳ her cihetden söz ü sāzı
b. Geçerdi geh medāyiḥ geh mesāvī
1857.a. Bu söz ü sāv arasında birimüz
b. Didi niçün bizüm ola yirümüz
1858.a. Bu dem ṣaḥn·ı sarāy u kāẖ·ı eyvān
b. Bihişte dönmiş iken bāġ u bustān
1859.a. Nice bir ḳāl u ḳīl u güft ü gūy
b. Varalum bir çemende içelüm mey
1860.a. Duralum bir gülistāna varalum
b. Mey ile ʿömr bāġın ṣuvaralum
1861.a. Bahār oldı idüp mül ṣoḥbetini
b. Ḳılalum lāle vü gül ṣoḥbetini
1862.a. Ki ḳalmaz bir ḳarāra ḥāl·i ʿālem
b. Degüldür pāydār aḥvāl·i ʿālem
1863.a. Bahār·ı dil-keş eyyām·ı cüvānī
b. Görelüm ẖoş Ḫudā çün virdi anı
1864.a. Bu sevdāya çıḳup ṣaḥrāya evden
b. İdindük bu çemengāhı nişīmen
1865.a. Leb·i cūda oturduḳ ẖurrem ü şād
b. Belā vü ġamdan itdük cānı āzād
1866.a. Mey·i ṣāfī şarāb·ı rūḥ-perver
b. Gelüp ortaya ḳıldı şūẖlıḳlar
1867.a. Açup her kişiyi ol meclis-ārā
b. Bu meclis ehlinüñ aʿlā vü ednā
1868.a. Ṭamarlarına girdi itdi teˀs̲īr
b. Ḳamuya rāzını söyletdi bir bir
1869.a. Biri birine bir bir ser-nüviştin
b. Oḳıdılar ser-ā-ser ser- güẕeştin
-118-
1870.a. Kimi maḥbūbe sevmiş kimi maḥbūb
b. Kimisi ṭālib olmış kimi maṭlūb
1871.a. Bularuñ başına çoḳ ḥāl gelmiş
b. Düşüp derde ġarīb aḥvāl gelmiş
1872.a. Kimi vāṣıl kimi fürḳatde ḳalmış
b. Ebed Mecnūn gibi ḥasretde ḳalmış
1873.a. Kimi dīvāne olmış kūha düşmiş
b. ʿAcāyib miḥnet u endūha düşmiş
1874.a. Bular aḥvālini taṣvīr iderdi
b. Başından giçeni taḳrīr iderdi
1875.a. Baña ġāyet gelürdi ʿaḳldan dūr
b. Degüldi hīç biri ḳatumda maʿẕūr
1876.a. Taʿaccüb eyler idüm dir idüm leh
b. Ḳamuya iʿtiḳādum oldı ebleh
1877.a. Bu sözler olmamışdı daẖı āẖır
b. Ki bu ṣahrā yüzinden oldı ẓāhir
1878.a. On on beş çābük ü çālāk bende
b. İrişüp ḳurdılar çāder çemende
1879.a. Açıldı sāyebān u bār u büngāh
b. Ḳurıldı çetr·i şāhī ẖayme ẖargāh
1880.a. Zamāndan ṣoñra bir keştī belürdi
b. Kenār·ı cūybāra geldi ṭurdı
1881.a. İçinden çıḳdı çoḳ serv·i dil- ārā
b. Biri līkin ḳatı bī-mis̲l ü hem- tā
1882.a. Teferrüclendiler geh būstānı
b. Temāşā ḳıldılar geh gülsitānı
1883.a. Pes andan dutdılar ol ẖaymeye yüz
b. Girüp oturdılar içinde düpdüz
1884.a. Sürūd·ı naġme āġāz eylediler
b. Güẕeşte ʿīşe āvāz eylediler
1885.a. Hemīn sāʿat ḳodı gitdi beni dil
b. Ġarīb u nā-tüvān itdi beni dil
1886.a. Ṭaġıldı ʿaḳlum oldı ṭāḳatüm ṭāḳ
b. Gözüme çeşm·i sūzen oldı āfāḳ
-119-
1887.a. Zamāndan ṣoñra kim buldum beni ben
b. Göñül gördüm revān olmış bedenden
1888.a. Tetebbuʿ eyledüm her cāyı gördüm
b. Bulımadum niçe ki‿arayı gördüm
1889.a. İki gündür ki olup zār u ḥayrān
b. Başumdan gitdi ṣabr u hūş u sāmān
1890.a. Baña her rūz biñ yıldan füzūndur
b. Gice gīsū·yı cānāndan uzundur
1891.a. Ne şeb uyẖu ne gündüz ṣabr u ārām
b. Bilimezven ne‿ola fercām u encām
1892.a. Ġam u endūh ile yār olmışamdur
b. ʿAceb derde giriftār olmışamdur
1893.a. Ne nāmın añlar idüm ne nişānın
b. Ne ẖod kūyın bilürdim ne mekānın
1894.a. Ḫudā ẖoş dutsun āḥır bu cüvānı
b. Bulıvirdi bize ol dil-sitānı
1895.a. Bunuñ ẖayr eylesün ẕikrini Allāh
b. Beyān itdi ne menzildendür ol māh
1896.a. Bulışdı sizlere aldı ẖaberler
b. Gelüp ʿarż itdi vaṣf·ı ḥāl yek- ser
1897.a. Bu ẕevḳe kim bilüp nām u nişānın
b. Ser-ā-ser añladuḳ cā vü mekānın
1898.a. Ulaşdurup düni güne içerdük
b. Ḫayāl·i vaṣlıyle ẖoş geçerdük
1899.a. Ḥaḳuñ ẖod luṭfına yoḳ ḥadd u ġāyet
b. Bize itdi yine ʿālī ināyet
1900.a. Ki itdi sözlerüñle bizi hem-dem
b. Göñülden gitmek içün miḥnet ü ġam
1901.a. Naṣīb itdi sizüñle āşinālıḳ
b. Aradan gitmege hecr ü cüẕālıḳ
1902.a. Meger el virdi devlet ben gedāya
b. Ki siz maẖdūm ayaḳ baṣdı buraya
1903.a. Meger yüz dutdı devrān ben ġarībe
b. Ki bīmār idüm irişdüm ṭabībe
-120-
1904.a. Budur ḥālüm ki itdüm saña iẓhār
b. Degül bir dürlü daẖı ey vefādār
1905.a. Heves bezminde mest·i bādesiyem
b. Hevādārıyam ü üftādesiyem
1906.a. Saña ḳalmışdur iş tedbīrin eyle
b. Derinde ben gedānuñ yirin eyle
1907.a. Duruban ḳuluña eylerseñ iḳdām
b. Ḳılursañ ḥālümi dildāra iʿlām
1908.a. Olursañ dest-gīri ben ḥaḳīrüñ
b. Ola Tañrı teʿālā dest- gīrüñ
1909.a. Ve ger ihmāl veyā iʿrāż iderseñ
b. Teġāfül gösterüp iġmāż iderseñ
1910.a. Boyın dutdum aña da ẖăh u nā-ẖăh
b. Elümden nesne gelmez gāh u bī- gāh
1911.a. İdem şol deñlü āh·ı sūznāki
b. Ki yaḳam yanduram tell ü meġākı
1912.a. Dökem şol deñlü eşk·i ẖūn- feşānı
b. Ki ḳan baḥri idem mülk·i cihānı
1913.a. Dilerseñ vaṣla saʿy it bul s̲evābı
b. Dilerseñ hecrde ḳo ḳıl ʿaẕābı
1914.a. Degül bāḳī geçer çün ʿömr·i fānī
b. Ne luṭfa ḳādir iseñ eyle anı
1915.a. Ki ḳalan ādeme oldur cihāndan
b. Vefā bulmış degül kimse zamāndan
CEVĀB·I ʿACŪZ
1916.a. Çü benden diñledi bu sözleri hīç
b. Ḳaḳıyup buşmadı baş eyledi pīç
1917.a. Biraz fikre varup ol nükte-perdāz
b. Başın ḳaldurdı itdi söze āġāz
1918.a. Didi ger cān u dilden ʿāşıḳısañ
b. Bu daʿvīde ki‿idersin ṣādıḳısañ
ḤASB·I ḤĀL
-121-
1919.a. Saña ṣıdḳuñ ḳılur elbette çāre
b. Çıḳarur baḥr·i ḥayretden kenāra
1920.a. Bu yüzden bir bişāret remzin itdi
b. Daẖı söz söylemedi ṭurdı gitdi
ḤĀLET·İ TENHĀYĪ
1921.a. Çün ol gitdi vü ben ḳaldum şikeste
b. Gözi mānendi yāruñ mest u ẖaste
1922.a. Güẕer ḳılmış idi çün nīme·i şeb
b. Oturanlar duranlar uyıdı hep
1923.a. Ben idüm bir daẖı şemʿ idi bīdār
b. Ki hem-derd idi baña ol dil-efgār
1924.a. Olup bir şāh·ı şīrīnden cüẕā ol
b. Yaḳardı āteş·i şevḳe liḳā ol
1925.a. Gözümde gördüm uyẖudan es̲er yoḳ
b. Başumda miḥnet ü derd ü belā çoḳ
1926.a. Olan endūhı defʿ itdüm diyü āh
b. Ṭurup seyr ide gitdüm ẖăh u nā-ẖăh
1927.a. Gezerek sebzezārı ṣuya geldüm
b. Dolanuraḳ kenār·ı cūya geldüm
1928.a. Gözüm yaşı aḳup ırmaġ olmış
b. Ayaġuma ol ırmaḳ baġ olmış
1929.a. Ḳomadı kim varam bezmine yāruñ
b. Sürem yüz ẖak·i pāyine nigāruñ
1930.a. Ne yolsuzlıḳdur itdügüñ diyüp ol
b. Yoluma geldi vü kesdi baña yol
TEMĀŞĀ·YI MECLİS·İ YĀR
1931.a. Leb·i cūda olup sākin żarūrī
b. Temāşā eyledüm ol bezm·i sūzı
1932.a. Ḳamu uyẖuya varmış yār u aġyār
b. Degül bir kimse ġayr·i şemʿ bīdār
TETİMME
-122-
1933.a. Görür yoḳ kimse bunlardan uyanur
b. Çerāġuñ germ olup aġzı ṣulanur
1934.a. Güsiste tār·ı çeng ü rīẖte mey
b. Şikeste sāġar üftāde def ü ney
1935.a. Dutup meyden murād olduḳça behre
b. Yatur her kūşede bir sīm-çihre
1936.a. Belürsüz baş ayaḳ her biri ẖufte
b. Kimi nā-süfte kimi dürr·i süfte
1937.a. Ḥużūra varmış ol serv·i ser- efrāz
b. Olup zülfi gibi mest ü ser-endāz
1938.a. Dutarken gūş ḳuşlar nālişine
b. Geçüp meyden ṭayanmış bālişine
1939.a. Elā gözler süzilmiş ẖăba varmış
b. Ḳara kirpük ruẖ·ı sīr-āba varmış
1940.a. Yuẖu nerkislerin pejmürde ḳılmış
b. Nefes nāzük lebin āzürde ḳılmış
1941.a. Gümiş alnına mūy·ı ʿanber- efşān
b. Dökilmiş her yaña olmış perīşān
1942.a. Yatur görmiş gözin miḥrāb içinde
b. Gelüp üstine bulmış ẖăb içinde
1943.a. Egilmiş saçı kim anuñla bāzī
b. İderek uyara ol mest·i nāzı
1944.a. İki ebrū buluşduḳ yirde bir ẖāl
b. Cihān ol ẖāle olmış şīfte- ḥāl
1945.a. Bināgūşına degmiş sāḳ·ı ebrū
b. Ḥabeş sulṭānı ol ebrū·yı dil- cū
1946.a. Şarāb·ı nāzdan çün yüki yitmiş
b. Gümiş taẖta çıḳup āsāyiş itmiş
1947.a. Başı altında ẖālī girde-bāliş
b. Uzatmış ayaġın kim ide māliş
1948.a. Ġulām·ı ṭurra·ı ṭarrār·ı hindū
b. Siyeh-rū hādim·i zülf·i semen- bū
1949.a. Dizilmiş dür ruẖ·ı yākūt·ı nāba
b. Ṣaçılmış necm·i dürri āfitāba
-123-
1950.a. Yanar par par yañaġı şemʿe ḳarşu
b. Düşer āfāḳa andan lemʿa ḳarşu
1951.a. Cihānı ṣanma meh-tāb itmiş enver
b. Hemīn ol lemʿalardandur münevver
1952.a. Dehānı bir ḳadeḥ cüllāb·ı nābı
b. İdüp ḥāżır ʿaraḳ ṣaçmış gül-ābı
1953.a. Kim anuñla ide cān u göñül ẖoş
b. Ṣafā bezminde ʿāşıḳlar ḳılup nūş
1954.a. Dökilmiş boynına zülf·i ʿaraḳ- rīz
b. Muraṣṣaʿ ʿanberīn olmış dil- āvīz
ṢIFAT·I ḲAMĪṢ·İ YĀR
1955.a. Hemīn üstinde bir pīrāheni var
b. Boyanmış al renge lāle-kirdār
1956.a. Semen üstine gülden zīver itmiş
b. Şafaḳ gūyā ki māhı der-ber itmiş
1957.a. Der-āġūş itdügiyçün yār·ı bī- bāk
b. Girībānın ṣafādan eylemiş çāk
1958a. Saçı şeb çihresi māhı dil- efrūz
b. Şafaḳ pīrāhen altun dügme ılduz
1959.a. Teni kim daẖı terdür tāze gülden
b. Ruẖı gibi ḳızarmış tāb·ı mülden
1960.a. Ġalaṭ idüp ṣanur çeşm·i siyeh- ḥāl
b. Ki geymiş ol ṣanem pīrāhen·i al
1961.a. Bilinden aşaġa örtünmiş ol cān
b. Benek altunlu bir maḥbūb ḳaftān
1962.a. Viṣālin itmiş ol cāme tevaḳḳuʿ
b. Ayaġına düşüp eyler tażarruʿ
1963.a. Açılmış sāʿid·i sīmīn ü sīne
b. Yüz urmış levḥa·i zerrīne sīne
1964.a. Didügüm levḥa yā Rab sīnesinde
b. Yüzüm ʿaksi bigi āyīnesinde
1965.a. Yanar ḳarşusına şemʿ·i şeb- efrūz
b. İder reşk ile yād āh·ı ciger- sūz
-124-
1966.a. Bu ḥālātı görüp ẖoş demler itdüm
b. O demde cān ḳulaġıyla işitdüm
1967.a. Zebān·ı ḥāl ile ol vaḳte lāyıḳ
b. Bularuñ ḥasb·ı ḥāline muvāfıḳ
1968.a. Nihāl·i servden bir mest bülbül
b. Bu şiʿri oḳıyup eylerdi ġulġul
ĠAZEL
1969.a. ʿAşıḳ u maʿşūḳa·i dil-şād mest
b. Cümle ʿālem bende vü āzād mest
1970.a. Mey dökilmiş cām uşanmış ẖum tehī
b. Sāḳī·i cemmāş·ı ḥūrī-zād mest
1971.a. Nāy düşmiş bir yire def bir yire
b. Muṭrib·i ẖoş-lehçe·i dil-şād mest
1972.a. Çeng ḳalmış söykenüp bir kūşede
b. ʿŪd mest olmış yatur ʿavvād mest
1973.a. Nerkisüñ çeşmi ẖumār- ālūddur
b. Ser-girāndur lāle vü şimşād mest
1974.a. Mürġ feryād eylese olmaz ʿaceb
b. ʿIşḳ mestidür ider feryād mest
1975.a. Gülşeni üftān u ẖīzān seyr ider
b. Yine Caʿfer gibi olup bād mest
ḤASB·I ḤĀL
1976.a. Bu şiʿri anda çünkim gūş ḳıldum
b. Hemīn bī-hūş olup düşdüm yıḳıldum
1977.a. Zamāndan ṣoñra kim geldüm baña ben
b. Cihānı gördüm itmiş ṣubḥ rūşen
1978.a. Henüz uyẖuda ammā her ne kim var
b. Degül bīdār ne yār u ne aġyār
1979.a. Yoġ idi gitmege bende irādet
b. Velī fikr eyledüm gördüm ki ġāyet
1980.a. Uyanınca bular durmaḳ burada
b. Edebsüzlik durur ḥadden ziyāde
-125-
1981.a. Żarūrī terk idüp ol bezm·i sūrı
b. Ġam u endūha degşürdüm sürūrı
1982.a. Gelüp gördüm daẖı uyẖuda aḥbāb
b. Bürimiş cümlesini çāder·i ẖāăb
1983.a. Uyardum uyẖudan buları yab yab
b. Didüm gün doġdı gitdi żulmet·i şeb
1984.a. Degül yatmaḳ zamānı bir durun tīz
b. Oluñ bād·ı ṣabā gibi seḥer-ẖīz
1985.a. Ki şeb-nemle yuyup güller yüzini
b. Yuẖudan açdı nerkisler gözini
1986.a. Ele laʿlin ayaḳ aldı şaḳāyıḳ
b. Güzeller bezmine döndi ḥadāyıḳ
1987.a. Yuyup el yüz çeküñ cām·ı ṣabūḥı
b. Yine hem-dem idüñ rāḥ ile rūḥı
1988.a. Bu söz ile durup yirlü yirinden
b. Belürdi ʿīşe raġbet her birinden
1989.a. Yine sāḳī getürdi ortaya mey
b. Yüritdi sāġarı ḳızdı reg ü pey
1990.a. Yine sāzende şevḳ ile çalup sāz
b. Dilini eyledi sāzına dem-sāz
1991.a. Ser-āġāz eyledi āh u yelāle
b. Ṣafāsından semāʿ urdı piyāle
1992.a. Ne lāzım eylemek aḥvāli tafṣīl
b. Degül ḥācet ki ola ḳıṣṣa taṭvīl
1993.a. Tamām oldıydı ol gün cām·ı ṣahbā
b. Yinildi vü içildi aña dek tā
1994.a. Günüñ peymānesi doldı şeb oldı
b. Ufuḳ birle şafaḳ leb ber-leb oldı
1995.a. Görüp ḳaṣr·ı felekde nā- gehānī
b. Ṣarılmış birbirine tevˀemānı
1996.a. Sipihrüñ ṭaşladı bāmını yılduz
b. Ḳapuya nīme·i māh aṣdı boynuz
1997.a. Bu yaña yine ol mestāne bütler
b. Cihān yenginde [kallā]şāne bütler
-126-
1998.a. Durup yirlü yirinden şād u ẖurrem
b. Ele cām aldılar ẖoş nitekim Cem
1999.a. Bihişte beñzedi meclis ṣafādan
b. Mey ırmaġ oldı aḳdı her yañadan
2000.a. İçerdi ẖamrı her dildār·ı maẖmūr
b. Nitekim selsebīli ḥūr·ı maḳṣūr
2001.a. Yine çengine aldı çengi çengī
b. Çeküp bir niçe cām·ı lāle-rengi
2002.a. Çün oldu nīm-mest ol āfet-engīz
b. Göke çıḳdı sürūd·ı ḥālet-engīz
2003.a. İçildi çoḳ ṭolular geldi demler
b. Öpişdiler ḳoçışdılar ṣanemler
2004.a. Görür çün duẖter·i rez yaʿnī bāde
b. Öpişmekdür ḳoçışmaḳdur irāde
2005.a. Ṣurāḥīnüñ girer ḳoynına gāh ol
b. Geh olur cām ile leb ber-leb āh ol
2006.a. Uzatma ḳıṣṣayı bundan geçelüm
b. Sözi gel bir daẖı yüzden açalum
2007.a. Maʿa'l-ḳıṣṣa güzeller dutdılar cām
b. Seḥerden gün batup olınca aẖşām
ṢIFAT·I ŞEB
2008.a. Çü şeb geldi vü gitdi nevbet·i rūz
b. Cihān bu yüzden oldı ẖāṭır-efrūz
2009.a. Dutıldı cümle kāh·ı ābnūsī
b. Ki cilve eyleye ʿālem ʿarūsı
2010.a. Yine meşşaṭa·i devr·i zamāne
b. Çözüp gīsūsın anuñ urdı şāne
2011.a. Ruẖ·ı rūz üstine müşgīn ẕüˀābe
b. Dökilüp düşdi gün perr·i ġurāba
2012.a. Gül-ābī şīşesüdür ebr·i āẕar
b. Gümiş āyīnesi necm·i ẕenebdār
2013.a. Kemer Cevzā S̲üreyyā gūşvāre
b. Yüzinde yir yir altun pul sitāre
-127-
2014.a. Ṭoġup her kūşeden bir necm·i ẓāhir
b. Ḳulaġı boynı olmış pür-cevāhir
2015.a. Düzilüp keh-keşān üstine kevkeb
b. Aña olmış bir altun pullu nezkeb
2016.a. Şafaḳ gül-gūne·i ruẖsār·ı pür-ḥāl
b. Nücūm·i münẖasif yir yir siyeh ẖāl
2017.a. Yed·i maẖżūbı bil keffü'l-ẖaṣībi
b. Nesīmi nefẖa·i būyā·yı ṭībi
2018.a. Müẕehheb ṭavḳ·ı gerden nīme·i māh
b. Şihāb altunlu saç baġı ol āgāh
2019.a. Felek pīrūze-efser hāle miʿcer
b. Reyāhīn dāmeni altında micmer
2020.a. ʿArūs·ı dehr ʿayyār·ı pür-āşūb
b. Çü gösterdi bu yüzden ṭalʿat·ı ẖūb
2021.a. Ki ʿārifler sürüp dünyā ṣafāsın
b. Bula her bü'l-heves göñli hevāsın
2022.a. Yine ẕevḳ u ṣafāya oldı rāġıb
b. Geyik gözlü peri yüzlü kevāʿib
2023.a. Yüritdi yine sāḳīler piyāle
b. Çaġırdı yine muṭribler yelāle
2024.a. Yine nūş itdi cām·ı cān-fezāyı
b. Melek-sīmālu ḥūrīler alayı
ḤASB·I ḤĀL
2025.a. Oturduḳ bir ṭarafda biz daẖı hem
b. Ümīd·i vaṣl ile dil-şād u ẖurrem
2026.a. Mey olup nāyib·i ẖurşīd·i raẖşān
b. Münevver oldı andan ʿālem·i cān
2027.a. Yine ruẖsārı ḳıldı tāze bāde
b. Ṣafā vü ẕevḳi bī-endāze bāde
2028.a. Yine ortaya düşdi şāhid·i cām
b. Ki andan kām ala her nefs·i ẖod-kām
2029.a. Yine meclisleri germ itdi bāde
b. Ġam eksildi neşāṭ oldı ziyāde
-128-
2030.a. Meger kim ālet·i hengāmedür mey
b. Ki aya ḳarṣar muġannīler urur hey
2031.a. Güẕer ḳıldı çü şebden bir iki dem
b. Cihānı nūr·ı meh-tāb itdi ẖurrem
l
2032.a. Yine bir kūşeden ser-mest u ẖoş-ḥā
b. Belürdi ol cihān-dīde kühen-sāl
2033.a. Ṣanasın indi hüdhüddür hevādan
b. Ḫaber virmege Belḳīs·i Ṣabādan
2034.a. Gelüp virdi selām u itdi ārām
b. Tekellüfsüz ele aldı yine cām
2035.a. Bir iki sāġar içdi çünki ol yār
b. Temelluḳlar idüp çoḳ āẖır·ı kār
ḪABER-DĀDEN·İ ZĀL
2036.a. Didi dün gice kim bundan giderdüm
b. Senüñ derd ü belāñı fikr iderdüm
2037.a. Bu dermān arardum her yañadan
b. Ṭolıydı ẖāṭırum ẖavf u recādan
2038.a. Gehī anuñ añardum ʿiṣmetini
b. Ṣalāḥ·ı nefsini vü ʿiffetini
2039.a. Ḳomazdum iḥtimāl ol serv·i nāza
b. Ki ola māyil aṣḥāb·ı niyāza
2040.a. Esirgerdüm ḳatı sen nā-tüvānı
b. Hünermend ü sebük-rūh ü cüvānı
2041.a. Söger nefrīn iderdüm rūzigāra
b. Seni ṣalduġına bu ṣaʿb kāra
2042.a. Gehi ben baña dirdüm kāhil olma
b. İñen dūn-himmet ü bi-ḥāṣıl olma
2043.a. Ki hīç dünyāda bir bitmez iş olmaz
b. Ne‿ola kim aña ādem çāre olmaz
2044.a. Ölümden ġayrıya hep çāre vardur
b. Oñulmaz dünyede ne yāre vardur
2045.a. Egerçi nāzük ü terdür mizācı
b. Ḳatında sözlerüñüñ var revācı
-129-
2046.a. Nihāyetsüz saña var iʿtimādı
b. Sözüñe imtis̲āli inḳıyādı
2047.a. Hevāya yilteyüben dök aña dil
b. Hevāyile olur çün serv māyil
2048.a. Ne deñlüyse bular ibrāma döymez
b. Ḥiṣār·ı gil durur iḳdāma döymez
2049.a. Eger sen idesin bu ibrāma iḳdām
b. Ümīdüm var ki ẖayr ola ser-encām
2050.a. Görürdüm sen aña ol saña lāyıḳ
b. Dilerdüm kim olaydı āşinālıḳ
2051.a. Hemānā eylemişdüm üstüme neẕr
b. Tamām ola benüm saʿyümle bu emr
2052.a. Ne şeb ẖăb eyleyem ne gündüz ārām
b. Saña ol vaḥşīyi tā ḳılmayum rām
2053.a. Gidüp bu fikr ile dil-şād ü ḥayrān
b. İrişdüm meclis·i yāra perīşān
2054.a. Oturdum fikr ile baş eyledüm pīç
b. Baña kim söylediyse dınmadum hīç
2055.a. Yoġ idi iltifātum ẖāṣ u ʿāma
b. Arardum bir sebep fetḥ·i kelāma
2056.a. Şuña dek dınmadum kim ol ser-efrāz
b. Benümle eyledi güftāra āġāz
Ḫİ ṬĀB·I YĀR
2057.a. Didi bu şeb ʿaceb ḥayrānlıġuñ var
b. ʿAcāyib deng ü ser-gerdānlıġuñ var
2058.a. Görinmezdüñ burada ḳanda idüñ
b. Ne bustānda nice gülşende idüñ
2059.a. Bu deñlü fikr·i bīhūde ʿaceb ne
b. Bu yüzden ḥayrete bārī sebeb ne
CEVĀB·I ʿACŪZ
2060.a. Cevābında didüm ey māh-çihre
b. Ki yoḳdur derd ü ġamdan bende behre
-130-
2061.a. Benüm ḥayrānlıġum ġamdan degüldür
b. Cefā vü cev[r]·i ʿālemden degüldür
2062.a. Ki yümn·i devletüñde ey dil-ārā
b. Sürū[r] esbābıdur cümle müheyyā
2063.a. Velī bu ḥayretüñ bir aṣlı vardur
b. Oḳısam ẖaylī bāb u faṣlı vardur
BĀZ ḪİṬĀB·I YĀR
2064.a. Didi biz de nedür aṣlın bilelüm
b. Ne ise rāy u tedbīrin ḳılalum
CEVĀB·I ZĀL
2065.a. Didüm aṣlı bu aẖşām üzre bī-gāh
b. Murād oldı baña seyr·i şebāngāh
2066.a. Düşü[p] ṣuyuñ kenārına giderdüm
b. ʿAcāyib māliẖulyālar iderdüm
2067.a. Öñümdeydi ṣataşsam ol ḥarīfe
b. Ki itmişdi bizümle çoḳ laṭīfe
2068.a. Gülüp yüzine göñline gireydüm
b. Temelluḳlar ideydüm yüz duraydum
2069.a. Gice oḳıduġı şiʿrüñ naẓīri
b. Bir iki tāze şiʿr·i dil-peẕīri
2070.a. Getüreydüm ayaġuñ ṭopraġına
b. Peyāmın bülbülüñ gül yapraġına
2071.a. Ḳarīn olaydı ḥüsn·i iʿtibāra
b. İdeydük çeşm·i ẖibretle neẓāre
2072.a. Yeñi maʿnālara ince ẖayāle
b. Teẖayyül āsumānında hilāle
2073.a. Cemālüñde göreydük her hilāli
b. Urayduḳ rūz·ı baẖta ḳutlu fāli
2074.a. Bu fikr ile gezerdüm mest ü sekrān
b. İderdüm ṣaḥn·ı bāġ u rāġı seyrān
2075.a. Getürmezdüm ġam u endūhı yāda
b. Cihāna pādişāh itmişdi bāde
-131-
2076.a. Şehāne geşt iderdüm deşt ü kūhı
b. Bilemce leşkeri şādī gürūhı
2077.a. İderken seyr yab yab merġzārı
b. Ḳılurken gūş enīn·i mürġ·i zārı
2078.a. Ḫabersüz ġāfil [ol] birḳaç cüvānuñ
b. Ki her birisi ʿarīfi cihānuñ
2079.a. Yaḳīn uġramışam ṣoḥbetlerine
b. Gözüm ṭuş oldı cemʿiyyetlerine
2080.a. Beni çün gördi bunlar daẖı fi'l-ḥāl
b. Firāvān itdiler taʿẓīm ü iclāl
2081.a. Hezārān eylediler iḥtirāmı
b. Selāmum alup itdiler ḳıyāmı
2082.a. Tekellüf ḳıldılar geçdüm oturdum
b. Ḥicāb u şermi ortadan götürdüm
2083.a. Dil ü cān ẖānesine virmege tāb
b. Getürdiler baña cām·ı mey·i nāb
2084.a. Alup nūş eyledüm söze ḳarışdum
b. Cemīʿisiyle alışdum virişdüm
2085.a. Begendüm ṣadr·ı meclis olanı gey
b. Anuñ aḥvāli urdı cānuma key
2086.a. Mürüvvet ʿaynınuñ insānıdur ol
b. Nice insān ki ādem cānıdur ol
2087.a. Ṣafā·yı bezmi cāna cān baġışlar
b. Sözi derd ehline dermān baġışlar
2088.a. Ṣıfāt·ı pāk ile ẕātı müzeyyen
b. Kemālāt ile mümtāz u muʿayyen
2089.a. Fażīlet mülkinüñ ṣāḥib-ḳırānı
b. Söz ehli naẓm u nes̲rüñ pehlevānı
2090.a. Egerçi her sözidür bir risāle
b. ʿAcebdür var ise bist ü dü sāle
2091.a. Hünermend ü sebük-rūḥ u ẓarīf ol
b. Hevāya hem-nefes ʿışḳa ḥarīf ol
2092.a. Egerçi ʿālemüñdür ẕū-fünūnı
b. Ġam·ı ʿışḳuñ velī olmış zebūnı
-132-
2093.a. Mey·i şevḳ ile mest ü lā-übālī
b. Gözi vü göñli deryā·yı leˀālī
2094.a. Ġazeller kim sen anuñ ṭālibisin
b. Oḳursañ ḳanda bulsañ rāġıbısın
2095.a. Ser-ā-ser zāde·i ṭabʿ·ı laṭīfi
b. Ḳamunuñ muẖliṣi ism·i şerīfi
2096.a. Sözinde yoḳ yalan şāhid bir Allāh
b. Neler ẖalḳ eyler imiş ḳādir Allāh
2097.a. Anuñ aẖlāḳınuñ ḥayrānıyam ben
b. Kemāl·i luṭfı ser-gerdānıyam ben
2098.a. Peşīmānum yanından gitdügüme
b. Dil-ārā bezmini terk itdügüme
2099.a. Bu yüzden ẖaylī taʿrīf eyledüm çoḳ
b. Olup vaṣṣāf tavṣīf eyledüm çoḳ
2100.a. Maḳām·ı ʿışḳdan olup nevā-sāz
b. Çü sūz·ı dilden itmişdüm ser-āġāz
2101.a. Başında var idi keyfiyyet·i mey
b. Durup diñlerdi ẖoş ẖoş nitekim ney
2102.a. Çü geldüm ġulġule mānend·i bülbül
b. Ḳulaḳ oldı ser-ā-ser nitekim gül
2103.a. O bir ḳaç dāne şiʿr·i sūznākuñ
b. Ki naẓm itmişdi anı ṭabʿ·ı pāküñ
2104.a. Başumdaydı çıḳardum ṣundum ol yār
b. Alup ẖoş oḳıdı tekrār tekrār
2105.a. Begendi cān u dilden her birini
b. Ṣafālar sürdi itdi āferīni
ḪİTĀB·I YĀR
2106.a. Dönüp didi baña ol yār·ı cānī
b. Bu deñlü sen ki taʿrīf itdüñ anı
2107.a. Saña vardur her işde iʿtimādum
b. Kemālātıña oldı iʿtiḳādum
2108.a. Hünerver merd idügi ẓāhir oldı
b. Ġazeller de delīl·i bāhir oldı
-133-
2109.a. Daẖı didüñ ki ʿışḳa āşinādur
b. Ġam u derd ü belāya mübtelādur
2110.a. Bilişmek ʿışk ile de kem degüldür
b. Ki ʿışḳı olmayan ādem degüldür
2111.a. Ulu pīrāyesidür ādemüñ ʿışḳ
b. Bahā vü behcetidür ʿālemüñ ʿışḳ
2112.a. Ne ẖoşdur dilde derd·i ʿışḳdan dāġ
b. Ki nice ṣayruyı ol dāġ ider ṣaġ
2113.a. ʿAceb bildük mi sevdügüñ kim imiş
b. Derūnı mülkine kim ḥākim imiş
2114.a. Nigārīni büt·i ferzānecük mi
b. Cemāl ü ḥüsn ile pervānecük mi
2115.a. Bıraḳmış o vücūdı ẖırmenine
b. Deger mi ki ölüsi şīvenine
2116.a. Eli irmiş mi vaṣl·ı dil-berine
b. Sürer mi ḳarşu yüz ẖāk·i derine
2117.a. Yaẖod ḥırmān mı olmışdur naṣībi
b. Hemīn hicrān mı olmışdur naṣībi
2118.a. Bu urmış terkin anuñçün cihānuñ
b. Ne iki ʿālemi bunuñla anuñ
CEVĀB·I ʿACŪZ
2119.a. Didüm maʿşūḳası bir dil-rübādur
b. Ki mis̲li gelmemiş dirsem revādur
2120.a. Sürūş u ḥūr u ins ü cinde yek-ser
b. Ne deñlü var ise pākīze manẓar
2121.a. Cemālin cümlenüñ cemʿ itmiş Allāh
b. Aña virmiş ḳılup ḥüsn iline şāh
2122.a. Cihān·ı ḥüsne şāh·ı kām-rāndur
b. Ẓarīf ü şūẖ u şeng ü nükte-dāndur
2123.a. Bunuñ ammā daẖı ol şemʿ·i ruhsār
b. Degül sūz u güdāzından ẖaberdār
2124.a. Olup ol yār·ı şīrīnden bu maḥrūm
b. Yanar baldan ıraḳ şol resme kim mūm
-134-
2125.a. Vücūdın ḳaplamış endūh u ālām
b. Bilinmez ne‿olısar āẖır ser-encām
2126.a. Elinden nesne gelmez āha ḳalmış
b. İşi ol ẖastenüñ Allāha ḳalmış
2127.a. Şu ḥāle ḳoymış anı derd·i hicrān
b. Ki aña raḥm itmeyen olmaz müselmān
2128.a. Bu güftārı çü benden eyledi gūş
b. Birazdan fikr vardı ẖāmūş
2129.a. Bilürdi kimse gelmezdi baña ẖūb
b. Dimezdüm kendüden ġayrıya maḥbūb
2130.a. Ne deñlü ẖūblar yād olsa aṣlā
b. Birisine dimezdüm ẖūb u raʿnā
2131.a. Bulurdum her birine ʿayb u noḳṣān
b. Dir idüm kim güzellik ġayra bühtān
2132.a. Cihān fettānıdur ġāyetde ol cān
b. Ḳılı ḳıldan yarır diḳḳatde ol cān
2133.a. Dil ü cān ile tavṣīf itdügümden
b. Bu deñlü medḥ ü taʿrīf itdügümden
2134.a. Gümānum oldı virdi iḥtimāli
b. Özi olmaġa kesdi ḳīl ü ḳāli
2135.a. Ne ḥācet eylemek taṭvīl·i ḳıṣṣa
b. Bu sözlerden getürdi ẖaylī ḥisse
2136.a. Bıraḳdı ortaya ġayrı ḥikāyet
b. Bu sözden itdi külliyen ferāġat
2137.a. İdüp ben daẖı irhā·yı ʿinānı
b. Daẖı yād itmedüm bu dāsitānı
2138.a. Ne yüzden eylediyse ol ẖiṭābı
b. Ḫiṭābına göre virdüm cevābı
2139.a. Ḳodum bu perdeyi keşf itmedüm hīç
b. Ṣapıtdum iz bu yola gitmedüm hīç
2140.a. Şuña dek ṣabr ḳıldum kim bu yārān
b. Benātü'n-naʿş oldı perīşān
2141.a. Cemīʿi güft ü gūdan baġlayup leb
b. Yuẖuya vardı nerkis gözlüler hep
-135-
2142.a. Çü ḳaldum bir ben ancaḳ bir daẖı ol
b. Diledüm maṭlab·ı cāna idem yol
MÜBĀŞERET·İ ʿACŪZ BE-MUḲADDİME·İ KĀR
2143.a. Niyāz idüp didüm ol serv·i nāza
b. Demüñden eyle cān bāġını tāze
2144.a. Biraz gel Ḫusrev ü Şīrīn oḳı yā
b. Kitāb·ı Vīse vü Rāmīn oḳı yā
2145.a. Oḳı efsāne·i Leylī vü Mecnūn
b. Oḳı ne‿itdi Hümāyile Hümāyūn
2146.a. Delü göñlüm işitsün ẖurrem olsun
b. Demüñden bir demümüz biñ dem olsun
2147.a. Ḳabūl idüp ol şāh·ı ẖūbān
b. Oḳıdı bir niçe ferẖunde destān
2148.a. Ferāġat idicek idüp s̲enālar
b. Dil ü cāndan biraz ḳıldum duʿālar
2149.a. Dönüp didüm ne ẖoşdur ʿālem·i ·ışḳ
b. ʿAceb ferẖunde demlerdür dem·i ʿışḳ
2150.a. Yoyulmasun nişān·ı ʿışḳ cāndan
b. Dilegüm bu ki ʿuşşāḳuñ cihāndan
2151.a. Kem olmasun enīn·i ġam-zidāsı
b. Ki cān-baẖş u müferriḥdür ṣadāsı
2152.a. Şular kim şāh·ı ʿışḳa bendelerdür
b. Degüldür mürde anlar zindelerdür
2153.a. Cihāna ẖūb-rūlar geldi ḥadsüz
b. Güzeller ḳopdı her yirde ʿadedsüz
2154.a. Hemānā añılan birḳaç ṣanemdür
b. Ki olar ʿışḳ ile ʿālemde ʿalemdür
2155.a. Niçe şāh·ı yegāne geldi gitdi
b. Ulular çoḳ cihāna geldi gitdi
2156.a. Biri de şimdi gelmez yāda hergiz
b. İrişmez kimsesi Ferhāda hergiz
2157.a. Müˀeyyeddür anuñ nām u nişānı
b. Muẖalleddür cihānda adı ṣanı
-136-
2158.a. Saʿādet ʿāşıḳuñ kim sürdi kāmı
b. Cihānda hem muẖalled oldı nāmı
2159.a. Kimüñ kim ẕikri dillerde muẖalled
b. Ola bulmışdur ol ʿömr·i müˀebbed
2160.a. Yine devletlü cān oldur kim anuñ
b. Ola maʿlūmı aḥvāli cihānuñ
2161.a. Eline girdi çün ʿömr ü cüvānī
b. İşi ola neşāṭ u kām-rānī
2162.a. Olup ʿışḳ ile cāndan merḥabāsı
b. Düşe başına bir servüñ hevāsı
2163.a. Taʿalluḳ baġlaya bir nāzenīne
b. Ḳomaya ġayra yol cān gülşenine
2164.a. Ḳıla cān u göñülden irtibāṭı
b. İde düşdükçe ẖoş ẖoş iẖtilāṭı
2165.a. Ḫayāline ide dün gün ḳanāʿat
b. Viṣāl olsa bile Ḥaḳdan ʿināyet
2166.a. Sürūrı ḥaẓẓı dünyānuñ hemāndur
b. Daẖı var dirler ise hep yalandur
2167.a. Şükür kim virdi saña Ḥaḳ teʿālā
b. Cemāl·i cān-fezā ḥüsn·i dil-ārā
2168.a. Daẖı bir ʿāşıḳ·ı ṣāhib-feżāyil
b. Pesendīde-ẖaṣāyil ẖoş-şemāyil
2169.a. İkisin de ġanīmet bil cihānda
b. Ṣafālar sür yi iç devr·i zamānda
2170.a. Otur anuñla geh geh ṣoḥbet eyle
b. Ṣafā vü ẕevḳ u ʿīş ü ʿişret eyle
2171.a. Ki ṣoñ ucı peşīmān olmayasın
b. Dem ola ki isteyesin bulmayasın
2172.a. Aña sencileyin bir gül yaraşur
b. Saña ancılayın bülbül yaraşur
2173.a. Ele girdi münāsib çünki bir yār
b. Ṣaḳınġıl furṣatı fevt itme zinhār
DEHŞET-NÜMŪDEN·İ PERĪ-RUḪSĀR
-137-
2174.a. Bu sözden geldi dehşet ol perīye
b. Dem·i serd irdi ṣan verd·i ṭarīye
2175.a. Didi ʿāşıḳ didügüñ kimdür evvel
b. Baña lāyıḳ didügüñ kimdür evvel
2176.a. Benüm ẖod kimse ile yoḳ kelāmum
b. Selāmı gelmez ü varmaz peyāmum
2177.a. Nice sözdür bu kim söyler yürürsin
b. Uyur mısın nedür düş mi görürsin
BĀZ İHTİMĀM-NÜMŪDEN·İ MEKKĀR
2178.a. Didüm ne uyuram ne düş görürem
b. Beyān·ı ḥāldür bu kim oḳuram
2179.a. Eger sen bilmez iseñ ben bilürem
b. Bu sırra hem seni vāḳıf ḳıluram
2180.a. Pes andan ṣoñra añdum sen ġarībi
b. Sebük-rūḥ u girān-ḳadr u lebībi
2181.a. Didüm görseñ nice ferruẖ-cüvāndur
b. Hünermend ādemī bisyār-dāndur
2182.a. Ne deñlü varsa envāʿ·ı feżāyil
b. Virüp itmiş Ḫudā bir şaẖṣ·ı fāżıl
2183.a. ʿUlūm·ı pāk ile ẕihni mücellā
b. Fażīlet mülkine ẕātı müvellā
2184.a. Didügi şiʿrler hep ḥırz·ı cāndur
b. Selāsetde sözi āb·ı revāndur
2185.a. Anuñ hīç ṣoḥbetine doymaz ādem
b. Eger yüz biñ yıl olsa daẖı hem-dem
2186.a. Bu fikr ü rāy u bu ʿāḳillıġıla
b. Bu deñlü ʿārif u kāmillıġıla
2187.a. Saçuñ zencīrinüñ dīvānesidür
b. Cemālüñ şemʿinüñ pervānesidür
2188.a. Hevāñ almış bulut gibi ḳarārın
b. Sirişki sebzezār itmiş kenārın
2189.a. Ne yire ḳanlu yaşı kim ṣaçılmış
b. Şaḳāyıḳ bitmiş ü güller açılmış
-138-
2190.a. Ne şāẖ altında ki itmiş cāygāhı
b. Anı sūzende heyzüm ḳılmış āhı
2191.a. Ne gül kim bir naẓar gözi doḳına
b. Siper olur ġam u endūh oḳına
2192.a. Şeh·i mülk·i ġam olmış çetr·i şāhı
b. Başı üstinde ebr·i dūd·ı āhı
2193.a. Çıḳup dūd u duhānıyla şererler
b. Bu çetri zer-nigār itmiş ser-ā-ser
2194.a. Eger bulmazsa senden āb·ı rūyı
b. Yaşı az günde baḥr eyler bu cūyı
2195.a. Anuñ gibi bir ehl·i maʿrifet yār
b. Degüldür miḥnet·i baḥre sezāvār
2196.a. Getür bir ṣoḥbet eyle ʿālemi gör
b. Ḳayurmaz nice olur ādemi gör
2197.a. Egerçi şimdi ḳaḳırsın buşarsın
b. Velī soñra çoġ alḳışlar idersin
ʿİTĀB·I YĀR
2198.a. Bu sözi çün işitdi ol perī-zād
b. Baḳup ẖışm ile didi āferīn-bād
2199.a. Bu mıydı umduġum senden hemī ben
b. Ki beni yilteyidüñ bu işe sen
2200.a. Benüm ḥālüm saña rūşen degül mi
b. Bu sözler baña sūˀ·i ẓan degül mi
2201.a. Gönüñ isminde teˀnīs̲ olmayaydı
b. Benüm ḳaṣruma ol yol bulmayaydı
2202.a. Ḥayāsuz olduġıçün duẖter·i rez
b. Görürsin yıl giçer bezmüme gelmez
l
2203.a. Yüzüm görmezdi pāk olmasa salsā
b. Elüm öpmezdi ẖınnā itmese āl
2204.a. Çü düşdi pāyuma gīsū-yı ser-keş
b. Ṣıdum ẖāṭırcuġın oldı müşevveş
2205.a. Naẓar eyle perīşāndur henūz ol
b. Nitekim mār·ı bī-cāndur henūz ol
-139-
2206.a. Zer·i ẖalẖāl eger pāk olmayaydı
b. Ayaġum öpmege yol bulmayaydı
2207.a. Bilürsin sen ḥaḳīḳat kim degül lāf
b. Baña nisbet olınsa ehl·i inṣāf
2208.a. Dimezler ġonçeye mestūr her gāh
b. Açar çün dāmenin bād·ı seḥergāh
2209.a. Ṣalınmaḳ boynuma kimse ne çāre
b. Cihānda ġayr·ı dürr·i gūşvāre
2210.a. Bu sözi ġayrı kimse dise baña
b. Bilürdüm neyleyecegüm ben aña
2211.a. Senüñle çünki çoḳ ḥaḳ var arada
b. Yüri Allāhdan gelsün saña da
BĀZ MUʿĀRAZA·İ ĀN MEKKĀR
2212.a. Naẓar itdüm boyın bī-pā vü bī-ser
b. Bu sözlerden çü gördüm ol gül·i ter
2213.a. Yüzin pür-çīn idüp pejmürde oldı
b. Mübārek ẖāṭırı āzürde oldı
2214.a. Didüm bi'llāh iñen dīvānelenme
b. Gözüñ gibi yine mestānelenme
2215.a. Beni odlara yaḳma āhdan ḳorḳ
b. Gözüm yaşına baḳ Allāhdan ḳorḳ
2216.a. Ne didük saña ne‿itdük ey dil-āzār
b. Ki bu resme bizi eylersin āzār
2217.a. Benüm ṣıdḳum saña ẓāhir degül mi
b. Derūnumla birūnum bir degül mi
2218.a. Bunuñ ems̲āli bir söz daẖı benden
b. İşitdüñ miyidi ey serv·i semen-ten
2219.a. Ki bu deñlü ʿitāb āġāz idersin
b. Niyāzum diñlemezsin nāz idersin
2220.a. Ṣaḳınurdum [seni] pīrāyeden ben
b. Günilerdüm boyuñı sāyeden ben
2221.a. Unutduñsa daẖı fikr eyle ḳıl yād
b. Dimez miydüm saña ey serv·i āzād
-140-
2222.a. Bulutsuz günde girme bāġa zinhār
b. Ki gölgeñ baṣmasun baġrına gülzār
2223.a. Kenār·ı cūya varma ey semen-bū
b. Mis̲ālüñle hem-āġūş olmasun ṣu
2224.a. Çerāġ·ı devlet ü dīnüm sen idüñ
b. Benüm çeşm·i cihān-bīnüm sen idüñ
2225.a. Gözümden de ṣaḳınurdum seni ben
b. Günilerdüm baḳınsañ gözgüye sen
2226.a. Bu ḥālet bende daẖı müstemirdür
b. Daẖı göñlüm bu efʿāle muṣırdur
2227.a. Bu maʿnā ki‿eyledüm ben saña işʿār
b. Sebeb ṣıdḳumdur ey tābende-ruẖsār
2228.a. Ve ger nī-ġayra nisbet ben hemānam
b. Ḳatı şefḳatsüzem nā-mihribānam
2229.a. Daẖı bir kimseye māyil degülem
b. Yüzüñ gördügine ḳāyil degülem
2230.a. Cihānuñ altı üstine dönerse
b. Dutışup ʿālem odlara yanarsa
2231.a. Velī göñlüm benüm rāżī degüldür
b. Bu ḥükme Ḥaḳ bilür ḳāżī degüldür
2232.a. Ki āẖır kimse göñli gāh ü bī-gāh
b. Ḫayālüñ ẖayline ola güẕergāh
2233.a. Bu ḳanda ḳaldı kim hem-dem olalar
b. Gelüben bezmüñe maḥrem olalar
2234.a. Bu deñlü itdügüm anı da tecvīz
b. Şu maʿnīden durur ey şāh·ı nev-ẖīz
2235.a. Ki bendeñ olmaġa lāyıḳ durur ol
b. Yoluñda ʿāşıḳ·ı ṣādıḳ durur ol
2236.a. İçüm açar ḳatı sen gül-ʿiẕāra
b. Ziyānın aṣṣısın bilmez nigāra
2237.a. Ki‿elüñe girmemüşdür bir muṣāhib
b. Muvāfıḳ dūst u yār u münāsib
2238.a. Dem-ā-dem olmaġa sen cāna hem-dem
b. Gerekmez miydi bir ẖoş-ṭabʿ ādem
-141-
2239.a. Ki her ḥālüñde saña yār olaydı
b. Celīs ü mūnis ü ġam-ẖăr olaydı
2240.a. Ararsañ ʿālemi bundan muvāfıḳ
b. Bulınmaz ẖıẕmete bir kimse lāyıḳ
2241.a. Niçe bir dīv olasın ḥūra maḥrem
b. İdin bir ādem oġlanını hem-dem
2242.a. Niçe ādem ki cān dirsem yiridür
b. Hemīn ervāḥ·ı ḳudsīnüñ biridür
2243.a. Bunuñ ems̲āli çoḳ mücmel mufaṣṣal
b. Söz oldı baḥs̲ümüz bulmadı fayṣal
2244.a. Ġarāyib söylenildi eyü yavuz
b. Gehī çeb düşdük anuñla gehī uz
2245.a. Gehī sāye gehī meh-tāba varduḳ
b. Diyürek işidürek ẖăba varduḳ
ṢIFAT·I ṢUBH
2246.a. Çü ṣubḥ oldı vü yüz gösterdi ẖurşīd
b. Felek aldı eline cām·ı Cemşīd
2247.a. Yuẖudan gözlerini açdı ʿabher
b. Liḥāf·ı ġonceden çıḳdı gül·i ter
ḤİKĀYET
2248.a. Seḥerden durdı ol ẖurşīd·i ʿālem
b. Ele cām aldı yine nitekim Cem
2249.a. Velī vażʿında var idi teġayyür
b. Giceki mā-cerālardan tekeddür
2250.a. Ele almışdı gerçi cām·ı bāde
b. Fütūrı var idi ḥadden ziyāde
2251.a. Dehānı gibi şūr-engīz ü dil-teng
b. Müḥeyyā ġamzelerden ʿuddet·i ceng
2252.a. Bili gibi ṭarīḳ·i ṣulḥ bārīk
b. Şeb·i zülfeyni gibi göñli tārīk
2253.a. Ḳara kirpükleri gibi sehimnāk
b. Siyeh-dil çeşmi mānendi ẖışımnāk
-142-
2254.a. Kimesneyle tekellüm eylemezdi
b. Açılup bir tebessüm eylemezdi
2255.a. İdüp laʿl içre ʿıḳd·ı dürri pinhān
b. Oturmışdı dijem-rūy u perīşān
2256.a. Oturanlar ḳamu ḥayrāndılar
b. Bu vażʿa cümle ser-gerdāndılar
2257.a. Bilimezlerdi kim bāʿis̲ buña ne
b. Bulımazlardı ṣormaġa bahāne
2258.a. Gözi ucıyla ammā gāh gāhī
b. Baña ẖışm ile eylerdi nigāhı
2259.a. Bilürdüm līk ben ẖışmı bañadur
b. Hemīn maḳṣūdı cevr ile cefādur
2260.a. Bu fiʿlinden ḳatı rencīde oldum
b. Delürdüm şöyle kim şūrīde oldum
2261.a. Perīşān ẖāṭır oldum ol sebebden
b. Nitekim zülfi küfr oldum ġażabdan
2262.a. Nihādumda benüm de tünd-ẖūlıḳ
b. Var idi ẓāhir itdüm türş-rūlıḳ
2263.a. Pür olup fāsid endīşeyle sīne
b. Belürdi bende daẖı kibr ü kīne
2264.a. Çü ṣundı devr ide sāḳī baña cām
b. Elinden almadum çoġ itdi ibrām
2265.a. Didüm va'llāhi bi'llāhi yemīndür
b. Gidergil içmezem oldı hemīndür
2266.a. Başumı dutamazam var ṣudāʿum
b. Bugünden bādeye olsun vedāʿum
2267.a. Bir iki defʿa daẖı ṣundılar cām
b. Didüm müntic degüldür ḳoñ bu iḳdām
2268.a. Bu sözi işidüp ol serv·i gül-ruẖ
b. Nigār·ı gül-ʿiẕār u yār·ı ferruẖ
2269.a. Biraz egri dutup itdi naẓarlar
b. Daẖı dınmadı nesne ẖayr eger şer
2270.a. Bu ḥālet müstemirr oldı vü gitdi
b. Diyen didi vü işiden işitdi
-143-
2271.a. Żarūrī ʿuzlet itmek fikrin itdüm
b. Ḳoyup bunları gitmek fikrin itdüm
2272.a. Duru geldüm yirümden zār u ġamnāk
b. Cefālar tīġıyıla cān u dil çāk
2273.a. Varup bir laḥẓa bir yirde oturdum
b. Tereddüd ḥāletin dilden götürdüm
2274.a. Didüm ne deñlü zībā dil-ber ise
b. Bulaşmayam niçe ʿömrüm var ise
2275.a. Kesem andan selāmı vü ṣabāḥı
b. Elinden içmeyen bir cürʿa rāḥı
2276.a. Çün ol nān u nemek ḥaḳḳın gözetmez
b. Vefāsuzdur emek ḥaḳḳın gözetmez
2277.a. Naẓar ḳılmaz olan ḥaḳḳ u ḥuḳūḳa
b. Ḥuḳūḳı degşürür āẖır ʿuḳūḳa
2278.a. Ḳamu ḳavlümdeyem çünkim muḥıḳ ben
b. Neden olam bu cevre müsteḥıḳ ben
2279.a. Cüẕālık oldı şimdi aña maḳṣūd
b. Peşīmān ola ammā itmeye sūd
2280.a. Bu fikr ile revān durdum ayaġın
b. Hemān-dem eyledüm gitmek yaraġın
2281.a. Kenīzekler çü vāḳıf oldı ḥāle
b. Ḫaber virdiler ol şāh·ı cemāle
2282.a. İşitdi itdügine nādim oldı
b. Ḳatı incindügüme cāzim oldı
2283.a. Yirinden durdı nāz ile ẖırāmān
b. Yanuma geldi ol sulṭān·ı ẖūbān
2284.a. Beni geldi ayaġ üstinde buldı
b. Geyünürdüm yaraġ üstinde buldı
2285.a. Ḳodı kibr ü ġurūr u ʿizz ü nāzı
b. Güşāde itdi ebvāb·ı niyāzı
2286.a. Elüme yapışup ẖınnā gibi o
b. Ṣalındı boynuma mānend·i lüˀlū
2287.a. Virüp sürme gibi būse gözüme
b. Yüzin gül-gūne-veş sürdi yüzüme
-144-
2288.a. Ḳabā·yı teng gibidür neler itdi
b. Telaṭṭuf gösterüp şefḳatler itdi
2289.a. Didi böyle küdūret mi gerekdür
b. Bu vech ile bürūdet mi gerekdür
2290.a. Ne ḳılduḳ saña ne‿itdük neyledük biz
b. Yanuñda ne kötilük eyledük biz
2291.a. Ki bu deñlü ṣovuḳlıḳlar idersin
b. Ne ṣuç itdük ḳoyup bizi gidersin
2292.a. Didüm dünyāda hīç rāzī mıyam ben
b. Seni ġamnāk bir laḥẓa görem ben
2293.a. Ḫuṣūṣā kim aña ʿillet ben olam
b. Bu çirkin maʿniye ṣūret ben olam
2294.a. Baña şimden girü dirlik gerekmez
b. Kimesneyle daẖı birlik gerekmez
2295.a. Varayın ḳalayın bir künc·i ġamda
b. Adum işitmeyesin ger ölem de
2296.a. Bir eksüklik daẖı oldıysa bizden
b. Umulmaz idi sulṭānum bu sizden
2297.a. Size ben ẖayr ṣanduġum cihetden
b. Maḥabbetden vüfūr·ı ʿāṭıfetden
2298.a. Ögüt virdümse kāfir olmadum a
b. Hemīn ben saña hem-ser olmadum a
2299.a. Dutalum kim ẖaṭā ḳılmışam ey şāh
b. Hemīn yazmaz yañılmaz ẖod bir Allāh
2300.a. Sana düşmezdi kim söz döndereydüñ
b. Bu ḳanda ḳaldı kim yüz döndereydüñ
2301.a. Öñümde dünyeye gelmiş olasın
b. Elümde avucumda ulalasın
2302.a. Benüm iẖlāṣumı sen bilmeyince
b. Senüñ iḥsānuñı ben bilmeyince
2303.a. Cihānda her ne varsa hep hebādur
b. Yemek kimseyle ṭuz etmek ẖaṭādur
2304.a. Didi senden degül binüm fütūrum
b. Sebeb ġayr oldı kim gitdi ḥużūrum
-145-
2305.a. Benüm bu infiʿālüm ṣanma saña
b. Kerem eyle ʿabes̲ incinme baña
2306.a. Ki geh ġamgīn ü geh şād olur ādem
b. Degüldür ber-ḳarār aḥvāl·i ʿālem
2307.a. Bu yüzden eyleyüp çoḳ dürlü lābe
b. Ki biñde birisi gelmez ḥisāba
2308.a. Tesellī itdi ṭopraḳdan götürdi
b. Elüm aldı yine bezme getürdi
2309.a. Çü geldi meclise ol māh-peyker
b. Buyurdı sāḳīye devr ide sāġar
2310.a. Ele sāḳī çün aldı cām·ı zerrīn
b. Ṣafā-baẖş oldı meclis cennet-āyīn
2311.a. Yine muṭrib sürūd āġāz ḳıldı
b. Elini aġzına dem-sāz ḳıldı
2312.a. Yine seyr eyledi nāzük hevālar
b. Küdūretler gidüp geldi ṣafālar
2313.a. Yine durdı güzeller raḳṣa girdi
b. Olar oturdı sāġar raḳṣa girdi
2314.a. Pey-ā-pey dūst-kāmīler içildi
b. Vefā ḳaddine ẖilʿatler biçildi
2315.a. Pes ol cān derdmendinüñ ṭabībi
b. Vüfūr·ı şefḳatinden ben ġarībi
2316.a. Tesellī şol ḳadar maḳṣūdı oldı
b. Ki ḥālüm cümlenüñ maḥsūdı oldı
2317.a. Ḳamunuñ idüp üstinde yirümi
b. İkide bir ṣorardı ẖāṭırumı
2318.a. İdüp evvelkiden zāyid temelluḳ
b. Ḳavī olmışdı peyvendi ü taʿalluḳ
2319.a. Bu üslūb üzre bir dem ṣoḥbet oldı
b. Ṣafā vü ẕevḳ u ʿīş ü ʿişret oldı
2320.a. Biribirini çün mest eylediler
b. Güzeller ʿazm·i gül-geşt eylediler
2321.a. Kimi gitdi ẖırāmān merġzāra
b. Kimi ṣahrāya kimi kūhsāra
-146-
2322.a. Kimi düşdi aġaçlar pāyesinde
b. Çenār u serv ü ʿarʿar sāyesinde
2323.a. Kimi el yüz yumaġa ṣuya vardı
b. Kimi bir kūşede uyẖuya vardı
2324.a. Benüm daẖı yüküm yitmişdi gördüm
b. Ṭaġıldı ehl·i meclis ben de durdum
2325.a. Başuma çāder·i ġaflet büridüm
b. Varup bir kūşede yatdum uyıdum
2326.a. Biraz kim uyıdum ṣoñra uyandum
b. Ne gördüm üstüme serv·i bülendüm
2327.a. Gelüp yüz luṭf ile ẖoş sāye ṣalmış
b. Bu ẖāke sāyeden pīrāye ṣalmış
2328.a. Başum ucın alup geçmiş oyurmış
b. Göñülden ḳayd·ı endūhı götürmiş
2329.a. Meger görmiş beni mest ü ẖarābum
b. Gül·i nerkis gibi maḥmūr·ı ẖăbum
2330.a. Açar gün nerkisi diyü açup çihr
b. Beni uyarmaġa gelmişmiş ol mihr
2331.a. Anı çün başumuñ üstinde buldum
b. Sevindüm ṣanki şāh·ı ʿālem oldum
2332.a. Didüm ḳonmış benüm başuma devlet
b. Ki göstermiş ḳırān māh·ı saʿādet
2333.a. Yirümden ḳalḳup itdüm çoḳ s̲enālar
b. Didüm ṣıdḳ u ṣafāyile duʿālar
İHTİMĀM·I ʿACŪZE DER-İTMĀM·I KĀR
2334.a. Pes andan eyledüm āġāz·ı güftār
b. Güşād idi ḳatı ol lāle-ruẖsār
2335.a. Ne söylersem telaḳḳī gösterürdi
b. Temelluḳda teraḳḳī gösterürdi
2336.a. Didüm ben baña gördüm şinligi var
b. Dil-ārālıġı vü şīrīnligi var
2337.a. Eger ol derdmende himmetüñ var
b. Demidür şimdi ẖaylī raġbetüñ var
-147-
2338.a. Gel a bir daẖı añ ol nā-murādı
b. Umaram itmeye ayruḳ ʿinādı
2339.a. Bişürdüm çünki bu sevdā·yı ẖāmı
b. Diledüm kim idem fetḥ·i kelāmı
2340.a. Benefşe var idi bir bāġ bende
b. Ḳızıl gül destesi ol sīm-tende
2341.a. Ṣunup didüm ki ey serv·i semen-ber
b. Benefşe ʿāşıḳ·ı güldür dimişler
2342.a. Firāḳ·ı yār olur ġayetde müşkil
b. Bulışdur birbirine ẖayra girgil
2343.a. Elümden aluban ol lāle-ruẖsār
b. Didi var mı ki aṣlı bu sözüñ yār
2344.a. Olupdur gerçi bu söz ilde meşhūr
b. Baña līkin gelür ol ʿaḳldan dūr
2345.a. Ḥayāt u ʿilm çün yoḳdur ḥaḳīḳat
b. Bularda neylesün ʿışḳ u maḥabbet
2346.a. Didüm böyle dime sulṭān·ı ʿālem
b. Bu sözi söyleme sen cān·ı ʿālem
2347.a. Dimişdür ehl·i dāniş olġıl āgāh
b. Yaratdı ʿālemi çün ḳādir Allāh
2348.a. Bıraḳdı cümle eşyā içre peyvend
b. Ki ol peyvende oldı cümle ẖorsend
2349.a. Virüp meyl·i ṭabiʿī vü irādī
b. Birisin ḳıldı birinüñ murādı
2350.a. Cihānuñ her ne kim var ẖūb u zişti
b. Ḳamunuñ oldı ʿışḳ ile sirişti
2351.a. Biri birine meyli nāmiyātuñ
b. Ṭabiʿīdür degül ferʿi ḥayātuñ
2352.a. Ṭabīʿat menşeˀ olduġı umūra
b. Gerekmez iḥtiyāc aṣlā şuʿūra
2353.a. Vücūd·ı ādeme ʿışḳ oldı ʿillet
b. Niẓām·ı āleme ʿışḳ oldı ʿillet
2354.a. ʿAceb ʿālemdür ey cān ʿālem·i ʿışḳ
b. Sürūr-āmīzdür sırr·ı ġam·ı ʿışḳ
-148-
2355.a. Şu kim ʿışḳ ile oldı āşinā ol
b. [Cihāna oldı gūyā pādişāh ol]
2356.a. Ne dil kim ʿışḳdan yoḳdur naṣībi
b. Esirgeñ cān u dilden ol ġarībi
2357.a. Ki hergiz aġzı dadın bilmemişdür
b. Nedür cānı murādın bilmemişdür
2358.a. Niçe ki‿ola benüm cismümde cānum
b. Duʿā it ʿışḳ ile geçsün zamānum
2359.a. Cihānda ʿışḳ ile ẖatm ola ʿömrüm
b. Ne vaḳtin kim nihāyet bula ʿömrüm
2360.a. Dilümden olmasun ẖālī ġam·ı ʿışḳ
b. Beni ferẖunde-fāl itsün dem·i ʿışḳ
2361.a. Gerek ḳaḳı gerek söv ben ġarībe
b. Ki bī-mihr olmasun māh·ı münīre
2362.a. Büyük noḳṣān durur ġāyet ulu ʿayb
b.Bi-ḥaḳḳın ʿālimü'l-esrāru ve'l-ġayb
2363.a. Ne deñlü olsa da ṣāḥib-fażīlet
b. Hemīşe muḳbil olanlar naṣīḥat
2364.a. Ḳabūl itmek gerek hem-demlerinden
b. Muḥibb u muẖliṣ u maḥremlerinden
2365.a. Eyü söze ʿinād itmek yaraşmaz
b. Ṣadīḳın nā-murād itmek yaraşmaz
GÜFTĀR·I NİGĀR
2366.a. İşidüp bu sözi ḳıldı tebessüm
b. Pes andan itdi āġāz·ı tekellüm
2367.a. Didi sinüñ ʿacāyib oldı ḥālüñ
b. İki gündür nedür bilmem zevālüñ
2368.a. ʿAceb bīhūde sözler söyler olduñ
b. Ne hālüñ var ġarāyib öter olduñ
2369.a. Ḳatı söylersek āẖır incinürsin
b. Küsersin bize ḳaḳır incinürsin
2370.a. Gerekmez baña ol ẖod-kāmlıḳlar
b. Ki yıllarla çekem bed-nāmlıḳlar
-149-
2371.a. Ḳo taṭvīl itmeyelüm gel kelāmı
b. Sen inṣāf it revā mıdur revā mı
2372.a. Beni terġīb idesin bir işe sen
b. Ki ol fāş olıcaḳ başdan çıḳam ben
PĀSUḪ·I ʿACŪZ
2373.a. Didüm hey bu ne sözdür pādişāhum
b. Kemāl·i luṭf ile ṣunʿ·ı İlāhum
2374.a. Zemīn göçsün aşaġa gök yıḳılsun
b. Güneş düşsün zevāle Ay dutulsun
2375.a. Didügüñ söz ʿabes̲dür bāṭıl evhām
b. Neden gelmiş sen olmaḳ böyle vehhām
2376.a. Ki dünyā duralı şūẖ·ı cihānlar
b. Ṣaçuñ saġışı zībā dil-sitānlar
2377.a. Sevüp birbirini itdi taʿaşşuḳ
b. Dil ü cān ile peyvend ü taʿalluḳ
2378.a. Bulıcaḳ birbirin ẖoş ẖoş ṣarıldı
b. Kimüñ gözi çıḳup başı yarıldı
2379.a. Didi ḳodı benüm cānum çoġ olur
b. Mesāvī ilde sulṭānum çoġ olur
2380.a. Ḳulaġa ḳoyma degme ḳovı çavı
b. İşitme uranı bir söz ü savı
2381.a. Ki bende düşmeyen uġrı mes̲eldür
b. Vezīr ü şāhdan vālā maḥaldür
2382.a. Dime ʿışḳ işine bed-nāmlıḳdur
b. Ki bu güftāra menşeˀ ẖāmlıḳdur
2383.a. Bu maʿnā ehl·i diller pīşesidür
b. Sebük-rūḥ ādemüñ bāzīçesidür
2384.a. Çü luṭf·ı tabʿ u rūḥāniyyetüñ var
b. Laṭīf aẖlāḳ u insāniyyetüñ var
2385.a. Maḥabbetden bu ıġmāża sebeb ne
b. Bu deñlü buġż u iʿrāża sebeb ne
2386.a. Çü fānīdür bu ʿömrüñ yoḳ s̲ebātı
b. ʿAbes̲ ẖarc eyleme naḳd·i ḥayātı
-150-
2387.a. Sözüm dut bir münāsib yāra dil vir
b. Nigār·ı dil-nüvāz ol göñline gir
2388.a. Bir ādem cānını bul demler eyle
b. Yi iç anuñla ẖoş ʿālemler eyle
2389.a. Ki bunda ḳorḳacak bir nesne yoḳdur
b. Şükür Allāh'a nāşī kimse yoḳdur
2390.a. Bile olan ḳamu hem-demlerüñdür
b. Ḳadīmī dūstuñ maḥremlerüñdür
2391.a. Virür ser her biri sır virmez ey şāh
b. Ele dāyim bu furṣat girmez ey şāh
2392.a. Saña ʿarż itdügüm ol merd·i kāmil
b. Bulınmaz degme yirde olma ġāfil
2393.a. Getür bir ṣoḥbet eyle ʿālemi gör
b. Ḳayurmaz nice olur ādemi gör
2394.a. Sözine cān u dilden raġbetüñ var
b. Ne sırdur kendüzinden nefretüñ var
CEVĀB·I YĀR·I DİL-FİRŪZ
2395.a. Didi var mı benī Ādemde hergiz
b. Murād idinmeye ʿālemde hergiz
2396.a. Biliş olmaġı ehl·i diller ile
b. Durup oturmaġı kāmiller ile
2397.a. Yanumda imtināʿa ulu ʿillet
b. Degül illā fażīḥatdur fażīḥat
2398.a. Gelür ẖoşca bir işüñ gerçi öñi
b. Velī müşkil olur gitdükçe ṣoñı
2399.a. Öñinden ʿārif olan ṣoñın añlar
b. Öñin añlamayan ṣoñını ṭañlar
2400.a. Görürsin ẖoş bu emrüñ sen öñini
b. Naẓar eyle ṣoñını gör ṣoñını
2401.a. Ṣoñı bunuñ peşīmānlıḳdur ey yār
b. Melāmetliḳ perīşānlıḳdur ey yār
2402.a. Ḳanāʿat it bu ḥāle vaḳti ẖoş gör
b. Ne yat sinlerde ne ḳayġulu düş gör
-151-
KELİMĀT·I ḪĀṬIR-EFRŪZ
2403.a. Bu sözi çün işitdüm ol perīden
b. Göñül bāġındaġı kebk·i derīden
2404.a. Didüm bildüm gülermişsin yüzüme
b. Ḳulaḳ dutmaz imişsin hīç sözüme
2405.a. Beni añlar imişsin zāyid ü ḥaşv
b. Dutarmışsın ḳamu güftārumı laġv
2406.a. Ve ger ni itdügüm pend ü naṣāyiḥ
b. Bu vehmi defʿ ider gün gibi vāżıḥ
2407.a. Mücāb olanı tekrār eylemek ne
b. Bedīhī emre inkār eylemek ne
2408.a. Bu yüzden ẖaylī sözler söyledüm çoḳ
b. Ki anlara pāyān u ḥad yoḳ
2409.a. Getürsem biñde birini beyāna
b. Ṣabāḥ olur dükenmez ol fesāne
2410.a. Nigār·ı lāle-rūy u serv·i gül-ruẖ
b. Büt·i şimşād-ḳāmet māh·ı ferruẖ
2411.a. Gehī ẖandān olurdı nāz iderdi
b. Gehī ḳaḳır ʿitāb āġāz iderdi
2412.a. Çü gördüm yumşadı pūlād göñli
b. Götürdi sözlerümden zād göñli
2413.a. Durup öpdüm elini ayaġını
b. Nitekim dāmeni vü āstīni
2414.a. Dilekler eyledüm bī-ḥadd ü pāyān
b. Yarım aġız rıżā aldum ki yārān
2415.a. Çü meclis ola cemʿiyyet bulalar
b. Benātüʿn-naʿş iken Pervīn olalar
2416.a. Bu rāzı açma anlaruñ yanında
b. Diyem bülbül ġamın gül ẖırmeninde
2417.a. Miyāncı ben olar ḳāżī olalar
b. Eger bu maʿniye rāżī olalar
2418.a. Gelem idem sizi ol bezme daʿvet
b. Dil·i şebde ẖoş olur ṣubḥ·ı vuṣlat
-152-
2419.a. Temāşā idesiz ol bezm·i sūrı
b. Göresiz ravża·i rıżvān u ḥūrı
2420.a. Bu ḳavli eyledüm anuñla muḥkem
b. Bu rāy oldı aramızda muṣammem
2421.a. Şeb oldı çün müheyyā oldı meclis
b. Perī-peykerler ile doldı meclis
2422.a. Çü tāb·ı mül gül·i ruẖsāra geldi
b. Güzeller ṭūṭī-veş güftāra geldi
2423.a. Ḳamu yād u biliş yād oldı bir bir
b. Perī-rūlar söze başladı bir bir
2424.a. Bu rāzı eyledüm ben daẖı ifşā
b. İdüp ẖoş ḥüsn·i taʿbīr ile inhā
2425.a. Yine gösterdi ol gül yüzlü nāzı
b. Bulara ḳarşu ḳıldı ʿişve-bāzī
2426.a. Velī yārān ḳabūl itdi ser-ā-ser
b. Didiler ṣad hezārān āferīnler
2427.a. Begendi cān u dilden hep bu rāyı
b. Hezārān itdiler medḥ u s̲enāyı
2428.a. Ḳatı bu maʿniye meyl eylediler
b. Muḳarrer ḳılmaġa ḳavl eylediler
2429.a. Çü muḥkem eyledük ḳavl ü ḳarārı
b. Daẖı söyletmedük ol gül-ʿizārı
2430.a. Tebessüm iderek ol yār·ı cānī
b. Cemāl iḳlīminüñ ṣaḥib-ḳırānı
2431.a. Didi çün itdüñüz hep ittifāḳı
b. Dur imdi var getür ṭayy it firāḳı
2432.a. Geçürdüm çün anı çün u çerādan
b. Anuñ emriyle durdum ol aradan
2433.a. İrişdüm bunda kim idem bişāret
b. Müşerref idesiz vardur icāzet
2434.a. Daẖı şimden girü oturmaġ olmaz
b. Bu ḥāl ile burada durmaġ olmaz
2435.a. Gelelüm bir yire hep dutalum cām
b. Alalum gerdiş·i eyyāmdan kām
-153-
2436.a. Neler çekdüm bulınca ben buña rāh
b. Hemīn ben bilürem bir daẖı Allāh
2437.a. Oḳıdum şol ḳadar efsūn u pendi
b. Ki itdüm müstemend ol ercumendi
ḤASB·I ḤĀL
2438.a. Çün ol yār oḳıdı bu dāsitānı
b. Görindi ẕerre vü mihr iḳtirānı
2439.a. Girüp cān raḳṣa oldı ġamdan āzād
b. Bilürsiz ẖod ne vech ile olur şād
2440.a. Kimüñ kim istedügi āsumānda
b. Eline yirde gire bir zamānda
2441.a. Bu emri yine istibʿād idüp dil
b. Baña didi ki ey bī-çāre ġāfil
2442.a. Senüñ baẖtuñ ḳaçan bīdār olısar
b. Saña ḳandan bu devlet yār olısar
2443.a. Ki sini yār idine ol perī-zād
b. Perīye hem-dem olmaz ādemī-zād
2444.a. Hemīn varsa ẖayāl·i ẖăbdur bu
b. Veya fiʿl·i şarāb·ı nābdur bu
2445.a. Tereddüd ḳopdı vü fikretde ḳaldum
b. Düşüp endīşeye ḥayretde ḳaldum
2446.a. Benüm bu ḥayretüm çün gördi yārān
b. Didiler ʿaḳluñı dir olma ḥayrān
2447.a. Ögüñ divşür ne ḥayret vaḳtidür dur
b. Dem·i vuṣlat saʿādet vaḳtidür dur
2448.a. Didüm ḥālī degül mi vaḳıʿa bu
b. Ḥaḳīḳat munṭabıḳ mı vaḳıʿa bu
2449.a. Didiler kim degüldür ʿālem·i ẖăb
b. İrişdüñ ḳadre ġāfil olma der-yāb
2450.a. Bu şeb şāh·ı cihān olduñ bilürsüñ
b. Süleymān·ı zamān olduñ bilürsüñ
2451.a. Ki geldi Hüdhüd·i iḳbāl ü devlet
b. Saña Belḳīsa rūzī oldı vuṣlat
-154-
2452.a. İderseñ ṣoḥbet ol cān ile bir dem
b. Ölürseñ daẖı artuḳ var yime ġam
2453.a. Ḥaḳīḳat çünki bildüm düş degüldür
b. Didüm daẖı tevaḳḳuf ẖoş degüldür
2454.a. Velī ʿaḳlum gidüp bī-hūş oldum
b. Yitürdüm ben beni medhūş oldum
2455.a. Sevincümden ne dirdüm bilmez idüm
b. Eyü yavuz hevāsın ḳılmaz idüm
2456.a. Şarāb·ı şevḳ ile mest olmış idüm
b. Fenā ehline hem-dest olmış idüm
2457.a. Nice durdum yirümden neyledüm yā
b. Nice ol cānibe seyr eyledüm yā
2458.a. Degülven hīç birisinden ẖaberdār
b. Hemīn şunı bilürdüm ey vefādār
2459.a. Ki ol pīr·i cihān-dīde kühen-sāl
b. Mübārek-pey ẖuceste-ḥāl u ẖoş-fāl
2460.a. Öñümüzce biz ardınca şaġabnāk
b. Ḳabā ṣad-pāre ceyb·i pīrehen çāk
2461.a. İrişdük ẖayme vü ẖargāh öñine
b. Süreyyā-menzilet dergāh öñine
2462.a. Girüp bizden öñürdi içerü ol
b. Didi kim geldiler uş var mıdır yol
2463.a. Çü girdük içerü bulduḳ icāzet
b. Ne gördük her yaña ḳopmış ḳıyāmet
2464.a. Ayaġ üstine gelmiş serv-ḳadler
b. Nigār·ı gül-ʿizār u lāle-ẖadler
ṢIFAT·I MECLİS·İ BİHİŞT-MİS̲ĀL
2465.a. Donanmış dil-ber·i raʿnā gibi bezm
b. Bezenmiş şāhid·i ġarrā gibi bezm
2466.a. Dökilmiş ortada niʿmet firāvān
b. Yanar her kūşede bir şemʿ·i tābān
2467.a. Bürüncek kāsesi başda külāhı
b. Laṭīf ü müştehā sāḳ aña māhī
-155-
2468.a. İdüp zīnet anı nāzük ġıdālar
b. Getürmiş āb·ı rūyın şūrbālar
2469.a. Şeker bādām çeşm·i ḥālet- engīz
b. Cevāriş ḳurṣası gūş·ı dil- āvīz
2470.a. Düşüp dendān yirine ḥabb·ı kūknār
b. Şeker-beste-dehān idi şeker- bār
2471.a. Leb·i cān-perver idi cām·ı gül- gūn
b. Siyeh ẖāl idi her bir ḥabb·ı zeytūn
2472.a. Turunc olmışdı ġabġab nār pistān
b. Muṣaffā sīb gül-nār·ı zenaẖdān
2473.a. Penīr·i sükkerī bīnī·ı sīmīn
b. Ṭabaḳlar ṣūret·i kej-düme- āyīn
2474.a. Baẖūr·ı dāmen ü ceybi tevābil
b. Mebār engüşt ü fınduḳlar enāmil
2475.a. Görüp anı bu resme ẖūb u dil- keş
b. Çerāġuñ cānına düşmişdi āteş
2476.a. Olup dil-ẖastesi her şemʿ·i tābān
b. Yanardı ḳarşusına zār u giryān
2477.a. Boyanup ḳana yaşından hemīşe
b. Çıḳardı dūd başından hemīşe
2478.a. Dil·i müştāḳ idi her mürġ·ı biryān
b. Kebāb itmişdi anı nār·ı hicrān
2479.a. Perīler mecmaʿı ol bezm·i dil- keş
b. Şarāb·ı nāb·ı āteş-rengden ẖoş
2480.a. Ruẖına tāb gelmiş her perīnüñ
b. Dehān·ı dil-firūzı her birinüñ
2481.a. Süleymān ẖātemi mānendi nā- yāb
b. Nigīn ol ẖāteme laʿl·i mey·i nāb
2482.a. Durur başda ayaġ üstine bir şāh
b. Ki ebre şerminden anuñ māh
2483.a. Cebīninden meh·i nev ber- ṭarafdur
b. Muṣaffā gerdeni burc·ı şerefdür
2484.a. Nedür ol ebruvān·ı āfet- engīz
b. İki cām·ı hilālī ʿişret- engīz
-156-
2485.a. Gözidür oḳlu yaylu bir ḥarāmī
b. Elinden kimesne cān ḳurtara mı
2486.a. Müje evbāş·ı ʿālem ġamze ḳallāş
b. Dehen āb·ı ḥayāt u ḳad uzun baş
2487.a. Şeb·i vuṣlat gibi zülfi dil- efrūz
b. Ruẖ·ı ferẖunde-fāli rūz·ı nevrūz
2488.a. Cemāl ü ṭurra bedr ü leyle·i Ḳadr
b. ʿAcebdür leyle·i Ḳadr ü meh·i bedr
2489.a. Görinmez aġzı gizlenmiş naẓardan
b. Olup medyūn·ı ʿāşıḳ būselerden
2490.a. Çiçek dutmış semenzāruñ yüzini
b. Aña beñzetmezem yāruñ yüzini
2491.a. Ki bu Bāġ·ı Iremdendür numūne
b. Açılmış anda güller gūne gūne
2492.a. Nedür ẖuld·i berīn ol bezm·i raʿnā
b. Bu ḳadd·i mustaṭīl ile hemānā
2493.a. Süd ırmaġıdur ol ser-çeşme·i cān
b. Habābı gūy·ı ġabġab nār·ı pistān
2494.a. Zenaẖdānı çehi ḥavż·ı müdevver
b. ʿAraḳ kim var içinde māˀ·i kevs̲er
2495.a. Sipihr·i ḥüsn ol ferẖunde-dīẕār
b. Cihāndan ḳadri ālī āsumān- var
2496.a. Naẓar idenlere gün gibi rūşen
b. Ḳulaḳlarındaġı zer ḥalḳalardan
2497.a. Muḳārin gösterür evc·i cemāli
b. İki bedr aya bir niçe hilāli
2498.a. Güzel boynundaġı laʿl ü cevāhir
b. Şeref burcında birḳaç necm·i zāhir
2499.a. Gözüm çün gördi ol ḥūrī- liḳāyı
b. Bu tertībi bu bezm-i cān- fezāyı
2500.a. Yöñeldüm yire yüz urdum ḳodum baş
b. Didüm şāhum saña olsun uzun baş
2501.a. Duʿādan ṣoñra olup naġme- perdāz
b. Bu terciʿi bedīhī itdüm āġāz
-157-
2502.a. Anı gūş itmege her māh·ı gül- çihr
b. Ḳulaḳ oldı ser-ā-pā nitekim mihr
TERCĪʿ
2503.a. Yā Rab bu ne bezm·i cān- fezādur
b. Kim ṣaḥnı bihişt·i dil- güşādur
2504.a. Her şāẖı diraẖt·ı ravżasınuñ
b. Ḫoş sidre mis̲āli müntehādur
2505.a. Muṭriblerinüñ terānesinden
b. Āfāḳ hemīşe pür- ṣadādur
2506.a. Her kūşe benāt·ı ḥūrlarla
b. Pür zühre-nevā ḳamer- liḳādur
2507.a. Peymāne bu bezme cān yaraşur
b. Ger ʿarş aña ferş ola sezādur
2508.a. Ne meclis olur ki ẖāk·i pāki
b. Cān çeşmine ʿayn·ı tūtiyādur
2509.a. Her sengi tecellī pertevinden
b. Bir āyīne-i cihān- nümādur
2510.a. Bir şāh durur emīr·i meclis
b. Kim ṣaçları sāye·i humādur
2511.a. Ol sāyeye kim ire ḳatında
b. Sulṭān·ı ḳamer kemter gedādur
2512.a. Ne māh durur ki tāb·ı ḥüsni
b. Yire göke māye·i żiyādur
2513.a. Mihrine rübūde cümle ẕerrāt
b. Şevḳi dü cihāna rūşenādur
2514.a. ʿIşḳıyla cihānda her ne kim var
b. Bīgāne degül hep āşinādur
2515.a. Her ferd viṣāline ṭalebkār
b. Her şaḥs ġamına mübtelādur
2516.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
-158-
2517.a. Gördüm çü bu gün ṣıfatlu şāhı
b. Dikdüm felege livā-yı āhı
2518.a. Baş ḳoyalı ẖak·i dergehine
b. Eflāke irürmişem külāhı
2519.a. Sulṭān·ı büzürgvār·ı ʿışḳuñ
b. Göñlüm evi oldı cāygāhı
2520.a. Ol kevn ü mekāna ṣıġmayan şāh
b. Vīrāneye ḳurdı bārgāhı
2521.a. Eşkiyle göñül diler ki gözden
b. Hep yuya nuḳūş·ı ma- sivāhı
2522.a. Ki āyīnesin itmeye mükedder
b. Jengār·ı sepīdī vü siyāhī
2523.a. Bir ravża güline bülbülem kim
b. Ḥüsni ẖacil itdi mihr ü māhı
2524.a. Levḥinde cemālinüñ muṣavver
b. Naḳş·ı ezel ü ebed kemā- hī
2525.a. Yazmadı mis̲al·i dil-firībin
b. Kilk·i yed·i ḳudret·i İlāhī
2526.a. Rāżī degülem kim dāmenine
b. Toz ḳondura bād-ı ṣubḥgāhī
2527.a. Cān merdüm·i dīdeden ṣaḳınur
b. Ol ḥüsn ü cemāl·i pādişāhı
2528.a. Dil görmez anı revā ki çeşmüm
b. Dīdārına eyleye nigāhı
2529.a. Virür mi rıżā ki irgüre dest
b. Dāmānına gerd·i ẖāk·ı rāhı
2530.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
2531.a. Burḳaʿ götür ey meh·i ẖuceste
b. Göster yüzüñi bu ẖod- pereste
-159-
2532.a. Maḥv eyle vücūdumı ẖalāṣ it
b. Benden beni ey meh·i ẖuceste
2533.a. Ṭoġrı ḳuluñam ḳoma belāda
b. Kim rāst olur hemīşe reste
2534.a. Pālūde getürdi mā-ḥażar eşk
b. Dilde ġamuñ olalı nişeste
2535.a. Çün sīb·i cemāl ezelde ey dil
b. Gelmiş ser·i meclis·i eleste
2536.a. Nükte oḳıdur nihāl·i Ṭūbā
b. Ki itmiş ḳapusı bihişt·i heşte
2537.a. Oldum dü cihān ġamından āzād
b. Olalı ġamıyla pāy-beste
2538.a. ʿAynumda degül leb ü ruẖ·ı ḥūr
b. Ne nīste baḳaram ne heste
2539.a. Aġyār ile ṣoḥbet itmesin diñ
b. Ol laʿl·i şarāb u çeşmi meste
2540.a. Dutsun sözümi ki söz güherdir
b. Ol gevheri itmesin şikeste
2541.a. Dutmazsa sözümi bellü bilsin
b. Düşdümse ne deñlü süst ü ẖaste
2542.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
2543.a. Ey rāz·ı dehānı sırr·ı mübhem
b. Ve‿ey nām·ı şerīfi ism·i aʿżam
2544.a. Ebrūsı maḳām·ı ḳābe ḳavseyn
b. Gīsūsı sevād·ı her dü ʿālem
2545.a. Gūyā leb·i laʿl·i nār·ı Mūsā
b. Enfāsı dem·i Mesīḥ·i Meryem
2546.a. Ḥüsnine ġulām·ı ḥalḳa der- gūş
b. Her vech ile Kaʿbe·i muʿaẓẓam
2547.a. Yād itdi lebin utanduġından
b. Geçdi yire āb·ı Çāh·ı Zemzem
-160-
2548.a. Ferẖunde-cemāl·i dil-firībi
b. Cennet güli gibi tāze her dem
2549.a. Yā Rab bu firişte mi ya ḥūrī
b. Yā rūh ya nūr mı mücessem
2550.a. Zāhid saña ḥūr u ḥavż·ı Kevs̲er
b. Yiter baña yār u kāse·i Cem
2551.a. Şol yār ki zülf·i ser- keşinüñ
b. Bir tārın iki cihāna virmem
2552.a. Ansuz ger olursa ṣaḥn·ı Cennet
b. Ṭūbā ola hīme·i Cehennem
2553.a. Dūzaẖda iderse ʿarż·ı dīdār
b. Ateş görine bihişt·i ẖurrem
2554.a. Vechi ne ki ʿālem·i mes̲elde
b. Āyīne mis̲ālini dem-ā- dem
2555.a. Baġrına baṣabilürken anı
b. Kim eylemişem bu rāyı muḥkem
2556.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
2557.a. Her kim yüz ura bu āsitāna
b. Ḳılmaya naẓar iki cihāna
2558.a. Göñli ḳuşına ḥaẓāyir·i ḳuds
b. Menzilgeh ola vü āşiyāne
2559.a. Nuḳl u meyi ʿışḳ meclisinüñ
b. Her dem ola aña āb u dāne
2560.a. Bāzār·ı vefāda müşterīyem
b. Cān ile bu māh·ı mihribāna
2561.a. Bir māh ki lerzeler ṣalubdur
b. Tāb·ı teb·i mihri āsumāna
2562.a. Āhum bir od urdı çarẖa ki andan
b. Oldı meh·i nev kemīn- zebāne
2563.a. Şevḳüm deñizine nisbet oldı
b. Bir ḳaṭre muḥīṭ·i bī- kerāne
-161-
2564.a. Ṣanma beni tenhā gör ẖarīdar
b. Ol yār·ı ʿazīz·i Mıṣr·ı cāna
2565.a. Dīvānedür cemīʿ·i ʿālem
b. Bu ḥūr ṣıfatlu dil-sitāna
2566.a. Olmış niçeler yolında ṭopraḳ
b. Şol ārzūyile kim zemāne
2567.a. Ḫākinden olaruñ ide iẓhār
b. Yir yir niçe ẖār ola bahāne
2568.a. Yapışmaġa dāmenine yāruñ
b. Seyr eyledügince gülsitāne
2569.a. Bu ḥālete el-ʿıyāẕu bi'llāh
b. Rāżī degülem ben ey yegāne
2570.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
2571.a. Ṣun cām·ı neşāṭ·ı vaṣlı sāḳī
b. Ki unutdura miḥnet·i firāḳı
2572.a. Cān ẕevḳini ala ṣoḥbetüñde
b. Kimüñ ki ṣaḥīḥ ola meẕāḳı
2573.a. Bir bezm·i ṣafāya bulmışam yol
b. Kim Mūsā nedim ü Ḫıżr sāḳī
2574.a. Muṭrib nefes ur ki çarẖa girsün
b. Çarẖuñ ḳamu ṭāḳı vü rivāḳı
2575.a. Göster reh·i rāst niçe bir dil
b. Seyr ide Ḥicāzı vü ʿİrāḳı
2576.a. Fānī ola cism ü cānda ḳala
b. Bu şāẖ·ı gülüñ hevāsı bāḳī
2577.a. Ayrılmayam ayaġı tozından
b. Kül itse de nār·ı iştiyāḳı
2578.a. Ḳaşı ġamı ile dūd·ı dilden
b. Boyandı göke sipihr ṭāḳı
2579.a. Aġyāra muḳārin olmasun diñ
b. Ol mihr-ṣıfat meh·i vis̲āḳı
-162-
2580.a. Āhumdan uşansun irgürüpdür
b. Göklerde nücūma iḥtirāḳı
2581.a. Zīr ü zeber eyleyem sipihri
b. Yapmazsa eger der·i nifāḳı
2582.a. Geçdüm ḳamu nesneden gerek sen
b. Baña eyü di gerekse ḳaḳı
2583.a. Ḳodum reh·i ʿaḳl u fikri itdüm
b. Cān u dil ile bu ittifāḳı
2584.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
2585.a. Āşüfte·i zülfem ol sebebden
b. Gündüzlerüm oldı tīre şebden
2586.a. Oḳ gibi çü kīş·i ʿışḳā girdüm
b. Yay gibi büküldüm uş taʿabdan
2587.a. Cāmı siper·i ġam it ki ʿālem
b. Zeyn oldı zümürrüdīn selebden
2588.a. Öykindi dehān·ı yāra ġonçe
b. Yüzdi derisin ṣabā ġażabdan
2589.a. Ṭūl·i emele sebeb ne zülfüñ
b. Kesmezven ümīdüm ol sebebden
2590.a. Deryāya ġarīḳ ü baḥre ṭālib
b. Ḥālüm ʿaceb oldı bü'l- ʿacebden
2591.a. Gidüp ikilik gelince birlik
b. Fāriġ degülem seni ṭalebden
2592.a. Ne‿ola yüzüme gülerseñ ey dost
b. Cānlar çü sürūr ider ẕehebden
2593.a. Fikr itse ruẖuñ raḳīb ider āh
b. Od düşse tütün çıḳar ẖaşebden
2594.a. Dīvāne cemīʿ·i ādemī- zād
b. Bu ḥūrī-ḥaseb perī- nesebden
2595.a. İrdi çü ṣafā·yı ṣoḥbetine
b. Raḳṣ urdı piyāleler ṭarabdan
-163-
2596.a. Rāżī degülem ki cām·ı Cem de
b. Kām·ı dil ala bu laʿl- lebden
2597.a. Caʿfer di ʿalāniyen işitsün
b. Her kişi ʿAcemden ü ʿArabdan
2598.a. Ger dāmenine el ura aġyār
b. Āhum yaḳa ʿālemi ne kim var
TETİMME·İ SÜḪAN
2599.a. İşitdi çünki bu tercīʿ- bendi
b. Be-ġāyet ol şeh·i ẖūbān begendi
2600.a. Didi taḥsīn bu şiʿrüñ şāʿirine
b. Ki inince evvelinden āẖırına
2601.a. Mis̲āl·i ney-şeker ẖūb u müzeyyen
b. Cemīʿi bendi şīrīn birbirinden
2602.a. Derūnı ṭopṭolu cüllāb·ı ṣāfī
b. Dil ü cān derdine kāfī vü şāfī
2603.a. Bu tercīʿ oldı çoḳ tekrīme bāʿis̲
b. Hezārān ʿizzet ü taʿẓīme bāʿis̲
2604.a. Bu şiʿri sūznāk ol cāna teʿs̲īr
b. İdüp yanında gösterdi baña yir
2605.a. Daẖı emr itdi bezm ehli iki ṣaf
b. Otursun kim ola meclis müşerref
2606.a. Oturdılar iki yaña dolayı
b. Biri merdüm biri ḥūrī alayı
2607.a. Biri pervāne·i ʿışḳ ehl·i diller
b. Biri dil bezmine şemʿ·i çigiller
2608.a. Biri bülbül gibi şīrīn-süẖanlar
b. Biri ṭūṭī gibi şekker- şikenler
2609.a. Biri birḳaç büt·i ṭannāz u pür- nāz
b. Birisi bir bölük rind·i naẓar- bāz
2610.a. Bu yüzden ehl·i meclis çün oturdı
b. Niḳābı söz cemālinden götürdi
-164-
2611.a. Biri gül gibi ser-tā-ser yüz olmış
b. Biri başdan başa olmış ney·i ḳand
ḪİṬĀB·I YĀR
2612.a. Ḫiṭāb idüp baña ol lāle-ruẖsār
b. Didi ẖoş geldüñ ey zār u dil- efgār
2613.a. Şeref virdi ḳudūmuñ bezm·i cāna
b. İrişdük ʿizz ü baẖt·ı cāvidāna
CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
2614.a. Didüm ey Ḫusrev·i zerrīn- külāhum
b. Perī ṣūretlü şīrīn sözlü şāhum
2615.a. Yavuz yil esmesün sen serv·i nāza
b. Cihānda her dem ol ser-sebz ü tāze
2616.a. Beni ġam günlerinde eşk·i gül- gūn
b. Mis̲āl·i lāle idüp ġarḳa·i ẖūn
2617.a. Çü düşdüm ẖāke dāġ·ı derdüñ ile
b. Nesīm·i luṭf·ı cān-perverdüñ ile
2618.a. Götürdüñ ẖākden ben ẖāksārı
b. Sipihr efser itdüñ bir ġubārı
2619.a. Meh·i bedr ü hilālüñ iḳtirānı
b. Degülken mümkin ey ẖurşīd·i s̲ānī
2620.a. Bu ẖargāh içre sen gösterdüñ anı
b. Ki oldur ʿizz ü devlet āsumānı
2621.a. Bu luṭfa yoḳ durur bizde liyāḳat
b. Bu niʿmet şükrine hīç istiṭāʿat
2622.a. Egerçi kān içinde seng·i ẖāre
b. Olur gün pertevinden laʿl- pāre
2623.a. Ne yüzden aña ʿöẕr eyler ola seng
b. Neye ḳādir durur neyler ola seng
2624.a. Buña ẖāmūşlıḳdan ġayrı yoḳ ʿöẕr
b. Kişi ʿaczini bilmekdür ulu şükr
BĀZ ḪİṬĀB·I YĀR
-165-
2625.a. İşitdi çünki benden bu cevābı
b. Yine yüz luṭf ile itdi ẖiṭābı
2626.a. Didi ne yirdedür cāyuñ maḳāmuñ
b. Kimüñledür selāmuñ ya kelāmuñ
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
2627.a. Didüm kim ʿışḳ kūyıdur mekānum
b. Olupdur ʿarş ferş āsitānum
2628.a. Ḥayāl·i yār iledür ḳīl u ḳālüm
b. Degüldür ʿārife pūşīde ḥālüm
BĀZ ḪİṬĀB·I YĀR
2629.a. Didi kimdür peẕer saña ya māẕer
b. Kimesneñ var mıdur ẖĭş u birāẕer
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ·I VEFĀDĀR
2630.a. Didüm kim ey humā-ṭalʿat humāyūn
b. Anam unṣur atamdur pīr·i gerdūn
2631.a. Ṣafā·yı dil tevˀemāndur
b. Vefā daẖı ḳadīmī mihribāndur
2632.a. Ġam·ı ʿışḳ āẖiretlıḳ bir ḳarındaş
b. Gice gündüz ẖayālüñ yār yoldaş
2633.a. Hemīn bunlarıladur iẖtilāṭum
b. Daẖı ġayrıya yoḳdur irtibāṭum
2634.a. Ġarībüm müstemendüm zār u şeydā
b. Cihānda bī-kesüm ʿālemde tenhā
2635.a. Gözümden ġayrı kimse aġzuma ṣu
b. Ḳomaz olsam daẖı ölümlü ṣayru
2636.a. Ölürsem ġayr·ı seng·i ḳabr·i pāküm
b. Kimesne beklemez bir laḥẓa ẖāküm
2637.a. Ṣabādan özge kimse āh ider yoḳ
b. Gelüp tābūtum ardınca gider yoḳ
2638.a. Laḥiddür var ise ey dil-ber·i pāk
b. Benümçün bir girībānın ider çāk
-166-
2639.a. Bulutdan ġayrı yoḳ ey māh- peyker
b. Geyüp nīlī gelüp üstümde aġlar
BĀZ ḪİṬĀB·I YĀR
2640.a. İşitdi çün bu güftārı tebessüm
b. İdüp gösterdi ās̲ār·ı teraḥḥum
2641.a. Didi ḳo māzī[yi] şimdi nedür ḥāl
b. Müsāʿid mi zamān ferẖunde mi fāl
BĀZ CEVĀB·I ʿĀŞIḲ
2642.a. Didüm ey ḥüsn ile māh·ı cihān- tāb
b. Bu şeb bu gördügüm ger olmaya ẖăb
2643.a. Ne diyem devletüñde ẖoş demüm var
b. Şeh·i ʿālem benem ẖoş ʿālemüm var
2644.a. Felekdür āsitānumda bu gün uş
b. Meh·i nevden ġulām·ı ẖalḳa der- gūş
2645.a. Gözüme cürʿa gelmez yidi deryā
b. Zemīn bir dāne·i ẖardaldan ednā
2646.a. Düşüpdür keh-keşān ey serv·i çālāk
b. Ḳabā·yı himmetüm dāmānına çāk
2647.a. Degüldür mihr ü meh ḳatumda ẕerre
b. Sipihrüñ gülşen·i ẖadrāsı terre
2648.a. Burūcından s̲evābit āsumānı
b. Ki cümle terk terk olmışdur anı
2649.a. İñen ẕī-ḳadr bilmeñ yanumuzda
b. Kemīn bir ẖarbüze bustānumuzda
2650.a. Mübārek adlu ey māh·ı tamāmum
b. Hilāl eksük gedük kemter ġulāmum
2651.a. Zamāne tābiʿ u devlet muvāfıḳ
b. Şeref bende saʿādet yār·ı sādıḳ
BĀZ ḪİTĀB·I YĀR
2652.a. Biraz kim ben ḳulın itdi tesellī
b. Daẖı bir yüzden eyledi tecellī
-167-
2653.a. Buyurdı ol nigār·ı māh-ruẖsār
b. Şarābīler ide nāz ile reftār
2654.a. Gümiş bileklü sāḳīler aça sāḳ
b. Ḳadeḥ devr ide ẖoş-vaḳt ola ʿuşşāḳ
2655.a. Yine devr itdi sāḳīler otaġı
b. Yine yürütdiler altun ayaġı
ṢIFAT·I SURĀHĪ
2656.a. Güzellerden yüri al diyü kāmuñ
b. Ṣurāḥī aġzına dil ṣoḳdı cāmuñ
2657.a. Bulup ḳandaysa cāmı ṣoylar idi
b. Ḳulaġına egilüp söyler idi
2658.a. Ki yüri her biriyle leb be-leb ol
b. Götür yüzden ḥayāyı bī-edeb ol
2659.a. Gözine ḳarşu her bir nāzenīnüñ
b. Şarāb·ı lāle-rūẖ ʿāşıḳlarınuñ
2660.a. Baṣardı baġrına gül yüzlü rāḥı
b. Bu yüzden pür-günāh idi ṣurāḥī
2661.a. Güzeller ḳanına dil-teşne idi
b. Anuñçün her müje bir deşne idi
2662.a. İderken kām-rānlıḳ her zamān ol
b. Ele virdi boġazı nā-gehān ol
2663.a. Şu deñlü dutdı sāḳīler boġazın
b. Ki çıḳdı var cānı azın azın
2664.a. Sipihr·i ʿīş ü nūş ol bezm·i ferruẖ
b. Güneş bāde nedür sāḳī·i gül- ruẖ
2665.a. Müvekkel āfitāba bir ferişte
b. Vücūdı nūr ile olmış sirişte
2666.a. Aña seyr itdürüp yab yab cihānı
b. İledür maġribe maşrıḳdan anı
2667.a. Nedür maşrıḳ zer ü sīmīn evānı
b. Nedür maġrib muʿāşirler dehānı
2668.a. Nigārīn sāḳīye itdi işāre
b. Ṣafā geldüñ sun a ben ẖāksāra
-168-
2669.a. Dil ü cāndan olup fermānına rām
b. Getürdi ṣundı ol serv·i gül- endām
2670.a. Mey·i surẖ ile pür bir sāġar·ı zer
b. Ki ṣūretde gül·i raʿnāya beñzer
ṢIFAT·I CĀM
2671.a. Ne sāġar şevḳ deryāsına gird- āb
b. Ki olur çoḳ zevraḳ·ı ʿaḳl anda ġarḳ-āb
2672.a. Sarāy·ı ʿişret ü şādīye revzen
b. Dil ü cān ẖānesine cām·ı rūşen
2673.a. Ṣafā ʿāşıḳlarına çeşm·i terdür
b. Belālar tīri defʿine siperdür
2674.a. Şeb ü rūz olduġıyçün kendü mey- ẖăr
b. Olur mey-ẖărlar ile rūz şeb yār
2675.a. Şu deñlü nūş ider her dem mey·i nāb
b. Ki ḳalmaz anda reftār itmege tāb
2676.a. Ne yirde kim murād ola ḥużūrı
b. Götürürler getürürler żarūrī
2677.a. Ḥabāb·ı mey anuñ bī- çāresidür
b. Hevā-dārı durur āvāresidür
ṢIFAT·I MÜDĀM
2678.a. Ne mey dil kişverinüñ pādişāhı
b. Ḥabābından başında tāc·ı şāhī
2679.a. Ṣurāḥīler aña ẖargāh·ı zer- kār
b. Gümiş alṭun ḳadeḥler ṣuffa·ı bār
2680.a. Yaraşur ger disem nūş·ı revāndur
b. Ki anuñ devrinde ẖalḳ āsūde- cāndur
2681.a. Degüldür bir nefes ẖālī ṭarabdan
b. Hevā·yı ʿışḳa yār u ʿaḳla düşman
2682.a. Ne yirde bulsa ʿaḳluñ ẖān u mānın
b. Ḫarāb eyler ḳomaz nām u nişānın
2683.a. ʿAceb nārī-mizāc u āteşī- ṭabʿ
b. Sezādur aña dirsem perī- ṭabʿ
-169-
2684.a. Ki diller şīşesi içre per[ī] var
b. Dutar ẖalḳı alur ʿaḳlın perī- vār
2685.a. Vücūdı ser-te-ser tāb u tüvāndur
b. Baṣılmaz ẖaṣma gürbüz pehlevāndur
2686.a. Girüp meydāna itse kār- zārı
b. Yıḳar biñ Rüstem ü İsfendiyārı
2687.a. Ulu kiçi yanında ḥürmeti var
b. El üstine dutarlar ʿizzeti var
2688.a. Gice ẓulmet mey āb·ı zindegānī
b. İçüp buldum ḥayāt·ı cāvidānī
ḤASB·I ḤĀL
2689.a. Yüridi her ṭarafdan cām·ı bī- ġış
b. Yüritdi birini bir ḳamer-veş
2690.a. Bir iki defʿa kim devr itdi sāġar
b. Daẖı oldı güşāde ol gül·i ter
2691.a. Buyurdı baña kim ebyāt u eşʿār
b. Oḳıyam diñleye ol lāle-ruẖsār
2692.a. Bu fermānı çün itdi ol gül- endām
b. Dilüme reşk iletdi sāyir āʿżām
2693.a. Ḥased çevgānına ṭūb oldı başum
b. Ḳarara yandı ḥıḳd odına ḳanum
2694.a. Naẓar itdi bu ḥāle çeşm·i rūşen
b. Diken oldı yiri kirpüklerümden
2695.a. Ḳulaġum gūşe-gīr oldı bu ġamdan
b. Küsüpdür ṣūrete gelmez elemden
2696.a. Girībānum ki var pīrāhenümde
b. Ḥasedden ṭavḳdur ol gerdenümde
2697.a. Elüm utanduġından ṣaġ eger ṣol
b. Girüp gitdi yeñüm sūrāẖına ol
2698.a. Yürek ġonca gibi ḳan ile ṭoldı
b. Ciger gül gibi şerḥa şerḥa oldı
2699.a. Dile buyrıldı ẖıdmet diyü bī- bāk
b. Diledi cān ide ten cübbesin çāk
-170-
2700.a. Zebān şevḳ ile ammā bülbül oldı
b. Ser-ā-ser ṣaḥn·ı meclis ġulġul oldı
2701.a. Ṣafādan geldi raḳs u ihtizāza
b. Deminden cān u diller oldı tāze
2702.a. Oḳıdı bir nice ebyāt·ı fāyiḳ
b. Müñāsib vaḳte aḥvāle muṭābıḳ
2703.a. Gehī tāze bahāriyyāt oḳındı
b. Gehī maḥbūb ḥüsniyyāt oḳındı
2704.a. Gehī mestāne ẖamriyyāt·ı rengīn
b. Gehī dil-keş rubāʿiyyāt·ı şīrīn
2705.a. Oḳındı ḥāṣılı ġarrā ġazeller
b. İşidüp şevḳ u ẕevḳ itdi güzeller
2706.a. Ṣafālar sürdi ol sulṭān·ı ẖūbān
b. Gül·i ter gibi güldi oldı ẖandān
2707.a. Yine emr itdi ol çoḳ sevdügüm yār
b. Oḳıyam ol dinen tercīʿi tekrār
2708.a. Oḳıd[um] evvelinden āẖırına
b. Baḳup ẖoş bāṭınına ẓāhirine
2709.a. Daẖı evvelkiden yegrek begendi
b. Hezārān itdi taḥsīn ü pesendi
2710.a. Didi ölmişlere bu cān baġışlar
b. Ḥayāt u ʿömr·i cāvīdān baġışlar
2711.a. Bunuñ her bendi bir ʿıḳd·ı dürerdür
b. Daẖı her beyti bir vālā güherdür
2712.a. Eger her birini silk·i suṭūra
b. Derilmişçe getüreydüñ ḥużūra
2713.a. Katı luṭf eyleyüp nāzük varurduñ
b. Bu nāzük menzili çāpük varurduñ
2714.a. Didüm ey cān u dil iḳlīmine şeh
b. Buyurduġuñ müveccehdür müvecceh
2715.a. Velī bir vaḳt bu fikr olmış degüldür
b. Gelüp göñlüme yol bulmış degüldür
2716.a. Görinen bunca ebkār·ı meʿānī
b. Hep ānīdür degül biri zamānī
-170-
2717.a. Reviyyetsüz bedīhī gelmesinden
b. Muʿarrādur kitābet ḥilyesinden
2718.a. Ḫudūs̲ına bu meclis bāʿis̲ oldı
b. Degüldür eski bunda ḥādis̲ oldı
2719.a. Tebessüm iderek ol yār·ı cānī
b. Didi şāʿirlerüñ çoḳdur yalanı
2720.a. Bu da anuñ ḥisābından ola mı
b. Bizi taḥmīk bābından ola mı
2721.a. Bunı sen dime kār·ı muẖtaṣardur
b. Bu ne mümkin ne maḳdūr·ı beşerdür
2722.a. Ki bī-fikr ü reviyyet bunca ebyāt
b. Ki ola her birinde bunca ḥālāt
2723.a. Gele naẓma selīs elfāẓ ile hep
b. Ser-ā-ser ṣūret ü maʿnā mürettep
2724.a. Budur ʿālemde yārā ḥadd·i iʿcāz
b. Bunı hiç kimse taṣdīḳ itse olmaz
2725.a. Didüm olsun işāret cānumuzdan
b. Göñül taẖtındaki sulṭānumuzdan
2726.a. Buyursun bir ġazel üslūb·ı naġzın
b. Beyān itsün daẖı hem ṭavr u ṭarzın
2727.a. Ne yüzden imtiḥān eylerse itsün
b. Mübārek ẖāṭırından şübhe gitsün
2728.a. Ḥużūrında ḳılayın söze bünyād
b. Ola her beyt umaram Cennet- ābād
2729.a. Ḳayurmaz tecrübe itmek gerekdür
b. Ki şāhum tecrübe ulu miḥekdür
2730.a. Oturanlar bu sözden oldı dil- şād
b. Ḳamusı itdi cāndan āferīn- bād
2731.a. Didiler ẖaylī daʿvādur bu daʿvā
b. Gerek ʿışḳa nīşān daʿvāya maʿnā
2732.a. Geyerdi ol cihānuñ şūẖ u şengi
b. Güzel bir sırmayī aṭlas frengi
2733.a. Yaḳışmışdı ḳatı ol ẖūb- rūya
b. Gül·i nīlüfer ol resme ki ṣuya
-172-
2734.a. Ḳamusı ittifaḳ ile didi gel
b. Bu müşkil ʿuḳdemüz olmaġ içün [ḥal]
2735.a. Libās·ı yār içün bir ter ġazel di
b. Ḫayāl-āmīz ü rengīn di güzel di
2736.a. Didüm kim çeşm·i gevher-pāşum üzre
b. Güzel sözdür bu çirkin başum üzre
2737.a. Hemān-dem şevḳ eliyle ʿāşıḳāne
b. Semend·i ṭabʿa çaldum tāziyāne
2738.a. Göñül ṣaḥrāsına gitdüm şikāra
b. Segirdim ṣaldum ol dem her kenāra
2739.a. Düşüp gitdüm çü vādī·i ẖayāle
b. Elüme girdi bir niçe ġazāle
2740.a. Ki her biri miṣāl·i āhū·yı Çīn
b. İder anuñ dimāġ·ı cān·ı müşgīn
2741.a. Dutup bend eyledüm fitrāk·i naẓma
b. Ḫoriş olmaġ içün aṣḥāb·ı bezme
2742.a. Bişürdüm ẖoş ḳotardum her ġazāli
b. Düzetdüm bir muʿallā ẖănçe ẖālī
2743.a. Getürdüm öñlerine her yüzi māh
b. Göricek didi cāndan bāreka'llāh
ĠAZEL
2744.a. Çarẖ ile hem-reng olup çün cāme geydi nīl-reng
b. Çarẖ idüp andan tefāẖur çarẖa girdi bī-direng
2745.a. Gözlerinde görinen sürme degül dil- berlerüñ
b. Sürme yenginde libāsuñ ʿaksidür ey şūẖ·ı şeng
2746.a. Ḳanda olsa her ṭarafdan ḳaplar anı dūd·ı āh
b. Gösterür ʿaks·i sipihri ol ḳamer āyīne-yeng
2747.a. Ḳan yaşa ġarḳ olmışam gelse ẖayālüñ sīneme
b. Gezlenür bir āl yaya lāceverdī bir ẖadeng
2748.a. Tāze sūsenlerle zīnet buldı bir nev- rüste bāġ
b. Sūsenī ẖilʿat nigārı çün der- aġūş itdi teng
2749.a. Gördi baṣmış baġrına ol māhı jengārī ḳabā
b. Caʿferüñ āyīne·i cānın ẖasedden dutdı jeng
-173-
ḤASB·I ḤĀL
2750.a. Oḳındı çünki bu şiʿr·i dil- āvīz
b. Zebānı her bütüñ oldı şeker- rīz
2751.a. S̲enā idüp didiler cān u dilden
b. Ki Ādem ẖalḳ olalı āb u gilden
2752.a. Bu sözüñ sūzı idüp meclisi germ
b. Hep itdi saẖt-diller göñlini nerm
2753.a. Naẓīrüm yoḳ diyü cezm eylediler
b. Elüm öpmege hep ʿazm eylediler
2754.a. Ḫuṣūṣā cān sipihrinüñ mehine
b. Güneş talʿatlu dil-berler şehine
2755.a. Şu deñlü eyledi bu şiʿr teˀs̲īr
b. Girüp cānı içinde eyledi yir
2756.a. Ki baña niçe kez tekrār oḳıtdı
b. Oḳıtduġınca ʿaḳl u hūşı gitdi
2757.a. Bu cāmuñ neşvesinden mest oldı
b. Dil ü cāndan baña hem-dest oldı
2758.a. Diledi cāyizeyçün ol güzel şāh
b. Elüm öpe didüm kim ẖāşe li'llāh
2759.a. Bu ḥāle ḳanı istiḥḳāḳ bende
b. Güzeller şāhı yir yoḳ rīş-ẖande
2760.a. Sözi çün söyleyen dildür ṭudaḳdur
b. Öpülmege aġız elden eḥaḳdur
2761.a. Aña daẖı liyāḳat bizde yoḳdur
b. Sizüñ iḥsānuñuz gerçi ki çoḳdur
2762.a. Başumda elüñ öpmek hevāsı
b. Velī küstāẖlıḳdur yoḳ revāsı
2763.a. Ayaḳ öpmek de ben ẖākī- nihāde
b. Edebsüzlik durur ḥadden ziyāde
2764.a. Bize ulu saʿādetdür nihāyet
b. Olursa rāy·ı ʿālīden icāzet
-174-
2765.a. Ayaġuñ baṣduġı yire yüz urmaḳ
b. Daẖı el ḳavşurup ḳarşuñda durmak
2766.a. Bu naẓm·ı dil-güşā·yı cān- fezāya
b. Bu dürr·i şeb-çerāġ·ı bī- bahāya
2767.a. Var ise cāyize ey şāh·ı ẖūbān
b. Ayaġuñ tozın öpmek eyle iḥsān
2768.a. Çü bu güftārı itdi istimāʿ ol
b. Utandı ġāyet itdi imtināʿ ol
2769.a. Didi bu ibtiẕāli kendüñe sen
b. Eger lāyıḳ görürseñ görmezem ben
2770.a. Ne ḥācet bāri bu deñlü tenezzül
b. Saña lāyıḳ degüldür bu teẕellül
2771.a. Egerçi ḥācetüñ cümle revādur
b. Recā itme anı kim nā- sezādur
2772.a. Bu yüzden gerçi gösterdi ibāyı
b. İdüp luṭfına ammā ittikāyı
2773.a. O nāz itdükçe ben itdüm enīni
b. Şefīʿ itdüm aña her nāzenīni
2774.a. Didiler [her] biri kim ḳo ʿinādı
b. Tekellüf çekme çün oldı murādı
2775.a. Murādına irüşdür ol ġarībi
b. Revā görme ki ola ḥırmān naṣībi
2776.a. Bu taʿẓīm ey ser-efrāz·ı zāmāne
b. Bilür misin nedür ol nā- tüvāna
2777.a. Bir oẖşamaḳ ki biñ sögmek yeg andan
b. Aġırlamaḳ ki yüz dögmek yeg andan
2778.a. Niçe ibrāmlar ile ẖăh u nā-ẖăh
b. Rıżā gāhī virür virmez gibi gāh
2779.a. Ayaġı durduġı yire yüz urdum
b. Öpüp ol ẖāk·i pāki girü durdum
2780.a. Bu ḥālet ẖaylī şevḳa bāʿis̲ oldı
b. Ṣafā vü ʿīş ü ẕevḳa bāʿis̲ oldı
2781.a. Buyurdı ol güzeller şūh u şengi
b. Ki bir dem çengine çeng ala çengī
-175-
2782.a. Elini eyleyüp aġzına dem-sāz
b. Münāsib ḳavller ide ser- āġāz
ṢIFAT BE-RĀMİŞGER
2783.a. Var idi anda bir sāzende dil-ber
b. Nigār·ı Zühre-ṭalʿat māh- manẓar
2784.a. Lebin depretse ol dildār·ı ṭannāz
b. Virürdi ʿāşıḳı cānından āvāz
2785.a. Ele çeng alsa ol şīrīn- şemāyil
b. Olurdı māh burc·ı ḳavse māyil
2786.a. Çü geldi meclise ol meclis- ārā
b. Eline aldı çengin Zühre- āsā
ṢIFAT·I ÇENG
2787.a. Ufuḳ zānū·yı māh Zühre- āheng
b. Sipihr·i bezme rubʿ·ı dāyire çeng
2788.a. İki bükmiş bilin derd ü ġam·ı dūst
b. Naḥīf olmış hemīn ḳalmış reg ü post
2789.a. Şu resmedür żaʿīf ü nā-tüvān ol
b. Ki degse bir kişi eyler figān ol
2790.a. Delinüp derd ile cismi ʿadedsüz
b. Düşüpdür burġılardan kirm ḥadsüz
2791.a. Düzilmiş birbiri yanına evtār
b. Ṣafā kūyına rāh·ı rāst her tār
2792.a. Ġamından ḳılca ḳalmış cānları āh
b. Dirüp çengine evtār itmiş ol māh
2793.a. ʿAceb mi cān aña meyl itse ẖaylī
b. Ki her cinsüñ olur cinsine meyli
2794.a. Çü düzdi sāzını vü itdi der- dāşt
b. Nevā-sāz oldı ʿīş ü nūşdan rāst
2795.a. Cigerden çekdi çün göynüklü āvāz
b. Dil-ārā naġmeler itdi ser- āġāz
2796.a. Ḳulaḳ revzenlerinden girdi yek-ser
b. Pür oldı ol ṣadādan günbed·i ser
-176-
2797.a. Nice ser-günbedī kim ṭoldı ẖayme
b. İrişdi ḳubbe·i eflāke naġme
2798.a. Bülend-āvāz ile idüp ser- āġāz
b. Bu ḳavli başladı ol naġme- perdāz
MES̲NEVĪ
2799.a. Bahār idi bu menzil ẖurrem olsun
b. Nesīminden cihān müşgīn-dem olsun
2800.a. Hevāsı ẖoş-güvār olsun hemīşe
b. Zemīni pür-nigār olsun hemīşe
2801.a. Ser-ā-ser sebzezārı gülşen olsun
b. Ter ü tāze semenler sūsen olsun
2802.a. Şarāb·ı selsebīl olsun miyāhı
b. Nihāl·i sidre her şāẖ·ı giyāhı
2803.a. Revān olsun hemīşe cūybārı
b. Pür olsun lāle vü gülden kenārı
2804.a. Ṣuyı mā-verd ü ṭaşı gevher olsun
b. Ḳara ṭopraġı müşg ü ʿanber olsun
2805.a. Ḫazān yol bulmasun ter güllerine
b. Yavuz yil esmesün sünbüllerine
2806.a. Hemīşe bülbüli olsun nevā- sāz
b. Çenār u serv·i şimşādı ser- efrāz
2807.a. Derūnı vü birūnı Cennet olsun
b. Dem·i enfās·ı rūḥu'llāh esen bād
2808.a. Olup ser-sebz her bir şāẖ·ı servi
b. Baṣa baġrına her gün bir teẕervi
2809.a. Ki gördük bunda biz dünyā vefāsın
b. Sürüp bir laḥẓada biñ yıl ṣafāsın
2810.a. Görelüm ẖoş bu vaḳt·i dil- firūzı
b. Ki olmaz degmeye bu vaḳt rūzī
2811.a. Gülistān u şarāb·ı erġavānī
b. Şeb·i meh-tāb u eyyām·ı cüvānī
2812.a. Ne gice şāhid·i iḳbāl ṭurra
b. Cebīn·i devlete meh-tāb ġurra
-177-
2813.a. Ṣafā vü ʿīş pervīzine şeb-dīz
b. Kümeyt·i bāde·i gül-gūn sebük-ẖīz
2814.a. Bir eksüksüz ṭarab esbābı ḥāżır
b. Mücāv[ir] ʿīş ü şādī ġam müsāfir
2815.a. Bu dem mānendi dünyāda dem olmaz
b. Bu ʿālem gibi hergiz ʿālem olmaz
2816.a. Bu bezme kim ki ḥāżır oldı bir dem
b. Ölürse daẖı artuḳ yimesün ġam
2817.a. Zihī meclis ki ider kendüyi pinhān
b. Olup şermende andan bāġ·ı Rıżvān
2818.a. Olupdur ẖayme būyā ġoncelerden
b. Gül-āb ile ṣulanup cürʿalardan
2819.a. Sipihre ḳadr ü rifʿatde ber-ā- ber
b. Muṭallā şemsesi ẖurşīd·i enver
2820.a. İdüpd[ür] anı micmerler buẖārı
b. Şebīh·i nāfe·i müşg·i tatārī
2821.a. Firāvān şemʿ·i kāfūrī firūzān
b. Nedür ṣūretde her bir şemʿ·i sūzān
2822.a. Elif-ḳad sīm-ten bir māh-ruẖsār
b. Ki ola başında sūz·ı ʿışḳdan nār
2823.a. Simāṭ·ı bezm dönmiş keh- keşāna
b. Gümiş sāġarlar aẖterden nişāne
2824.a. Ṭabaḳlar pür-kebāb·ı kebk ü dürrāc
b. Ṣurāẖīler ẖorūs·i āteşīn- tāc
2825.a. Teẕerv·i bādeye cām āşiyāne
b. Baṭ·ı sīmīn öñinde nuḳl dāne
2826.a. Ḳamu aṣḥāb·ı meclis ehl·i diller
b. Sebük-rūḥ u mizācı muʿtediller
2827.a. Kimi ādem kimi ḥūr u perīdür
b. Kimi bülbül kimi verd·i ṭarīdür
2828.a. Kimi anuñ ṣanem kimi semenler
b. Kimi ṭūṭī kimi şekker- dehenler
2829.a. Kimi meh-pāreler zerrīn- ḳabālar
b. Güneş-ṭalʿatlu nāzük dil- rübālar
-178-
2830.a. Kimi şūrīde-diller mübtelālar
b. Girībān pāre pāre bī- nevālar
2831.a. Yine meclis emīri bir güzel şāh
b. Ki şerminden erir gökde anuñ māh
2832.a. Cemāli ʿaksidür ẖurşīd·i env[er]
b. Ki itmişdür felek mirˀātı der- ber
2833.a. Ururken bedr olup meh çarẖa pençe
b. Elinden ruẖlarınuñ yir ṭabançe
2834.a. Yüzinde var daẖı niçe nişānı
b. Ḳolayına gögermiş ṣanma anı
2835.a. Dakar cān boynına zülfi ṭınābı
b. Çeker zencīre māh u āfitābı
2836.a. Hevā·yı zülf·i şeb-rengiyle her rūz
b. Ne yirdedür ne gökde ebr·i nev- rūz
2837.a. Gözi maẖmūr·ı ẖăb u baẖtı bīdār
b. Mey-ālude-leb ü pākīze-ruẖsār
2838.a. Maḳāmı büzürg ü kūçek dehānı
b. Sürūnı ferbih ü lāġar miyānı
2839.a. Rıyāż·ı ḥüsnde boynı ḳulaġı
b. Bezenmiş güller ile gül budaġı
2840.a. Ruẖı cān bezmine gül-berg·i sīr- āb
b. Zenaẖ sīb·i gül-ābī leb mey·i nāb
2841.a. Ne serdür kim bu mey bir ḳaṭreden az
b. Ḳoẖusından ṣaçı mest ü ser- endāz
2842.a. Leb·i āb·ı ʿızārında hemīşe
b. Cemāli lālezārında hemīşe
2843.a. Kirişme ġamze müjgān·i cefā- kīş
b. Gözi merdümleriyle itmege ʿīş
2844.a. Şarāb·ı nāz ile ṭolu ḳabaġı
b. Muʿanber sāyebān ḳaşı ḳaraġı
2845.a. El ayaḳ püşt u sīne sāḳ u sāʿid
b. Ser-ā-ser āyet·i ḥüsne mevārid
2846.a. Teni başdan ayaġa cān·ı şīrīn
b. Naẓīrin görmemiş çeşm·i cihān- bīn
-179-
2847.a. Çü fenninde mahāret ẓāhir itdi
b. Sürūdın bu ġazelle āẖır itdi
ĠAZEL
2848.a. Yār ile ẖuld·i berīn oldı çü ṣaḥrā bu gice
b. Aḳsun ırmaġ oluban bāde·i ḥamrā bu gice
2849.a. Dāmeni ʿıṭrıyile bir büt·i gül- pīrehenüñ
b. Ṭoldı ṣaḥrā yaḳası ʿanber·i sārā bu gice
2850.a. Mürde diller çüriyüp gitmiş iken buldı ḥayāt
b. Gökden indi mi yire yoḳsa Mesīḥā bu gice
2851.a. Servler mi bu duran çevre temāşāya yaẖod
b. Ḫulle·i sündüs ile geldi mi ḥavrā bu gice
2852.a. Dizilüp yanına meclisde güzeller yāruñ
b. Māh ile gökde ḳırān itdi S̲üreyyā bu gice
2853.a. Çıḳdı eşcāra zeher günbed·i ẖażrāya nücūm
b. Ki‿ide bu meclis·i raʿnāyı temāşā bu gice
2854.a. Kebk·i ḳühsār gibi ḳahḳahayile Caʿfer
b. Rīş·i taḳvāya güler şīşe·i ṣaḥbā bu gice
MES̲NEVĪ
2855.a. Çün oldı naġmeden fāriġ ġazāle
b. Belürdi her ṭarafdan āh u nāle
2856.a. Sürūdı şöyle teˀs̲īr itdi cāna
b. Ki irişdi naʿre ṭāḳ·ı āsumāna
2857.a. Gidüp elden ḳarār u ṣabr·ı bī- bāk
b. Girībānum ser-ā-ser eyledüm çāk
2858.a. Didüm ol eski yār·i ercumende
b. Nevāger müstemende derdmende
2859.a. Ki idüp ẖoş siḥirler keşf it rumūzı
b. Dehānı yoġ iken söylet ḳopuzı
ḤASB·I ḤĀL
2860.a. Ki odur bī-perde bir rind·i ẖarābāt
b. İder ẖoş-ḳavl ṣala seyr·i maḳāmāt
-180-
2861.a. Sözi mestāne vü āvāzı erkek
b. Ṣafā vü ṣıdḳ eri yolında gerçek
2862.a. Yaẖod bir ceẕbelü şevḳ ehli abdāl
b. Ki her bir tārıdur ser-rişte·i ḥāl
2863.a. Dil olup her ḳılı ʿışḳuñ nişānın
b. Virüp oḳur maḥabbet dāsitānın
2864.a. Kebāb olmaġa dil şevḳ odına ẖoş
b. Nedür her burġusı bir sīẖ·i dil- keş
2865.a. Dilinden söyleyüp ʿışḳuñ maḳālin
b. Oḳı ben derdmendüñ vaṣf·ı ḥālin
2866.a. Ḳabūl idüp nefes ney bigi ol dem
b. Eline aldı sāz ol yār·ı hem- dem
2867.a. Urup mıżrābı merhem niçe zaẖma
b. Bu yoldan eyledi āġāz·ı naġme
MES̲NEVĪ
2868.a. Benem ol ṭāyir·i ʿarş- āşiyāne
b. Ki bend itmiş degüldi dām u dāne
2869.a. Heves bāġında ḳalmayup nişīmen
b. Hevāya açmamışdum bāl u per ben
2870.a. Temāşā-gāhum idi gülşen·i ḳuds
b. Yoġ idi kimse ile ülfet ü üns
2871.a. Tecerrüd bāġına cān gülşenine
b. Ṣafā bustānınuñ pīrāhenine
2872.a. Nesīm·i ṣubḥ-veş seyrān iderdüm
b. Ümīdüm ġoncesin ẖandān iderdüm
2873.a. Yoġ idi bende peyvend ü taʿalluḳ
b. Hevā·yı yār u sevdā·yı taʿaşşuḳ
2874.a. Göñül murġı degüldi kimseye rām
b. Daẖı ol görmemişdi dāne vü dām
2875.a. Uçarken ʿāleminde fāriġü'l- bāl
b. Hevā·yı dām·ı zülf ü dāne·i ẖāl
2876.a. Bıraḳdı göz ḳarası birle anı
b. Belālar ʿukdesine nā- gehānī
-181-
2877.a. Ḫam·ı gīsūlar idüp dil- şikeste
b. Hevā zencīri ḳıldı pāy beste
2878.a. Ġam itdi merkez·i endūh u sevdā
b. Ḳılup noḳṭa mis̲āli bī-ser ü pā
2879.a. Hevādārı olup bir lāle- rūyuñ
b. Esīri oldı ol zencīr·i mūyuñ
2880.a. Gözi nerkislerinden ẖaste oldı
b. Lebinden ġonce-veş dem-beste oldı
2881.a. Ruẖ·ı ʿālem-firūzı ḥasretinden
b. Cemāli āfitābı firḳatinden
2882.a. Sirişkinden felek mānendi her şeb
b. Ser-ā-ser ceyb ü dāmen ṭoldı kevkeb
2883.a. Ḳabā itdi selāmet cübbesin cān
b. Melāmet ẖırḳasını bicdi devrān
2884.a. Dutup ten rişte·i bārīke ġamdan
b. Gözüme ʿālem oldı çeşm·i ?
2885.a. Gözüm çün gördi sevdi anı göñlüm
b. Yüzine yazdı naḳd·i cānı göñlüm
2886.a. Bilüp degmez cihān bir ṭırnaġına
b. Nis̲ār itdi ayaġı ṭopraġına
2887.a. Nesi varsa eger dünyā vü ger dīn
b. Eger ṣabr u ḳarār u ʿaḳl u temkīn
2888.a. Beni itmiş iken fażlıyla her gāh
b. Yiri göki yaradan ḳādir Allāh
2889.a. Süẖan vādīsinün pīr·i beyānı
b. Meʿānī pīşesi şīr·i jiyānı
2890.a. ʿAceb itdi zebūn ol çeşmi cādū
b. Bu şīre şīr-gīr oldı bir āhū
2891.a. Çün oldı ḥākimi dil kişverinüñ
b. Belā vü derd·i ʿışḳı ol perīnüñ
2892.a. Ḫayāl·i ẖaylī dil şīşesine
b. Anı tesẖīr içün dirdüm kemīne
2893.a. Şu deñlü eyledüm efsūn u siḥri
b. Bu sūz·ı dil ile varmazdı bārī
-182-
2894.a. Bi-ḥamdi'llāh ki devlet ḳıldı yārī
b. Ki gösterdi bu meh-rū rūy·ı mihri
2895.a. İrişdüm şemʿ gibi yane yane
b. Ḥarīm·i bezm·i yār·ı dil- sitāna
2896.a. Zihī bezm·i dil-ārā meclis·i üns
b. Ki bir pervānesidür ṭāyir·i ḳuds
2897.a. Nesīm·i zülf·i yār·i sīm- berden
b. Hevāsı ẖoş-nefesdür müşg·i terden
2898.a. Baẖūr·ı dāmeni ol nāzenīnüñ
b. Siriştin ʿanber itmişdür zemīnüñ
2899.a. Sevād ü ḥalḳa·i çeşm·i dil- ārām
b. Göñüller murġına ẖoş dāne vü dām
2900.a. Kaşı ḥüsn ilinüñ ʿālī- cenābı
b. Saçı cān mülkinüñ mālik- riḳābı
2901.a. Sevād·ı kākül·i ʿanber- feşānı
b. Cihān·ı fitnenüñ Hindūstānı
2902.a. Temāşā eyle ḥüsni şemsesini
b. Münebbit itmiş ol zībende bīni
2903.a. Sipā ḥüsnine çeşmi ḳaravul
b. Cemāli şehrine zülfi teṭāvül
2904.a. Neden dir ẖalḳ kim nāzük lebi var
b. Görinür nesne yoḳ bir ẕerre ey yār
2905.a. Zamānına bunuñ ḥadd ü nihāyet
b. Dem·i ḥaşr olsun u ṣubḥ·ı ḳıyāmet
2906.a. Biraz itdi bu yüzden ḳīl u ḳāli
b. Bu şiʿr ile tamām itdi maḳāli
ĠAZEL
2907.a. Ḳadr ile Leyle·i Miʿrāca ber-ā-ber bu gice
b. Ki tecellīler ile dīde münevver bu gice
2908.a. Yir yirin ḳarşu ṣürāḥīler ider secde meger
b. Laḥẓa laḥẓa şeb·i Ḳadr oldı muḳadder [bu gice]
TETİMME·İ ĠAZEL
-183-
2909.a. Ne‿ola Cennet dir isem bezme ki sāḳīlerümüz
b. Ṣundılar bāde yirine bize kevs̲er bu gice
2910.a. ʿĀleme ẕevḳ u ṣafā ġālib olup kevn ü mekān
b. Ṭoldı şādī vü sürūr ile ser-ā- ser bu gice
2911.a. Sīne-ber-sīne ṣurāḥīler ile duẖter·i rez
b. Leb be-leb her büt·i raʿnāyile sāġar bu gice
2912.a. Dem-be-dem berḳ·i dıraẖşende degüldür görinen
b. Girdi zer mizher ile raḳṣa bulutlar bu gice
2913.a. ʿĪş ü ʿişret demidür ṣavt·ı ḥazīnüñ ile sürūd
b. Eylese rūd ʿaceb olmaya Caʿfer bu gice
ḤASB·I ḤĀL
2914.a. Sürūdından güzeller oldı dil- şād
b. Didiler cān u dilden āferīn- bād
2915.a. Bu şevḳ ile daẖı germ oldı meclis
b. Kemāl·i mümkinīni buldı meclis
2916.a. Ele sāḳī alup raẖşende cāmı
b. Revān-puẖte olanlar içdi cāmı
2917.a. Yine ṭoġdı nücūm evc·i şerefden
b. İçildi dūst-kāmī her ṭarafdan
2918.a. Mey·i gül-reng idüp ruẖsārı ḥamrā
b. Ṣanemler çözdi dügme ġonce- āsā
2919.a. Gül·i raʿnāleyin her dil-ber·i pāk
b. Gögüs baġır açuḳ ceyb·i ḳabā çāk
2920.a. Virüp ẖoş ʿaḳl u hūşı bāde bāda
b. Tekellüf kalmadı hergiz arada
2921.a. Biri birine ol serv·i revānlar
b. Kemān-ebrū güzeller dil- sitānlar
2922.a. Egildiler şarāb·ı bī-ġaş ile
b. Egerçi ṭoġrılur tīr āteş ile
2923.a. Ṣanemler būseye bāzār ṭutdı
b. Perīler her biri bāzār ṭutdı
2924.a. Perīlerle düşüp hem-kāse merdüm
b. İkin ikin olup itdi tekellüm
-184-
2925.a. Biri birine eylerlerdi nāzı
b. Dönüp yine ḳılurlardı niyāzı
2926.a. Dil-ārā-vażʿ u ferruẖ-ḥālet idi
b. Muḥaṣṣal bu ki kūy kūy ṣoḥbet idi
2927.a. Degüllerdi daẖı aḥvāle nāẓır
b. ʿAceb ẖoş-vaḳt idi ol vaḳt·i nādir
2928.a. Bu es̲nāda varup ben daẖı fikre
b. Getürürdüm geçen aḥvāl[i] ẕikre
2929.a. Añup evvel cefāsın rūzigāruñ
b. Ġam u derd ü belāsın rūzigāruñ
2930.a. ʿAnāsın miḥnetin eyyām·ı hecrüñ
b. Kemāl·i şiddetin ālām·ı hecrüñ
2931.a. Cihānuñ s̲āniyen bu inbisāṭın
b. Kemāl·i luṭf u ḥüsn ü irtibāṭın
2932.a. Bu ʿizz ü devlet ü bu iʿtibārı
b. Bu nāz u niʿmet ü bu kār- bārı
2933.a. Göñül oldı çü bu efkāra vādī
b. Revān oldı gözümden eşk·i şādī
2934.a. Sirişk·i dīde ruẖsārum ter itdi
b. Ṣuya ġarḳ eyleyüp nīlūfer itdi
2935.a. Niteki‿elmās·ı ġamze cān delerdi
b. Müjem ḥakkāk olup mercān delerdi
2936.a. Sürūd·ı ehl·i ḥāl olmaġa dāyim
b. Bu şiʿri didüm ol ḥāle mülāyim
ĠAZEL
2937.a. Gözlerüm ki‿oldı pür eşk·i lāle- gūnumdan benüm
b. İçmege ġamzeñ ḳadeḥler ṭoldı ẖūnumdan benüm
2938.a. Derd efzūn ṣabr kem āẖır başuma bilmezem
b. Ne gele ṣabr·ı kem ü derd·i füzūnumdan benüm
2939.a. Cān müsāfirdür bu gün yarın göçer ey ʿışḳ sen
b. Gitme andan incinüp bi'llāh derūnumdan benüm
2940.a. Ayaġına yüz sürüp ḳan aġladum şol deñlü kim
b. Sāḳı rengīn oldı eşk·i lāle- gūnumdan benüm
-185-
2941.a. Āteş·i mülden ḳızarmış ṣanma beñzin Caʿferüñ
b. Görinen tāb·ı derūnumdur birūnumdan benüm
ḤASB·I ḤĀL
2942.a. Tamām oldı çü bu şiʿr·i dil- āvīz
b. Gözüm gibi dilüm oldı güher- rīz
2943.a. Bu naẓm·ı sūznāk arturdı şevḳi
b. Bıraḳdı cān u dil boynına ṭavḳı
2944.a. İçildi dūst-kānīler pey-ā- pey
b. Dimāġı itdi ẖīre neşve·i mey
2945.a. Çün oldı ʿaḳla cīre bāde·i nāb
b. Şebīẖūn itdi yir yir leşker·i ẖăb
2946.a. Perī-rūlar gözini dutdı uyẖu
b. Yataġına yöneldi her bir āhū
2947.a. Benümle ḳaldı tenhā serv·i gül-rūẖ
b. Söze çekdi beni ol māh·ı ferruẖ
2948.a. Gehī nām u nişānumdan ṣorardı
b. Gehī cāy u mekānumdan ṣorardı
2949.a. Açardı ḥasb·ı ḥālümden cerīde
b. Oḳıdurdı gehī şiʿr ü ḳaṣīde
2950.a. Leb·i cū pāy·ı serv ü dāmen·i kūh
b. Yaşıl ṣaḥrā yaḳası güller enbūh
2951.a. Şeb·i meh-tāb u eyyām·i cüvānī
b. Şarāb u ʿışḳ u vaṣl·ı yār·ı cānī
2952.a. Zāmāne bende vü devlet perestār
b. Yuẖuda çeşm ü düşmen baẖt bīdār
2953.a. Bu es̲nāda gelüp ebr·i bahārī
b. Ṣuladı eşkiyile ol kenārı
2954.a. Dür-efşānlıḳda oldı baña yār ol
b. Olup gülşenlere gevher-nis̲ār ol
SUˀĀL EZ-EBR
2955.a. Görüp anı baña ol yār·ı cānı
b. Didi ey baḥr·i ʿummān·ı meʿānī
-186-
2956.a. Şekerler ḥikmet ehli kim yimişler
b. Bulut yaġmur neden olur dimişler
2957.a. Nigār·ı dil-firīb u gül- ʿizāra
b. Melek-sīret perī-ṣūret nigāra
CEVĀB
2958.a. Didüm kim yaġmuruñ ḳaruñ ṭolınuñ
b. Ḳıraġınuñ dumanuñ daẖı çinüñ
2959.a. Ḳamunuñ menşeˀi vü aṣlı birdür
b. ʿAvārıżdan gelür ammā teġāyür
2960.a. Uṣūl·i kāyināt ey serv·i āzād
b. Türāb u āb olupdur āteş ü bād
2961.a. Ḳoçupdur ẖāki ṣu ṣuyı hevā ẖoş
b. Hevāyı daẖı nār itmiş der-āġūş
2962.a. Mizāc·ı ʿunṣur·ı nār·ı sebüksār
b. Degül illā ki cānā yābis u ḥār
2963.a. Hevādur germ ü ter ammā çü zāhid
b. Mizāc·ı ẖāk olupdur ẖuşk u bārid
2964.a. Ṭabīʿatde ṣu daẖı serd ü terdür
b. Ṭabīʿat ḳanda ise kārgerdür
2965.a. Hevāyile ḳarışmış baʿż āteş
b. Besāṭet üzre s̲ābit baʿżısı ẖoş
2966.a. Gelür hem serdlik baʿżı hevāya
b. Mücāvir olmaġ ile arż u māya
2967.a. Velī yirden şuʿāʿı ʿaks·i şemsüñ
b. İrüp baʿżına as̲arı bu ʿaksüñ
2968.a. Olur ẓāhir gider ḳalmaz bürūdet
b. Veli baʿżında bulınmaz bu ḥālet
2969.a. İrişmez ʿaks aña ey māh·ı gül- çihr
b. Ḳalur anda bürūdet dāyimü'd- dehr
2970.a. Bilenler ʿālemüñ kevn ü fesādın
b. Bu ṣunʿuñ zemherīr urmışlar adın
2971.a. Ufuḳ dervāzesinden kim çıḳup gün
b. Ṣular üstine atar pertevin çün
-187-
2972.a. Ṣuya teˀs̲īr idüp günden düşen tāb
b. Hevāya münḳalib olur biraz āb
2973.a. Ṣudan ḳalḳup ṭutar rāh·ı hevāyı
b. Çıḳar anuñla hem eczā·yı māyī
2974.a. Ḳarışur birbirinden farḳ olınmaz
b. Ṣu ḳanġıdur hevā ḳanġı bilinmez
2975.a. Bulanlar maʿrifet yolında pāye
b. Buẖār oḳurlar ol āb u hevāya
2976.a. Ṣudan ḳalḳup buẖār ey serv·i raʿnā
b. Çıḳıcak zemherīre aña sermā
2977.a. Ṭoḳınup çün dirilür bir yire o
b. Hevā olur bulut yaġmur olur ṣu
2978.a. Ṣovuḳ ḳatı olup ey serv·i şād- āb
b. Hevā cemʿ olmadan ṭoñarsa ger āb
2979.a. Dökilür pāre pāre olur ol ḳar
b. Hevā cemʿ olduġından ṣoñra ey yār
2980.a. Ṭoñarsa ṣu dökilür dāne dāne
b. Ṭolı dirler aña ehl·i zamāne
2981.a. Buẖār·ı ṣāʿid ammā zemherīre
b. İrişmeden ki yolda berde ire
2982.a. Şedīd olmaz ise ol irdügi berd
b. Buẖāra gelmese ol berdden ʿaḳd
2983.a. Duman olur ṭutar yirüñ yüzini
b. Bunı dimiş diyen ḥikmet sözini
2984.a. Ṣovuḳ artuġ olup eczā·yı māyī
b. Ṭoñup düşse yire dirler ḳıraġı
2985.a. Buẖāra irişen olsa ṣovuḳ az
b. Çiy olur cüzˀ·i māyī ey ser- efrāz
2986.a. Oḳurken ben de iş bu dāsitānı
b. Nihāyet bulmadan söz nāgehānī
2987.a. Biraz gök gürledi oynadı şimşek
b. Hevāda nitekim tīġ·i belārek
SUˀĀL EZ-BERḲ VE CEVĀB·I ĀN
-188-
2988.a. Bu kez ṣordı bularuñ aṣlın ol māh
b. Didüm kim ey cemāl iḳlīmine şāh
2989.a. Şihāb u raʿd u berḳ ile ṣevāʿıḳ
b. Niyāzuñ ẕāt·ı ḳarn ey ʿāşıḳ
2990.a. Bularuñ cümlesinüñ aṣlı birdür
b. Bu ḥāle ḥikmet aṣhābı maḳardur
2991.a. İşitdüm dehrüñ ehl·i dānişinden
b. Suẖūnet kesb idüp gün tābişinden
2992.a. Çuḳur yirlerdeki arża mücāvir
b. Hevā nāra döner ey yār·ı nādir
2993.a. Ṣuʿūd eyler ḳarışup ẖāke ol nār
b. Bu mecmūʿa duẖān iderler aḥrār
2994.a. Buẖār u dūd ki ire zemherīre
b. Bulut ola buẖār ol dūd·ı tīre
2995.a. Ḳala ebr içre eyler ıżṭırābı
b. Çıḳar bir cānibe yırtup seḥābı
2996.a. Olur ol ẖarḳdan bir ṣavt peydā
b. Bu ṣavta raʿd dir nā-dān u dānā
2997.a. Suẖūnet şiddetinden vaḳt olur dūd
b. Yanar şuʿle virür ol resme kim ʿūd
2998.a. Laṭīfinüñ serīʿ olur zevāli
b. Aña şimşek dinür gūş it maḳāli
2999.a. Kes̲īfi bulmaz anuñ inṭifāyı
b. İner yire yaḳar irdügi cāyı
3000.a. Viren ad ḥādis̲ātına cihānuñ
b. Dimişdür yıldırum adını anuñ
3001.a. Çıḳar çaḳ ʿunṣur·ı nāra ki ol dūd
b. Yanar eyle ki şemʿe ṭoḳına od
3002.a. Laṭīf olsa velīkin dūd ider tīz
b. Aña āteş nüfūẕ ey yār·ı nev-ẖīz
3003.a. İner gibi görinür ṣūretā o
b. Şihāb oldur giceyle çoġ olur bu
-189-
3004.a. Kes̲īf olsa duẖān birḳaç zamān ol
b. Söyinmez ey çerāġ·? çeşm·i cān ol
3005.a. Yanar baġlar ẕüˀābe heyˀetin gāh
b. Ṭutar boynuzlu ḥayvān ṣūretin gāh
3006.a. Düşer geh peyker·i rumḥa mümās̲il
b. Daẖı çoḳ nesneye olur müşākil
3007.a. Gehī bu ẕikr olanuñ baʿżı ammā
b. Olur bir kevkeb altında hüveydā
3008.a. Felek ol kevkebi döndürdügince
b. Anı bir cānibe gönderdügince
3009.a. Bile seyr itdürür mā-taḥtını hem
b. Müsellemdür bu ey dildār·ı ẖurrem
3010.a. Muḳārin olmaġın eflāke her bār
b. Bile döner felekle ʿunṣur·ı nār
3011.a. Bu ʿunṣurda ne kim var bīş ü yā kem
b. Bile seyrān ider Allāhu aʿlem
3012.a. Ne kevkeb ile ola iḳtirānı
b. İderler aña nisbet māhum anı
3013.a. Kimine aẖterüñ dirler ẕenebdār
b. Kimine ẕū-ẕüˀābe dirler ey yār
3014.a. Bu güft ü gūda biz gördük ṣabāyı
b. Gezer düşe dura mest ol arayı
SUˀĀL EZ-BĀD
3015.a. Görüp didi ol lāle-ruẖsār
b. Bizi ḳıl bāduñ aṣlından ẖaberdār
CEVĀB BER-RĀY·I ḤÜKEMĀ
3016.a. Didüm yirden ki ḳalḳarlar duẖānlar
b. İrişür ʿunṣur·ı nāra çün anlar
3017.a. Ṭoḳınup nāra eylerler teṣādüm
b. Teṣādümden bulurlar çoḳ teʿāṣüm
3018.a. Hubūṭ eyler düşer bunlar perīşān
b. Olur her pāresi bir yaña perrān
-190-
3019.a. Hevā eyler temevvüc ey perī-zād
b. Dimişler ol temevvücden ḳopar bād
3020.a. Hevāya ṭurduġı yirden ḳabarur
b. Yanındaġın mekānından çıḳarur
3021.a. O daẖı kendü yanında olanı
b. Çıḳarur ḥayyizinden añla anı
3022.a. Żarūrī hem-civārın ol da ey māh
b. Sürer ṭurduġı yirden ẖăh u nā-ẖăh
3023.a. Hevā mevce gelür andan ḳopar yil
b. Vücūd·ı bāduñ esbābı budur bil
3024.a. Birazdan ki‿oldı ẓāhir nūr·ı meh-tāb
b. Bulutdan çıḳdı ay düşdi yire tāb
3025.a. Hevā açıldı yaġmur yaġmaz oldı
b. Eserken diñdi yil de esmez oldı
3026.a. Dönüp meh āfitāb·ı bī-zevāle
b. Gelüp anı der-āġūş itdi hāle
SUˀĀL EZ-HĀLE·İ MĀH
3027.a. Didi ol neyyir·i burc·ı saʿādet
b. Nedür aṣlı bunuñ da ḳıl ḥikāyet
CEVĀB·I ĀN
3028.a. Didüm kim çevre yanına müvāzī
b. Dirilüp ayuñ ey cān ser-firāzı
3029.a. Çoġ eczāˀ·i reşiyye pāk u şeffāf
b. Verāsında bularuñ ġaym olur ṣāf
3030.a. Ki itmez hīç ḥacb·i mā-verā ol
b. Ḥicāb olmaz buña ey meh-liḳā ol
3031.a. Naẓar itse ḳaçan bir kişi aya
b. İrer gözi ol eczāˀ·i māya
3032.a. Çıḳan ẖaṭṭ·ı ṣuʿāʿīler baṣardan
b. Olur hep münʿakis aya bulardan
3033.a. Görinür ayuñ anlarda żiyāsı
b. Görinmez ṣūret u şekl ü liḳāsı
-191-
3034.a. Ki eczāʿ·i reşiyye gey ṣıġardan
b. Alımaz nesne ġayr·i żū?·?ḳamerden
3035.a. Ki bunlardur ufuḳ gözgü mis̲āli
b. Ufuḳ gözgülerüñ elbette ḥālī
3036.a. Budur resm itmez ecrām·ı kibārı
b. İder taṣvīr kendüye ṣıġārı
3037.a. Görinür göze bir ḥalḳa müdevver
b. Ki ola nūr·ı zaʿīf ile münevver
3038.a. Oḳur hāle aña aṣlın bilenler
b. Ay aġıllandı dir ʿāmī olanlar
3039.a. Didüm anı da bil ey şāh·ı maʿnī
b. Perī ṣūretlerüñ insān-ʿaynı
3040.a. Ḳaçan ḳavs·i ḳuzaḥ kim ḥādis̲ olur
b. Bu eczāˀ·i reşiyye bāʿis̲ olur
3041.a. Ḫitāb idüp didi ḳılduñ kerāmet
b. Murādumdı anı bilmek de ġāyet
ẔİKR·İ ḤUDŪS·I ḲUZAḤ
3042.a. Didüm şöyle dimişler ehl·i ʿirfān
b. Ufuḳda olsa cirm·i şems tābān
3043.a. Muḳābil şemse ey Ḥaḳdan ʿaṭiyye
b. Hevāda olsa eczāˀ·i reşiyye
3044.a. Görinen istidāret heyˀetinde
b. Ḫamīde ḳadd·i ʿāşıḳ ṣūretinde
3045.a. Bularuñ olsa hem ardında rāsiẖ
b. Ya ebr·i tīre yā bir kūh·ı şāmiẖ
3046.a. Güne ardın dönüp ādem hevāya
b. Nazar itdükde ol eczāˀ·i māya
3047.a. Varup ẖaṭṭ·ı şuʿāʿīler baṣardan
b. Olurlar münʿakis şemse bulardan
3048.a. Görür anlar da nūrın āfitābuñ
b. Daẖı elvānını kūhuñ seḥābuñ
3049.a. Daẖı mā-beynde olanlaruñ hep
b. Görür anlar da elvānın müretteb
-192-
3050.a. Anuñçün muẖtelif aḥvāl olur
b. Yaşıl ṣarı ḳızıl gök al olur
3051.a. Ṭutar ol ḳavs şeklini hevāda
b. Ne yirde fi'l-ḥaḳīḳa ne semāda
3052.a. Ufuḳda olıcaḳ mihr·i mücellā
b. Żaʿīfü'n-nūr olur maḥv olmaz eczāˀ
3053.a. Gerekdür hem ola ardında dāyim
b. Ol eczānuñ cebel yā ġaym·i muẓlim
3054.a. Ki resm olmaz ṣuver cism·i laṭīfe
b. Muḳārin olmasa cirm·i kes̲īfe
3055.a. Nedür bildi aṣl çü ḳavs ü hāle
b. Daẖı yüzden şürūʿ itdi suˀāle
SUˀĀL EZ-TAĠAYYÜR·İ ḲAMER
3056.a. Didi ayuñ nedür yā Rab bu ḥāli
b. Taġayyürden degül bir laḥẓa ẖālī
3057.a. Geh olur bedr olup ṣāḥib-cemāl ol
b. Gehī ʿāşıḳ-mis̲āl olur hilāl ol
CEVĀB·I ĀN
3058.a. Didüm kim bilmiş ol ey ferruẖ-aẖter
b. Degül bi'ẕ-ẕāt kendüden münevver
3059.a. Ḳamer gerçi ki var ḥüsn ü bahāsı
b. Güneşdendür velī nūr u żiyāsı
3060.a. Anuñçün muẖtelif aḥvāl olur ol
b. Taġayyür aña bu yüzden bulur yol
3061.a. Bu maʿnīden daẖı olġıl hem āgāh
b. Ki gökde āfitāb altındadur māh
3062.a. Münevverdür güneşden yaña yanı
b. Mükedderdür verāsında olanı
3063.a. Dimiş rāsiẖ-dem olanlar hünerde
b. Ki iki dāyire vardur ḳamerde
3064.a. Birini eylemişler żūya mensūb
b. Birin de rüˀyete ey dil-ber·i ẖūb
-193-
3065.a. Biri faṣl·ı żiyā vü ẓulmet eyler
b. Żiyāya ẓāhir anı nisbet eyler
3066.a. Biri görineni görinmeyenden
b. İder faṣl ey gül-endām u semen-ten
3067.a. Ḳılurlar rüˀyete anı da nisbet
b. Bu yüzden söylemişler ehl·i ḥikmet
3068.a. Ṭutarlar rüˀyete nisbet olanı
b. Hemīşe s̲ābit ey ẖurşīd·i s̲ānī
3069.a. Olur dirler żiyā mensūbı ẓāhir
b. Ḳamer seyr itdügince ol da sāyir
3070.a. Ḳaçan māh itse mihr ile ḳırānı
b. Gelür yirden yaña ol ḳara yanı
3071.a. Bu vaḳtin munṭabıḳ olur devāyir
b. Żiyā aydan görinmez evvel āẖır
3072.a. Ḳamer dāyim güne olmaz muḳābil
b. Muḳābilden olur elbette zāyil
3073.a. Irılduġınca ay ḳarşu yirinden
b. Ol iki dāyire biri birinden
3074.a. Irılur inḥirāf olur hüveydā
b. Teḳātuʿ gösterürler ey dil-ārā
3075.a. Bu iki dāyire beyninde ẓāhir
b. Olur aydan daẖı bir ḳavs zāhir
3076.a. Hilāl oldur ne deñlü kim tebāʿüd
b. Güne olsa gelür ḳavse tezāyüd
3077.a. Ol iki dāyire yine muṭābıḳ
b. Olur ay olsa ġāyet buʿda lāḥiḳ
3078.a. Görinür bir müdevver dāyire ay
b. O vaḳtin bedr olur ey ʿālem-ārāy
3079.a. Ḳamer olduḳda ġāyet buʿda vāṣıl
b. İder yab yab teḳārüb yine ḥāṣıl
3080.a. Yine eyler teḳāṭuʿ ol devāyir
b. Bu kerre ayuñ olur naḳṣı ẓāhir
3081.a. Ne deñlü münḥarif olursa bunlar
b. Ayuñ eksilmesi ol deñlü artar
-194-
3082.a. Şu vaḳtin kim temām ola muḳārin
b. Olur vech·i münīri cümle kāmin
3083.a. Odur didükleri ayuñ muḥāḳı
b. Yine bulur devāyir inṭibāḳı
3084.a. Gün ile itdügi vaḳtin ḳırān māh
b. Olur bir gün ya daẖı çoḳ nihān māh
3085.a. Ḳamer görinmez on iki derec dūr
b. Güneşden olmasa ey ġayret·i ḥūr
3086.a. Bes andan ʿādet·i meˀlūfe üzre
b. Görinür ḥālet·i maʿrūfe üzre
3087.a. Żaʿīf olsa olur żaʿf·ı baṣardan
b. Ya bulutdan veyā ʿarż·ı ḳamerden
SUˀĀL EZ-KELEF·İ MĀH
3088.a. Didi kim bu ḳararanlar yüzinde
b. Nedür anuñ ʿaceb ḥikmet sözinde
CEVĀB·I ĀN
3089.a. Didüm kim bunda çoḳdur ḳavl u aẖbār
b. Bu durur yanlarında ḳavl·i muẖtār
3090.a. Ki ẖalḳ itmiş ola Ḫallāḳ·ı dāyim
b. Derūn·ı mehde yir yir cirm·i muẓlim
3091.a. Ḥaḳīḳatde olmaya aya mümās̲il
b. Münevver olmaġa olmaya ḳābil
3092.a. Ṣafā-baẖş olıcaḳ aya ġazāle
b. Ḳabūl ide ḳamer nūrı bu ḳāle
3093.a. Bes andan didüm ol gül yüzlü yāra
b. Perī-ṣūret melek-sīret nigāra
3094.a. Bu yüzden kāyināt·ı cev ẖuṣūṣın
b. Büdūr u maḥv u māh·ı nev ẖusūṣın
3095.a. Ki itdüm ayaġuñ ṭopraġına naḳl
b. Dimiş dānā irişdükçe aña ʿaḳl
3096.a. Ḥaḳīḳat budur elbette dinilmez
b. Ki Ḥaḳdan ġayrı anı kimse bilmez
-195-
3097.a. Dilerse var ider yoḳdan buları
b. Gerekmez şarṭ u esbāb aña bārī
3098.a. Dilerse kim sebebden ola ṣādır
b. Daẖı eşyāyı esbāb itse ḳādir
3099.a. Yine kim ol dise olur hemān ol
b. Dilemez olmaġa ṭūl·i żamān ol
3100.a. Ki zīrā fāʿil·i muẖtārdur ol
b. Cevād·ı muṭlaḳ u ḳahhā[r]dur ol
3101.a. Ḥakīm itdi duẖān ile buẖārı
b. İşitdüñ kāyinat·ı cevv-medārı
3102.a. Duẖānuñ da buẖāruñ daẖı aṣlın
b. Beyān itdük işitdüñ bāb u faṣlın
CEVAB·I ESVİLE·İ MEZKŪRE BER-RĀY·I ḪOD
3103.a. Benüm ḳatumda aṣlı bir daẖıdur
b. Bu da gūşuñda olsun nitekim dür
3104.a. Hevā·yı āh·ı mehcūrān·ı ġamnāk
b. Olur çün gözleri yaşıyla nemnāk
3105.a. Çıḳar şevk·i ruẖ·ı yār ile her gāh
b. Buẖār andan olur āgāh ol ey māh
3106.a. Yine ʿuşşāḳuñ āh·ı sūznāki
b. Ki yaḳar yandurur tell ü meġāki
3107.a. Yirinden ḳaldurur cismi ġubārın
b. Bile alur gider ḳomaz ḳarārın
3108.a. Duẖān didükleri dil-ber·i pāk
b. Budur varsa degül ġayr āteş ü ẖāk
3109.a. Buẖār u dūddan olan ḥavādis̲
b. Bu ikiden ʿālemde ḥādis̲
3110.a. Eger şeb-nem eger yaġmur eger ḳar
b. Eger bād·ı bahār u ebr·i dür-bār
3111.a. Ki bunlar kār-sāzıdur cihānuñ
b. Bulardan muntaẓamdur ḥāli anuñ
3112.a. Kem olmasun cihānda ʿışḳ eri hīç
b. Ki bunlarsuz cihānuñ yoḳ feri hīç
-196-
3113.a. Niẓāmına sebeb bunlardur ey dūst
b. Ḳalanı ḳurı derd·i serdür ey dūst
3114.a. Ḥudūs̲ına cihānuñ ulu ʿillet
b. Ḥaḳīḳatde nedür ʿışḳ u maḥabbet
3115.a. Ḳamer de ḥādis̲āt·ı cev de bir bir
b. Ayaġuñ ṭopraġına oldı taḳrīr
3116.a. Ser-ā-ser ḳīl u ḳāl·i ehl·i ḥikmet
b. Ne ise hep maḳāl·i ehl·i ḥikmet
3117.a. Niçün geh bedr olur gāh eksilür ay
b. Gehī olur muhāḳ ey ʿālem-ārāy
3118.a. Benüm yanumda ġayrı ḥikmeti var
b. Eger diñlerseñ özge ʿilleti var
3119.a. Budur ḥikmet eyā ḥurşīd·i tābān
b. Ki her şeb ṣubḥa dek ʿuşşāḳ·ı devrān
3120.a. Çekerler āh u dūd·ı tīre·i āh
b. Bürür geh cümle māhı baʿżını gāh
3121.a. Bürinse cümlesi olur muḥāḳ ol
b. Hilāl olup olur ʿālemde ṭāḳ ol
3122.a. Eger örterse rūy·ı māhı eks̲er
b. Budur noḳṣānınuñ sırrı da yek-ser
3123.a. Gehī ʿuşşāḳa sevdā ġālib olur
b. Batar deryā·yı şevḳe ġāyib olur
3124.a. Basīṭ āteş olur ol vaḳt āhı
b. Çıḳar çarẖa ider tābende māhı
3125.a. Pes ol demlerde ay bedr oldı dirler
b. Kemāl·i mümkinīni buldı dirler
3126.a. Ḳamer maḥvında daẖı sırr u ḥikmet
b. Budur yanumda ey ẖurşīd-ṭalʿat
3127.a. Felekde çihre·i māha urur key
b. Şerār·ı āhı ʿuşşāḳuñ pey-ā-pey
ḤASB·I ḤĀL
3128.a. Çü benden diñledi bu ḳīl u ḳāli
b. Ḳatı meyl eyledi ol gül-nihāli
-197-
3129.a. Didi cāhil saʿādet bulmasun hīç
b. Kemāl ehli cihānda olmasun hīç
3130.a. Ḳolın boynuma ṣalup der-ber itdi
b. Dehānum būseden pür-şekker itdi
3131.a. Benümçün ẖāṣṣa ṣoḥbet yaraġın
b. Görüp uyardı ümmīdüm çerāġın
3132.a. Żiyāfet ḳaṣdına ol şāh·ı vālā
b. Viṣāli ẖănını itdi müheyyā
3133.a. Riʿāyet itdi şīrīn būse ile
b. Ḳonuḳladı şeker senbūse ile
3134.a. Getürdi ruẖlarından ol gül·i ter
b. Ṣulu şeftālū yāḥūtī ṭabaḳlar
3135.a. Rużābından ṣunup cüllāb·ı nābı
b. Getürdi göñli murġından kebābı
3136.a. Ki itmiş şevḳ tennūrında biryān
b. Ne deñlü dil-ber ise anı ol cān
3137.a. Zeneẖdānından itdi ẖoş müheyyā
b. Gül-ābī alma ḳandiyle mürebbā
3138.a. Turunc·ı tāze vü ter ġabġabından
b. Mülevven şekkerī ẖurmā lebinden
3139.a. Enāmilden münaḳḳī tāze fınduḳ
b. Dehānından şeker perverde fıstuḳ
3140.a. Dür·i dendānlarından ḥabb·ı kūk-nār
b. Güzel bostānlarından şekkerīn nār
LUṬF-NÜMŪDEN·İ YĀR
3141.a. İdüp ol meh-liḳā çoḳ mihribānlıḳ
b. Ṣabāḥ olınca ḳıldum kām-rānlıḳ
3142.a. Ayaġı ṭopraġında demler itdüm
b. Yidüm içdüm ʿaceb ʿālemler itdüm
ṢİFAT·I ṢUBḤ
3143.a. Dolundı meh şeb āyīni bozıldı
b. Gözi yılduzlaruñ yir yir süzildi
-198-
3144.a. Yirinden ḳalḳuban üftān ü ẖīzān
b. Yola girdi nesīm·i ṣubḥ lerzān
ḤĀLET·İ İFTİRĀḲ
3145.a. Urup çirkin yüzüm rūy·ı zemīne
b. Vedāʿ itdüm bu serv·i nāzenīne
3146.a. Yirümden ḳalḳuban bī-ʿaḳl u bī-cān
b. Nesīm·i ṣubḥ-veş üftān ü ẖīzān
3147.a. İrişdüm eski ol ṣoḥbet yirine
b. Belā menzilgehi miḥnet yirine
3148.a. Gelüp her gūşeden yārān u aḥbāb
b. Dirildi bir araya yine aṣḥāb
3149.a. İderlerdi pey-ā-pey güft ü gūyı
b. Añarlardı giceki hāy u hūy[ı]
3150.a. Ben ammā ḥasret ile zār u giryān
b. Oturmışdum dijem-rūy u perīşān
3151.a. Nesīm·i yār ile ṭolu dimāġum
b. Giceki çeng üninden pür ḳulaġum
3152.a. Ḫurūş u bang·i nūş-ā-nūş·ı sāḳī
b. Daẖı ʿaynıyla gūş·ı cānda bāḳī
3153.a. Vücūdum ḳaplamış ālām·ı ḥayret
b. Göñülde ḳalmamış pervā·yı ʿişret
3154.a. Geçen aḥvāli iderdüm tefekkür
b. Olacaḳ vaṣlı eylerdüm taṣavvur
3155.a. Şeb·i tārīke cāndan muntaẓırdum
b. Cihāndan gündüzi bulsam ḳazırdum
3156.a. Ḫuṭūṭ·ı ṭābiş·i envār·ı ẖurşīd
b. Beni ẖançerlere sancardı çün bīd
3157.a. Meger Yūşaʿ zamānın añdı eyyām
b. Sitāremde o gün geç oldı aẖşām
3158.a. Egerçi öldürürdi her nefes ġam
b. Ümīd·i vaṣl iderdi zinde-dil hem
3159.a. Cemālin ʿarż idince māh u encüm
b. Nefes başına bir öldüm dirildüm
-199-
3160.a. Belā çoḳ geçdi ufaḳlı irili
b. İrişdüm aẖşama öli dirili
3161.a. Bu cānibde daẖı ol ẖūr·ı maḳṣūr
b. Gözi mest ü ẖarāb u kendi maẖmūr
3162.a. Seḥerden ṭurdı maẖmūr·ı şebāne
b. Ele gün gibi aldı zer cümāne
3163.a. Dirildi yanına serv·i sehīler
b. Güneş ṭalʿatlü māh- ẖargehīler
3164.a. Oturdılar ḳamu zānū-be-zānū
b. Çerāgāha dirildi ṣanki āhū
3165.a. Yidiler içdiler tā şām olınca
b. Gidüp gündüz ḳara aẖşam olınca
ṢIFAT·I ŞEB
3166.a. Çü şeb oldı felek gösterdi ayın
b. Yine cemʿiyyet·i ẖāṣ itdi Pervīn
3167.a. Düşüp meh ortada sīmīn piyāle
b. Mis̲āl·i ẖalḳa·i bezm oldı hāle
3168.a. Yine āheng·i ʿişret eylediler
b. Yine tertīb·i ṣoḥbet eylediler
3169.a. Gice şeb-dīzini gül-gūn·ı rūza
b. Ḳoşup fāl urdılar çün baẖt·ı rūza
3170.a. Yine oldı işāret cānumuzdan
b. Göñül taẖtındaki sulṭānumuzdan
3171.a. Ki varup s̲ıḳlet·i cism ile tekrār
b. Ḳılavuz ẖāk·i dergāhını āzār
3172.a. Bu deñlü oldı çün andan tekellüf
b. Hemān-sāʿat irişdük bī-tevaḳḳuf
3173.a. Sipihr·i dergehine yüz süriyü
b. Hilāl-āsā baş üstine yüriyü
3174.a. Göricek ḳarşudan ol māh·ı ṭannāz
b. Duruban ḳarşuladı itdi iʿzāz
NÜVĀZİŞ· İ YĀR
-200-
3175.a. Yanına aldı vü itdi sitāyiş
b. Tefaḳḳud gösterüp ḳıldı nüvāziş
3176.a. Yine cemʿ oldı şübbān u kevāʿib
b. Oturdı yirlü yirine münāsib
3177.a. Yine muṭribler ırladı yelāle
b. Yine gezdürdi sāḳīler piyāle
3178.a. Yine nūş oldı sāġarlar pey-ā-pey
b. Münevver itdi yine cānları mey
3179.a. Geçüp her dil-ber·i meh-rū yirine
b. Şarāb·ı nāb içerdi ṣu yirine
3180.a. Ṣurāḥīler durup zānū be-zānū
b. Ḳılurlar idi her kim içse ṭapu
3181.a. İçerken ʿaks·i rūy·ı sīm-tenler
b. Dökerdi sāġara berg·i semenler
3182.a. Yine ʿūd eyleyüp şīrīn nevālar
b. Ṣanasın kim ḳatardı ʿūda şekker
3183.a. Anuñla ḳılmaġa ol meclis-ārā
b. Dimāġ·ı ʿāşıḳa ẖoş ẖoş müdāvā
3184.a. Bu yüzden ṣubḥ olınca ṣoḥbet oldı
b. Ne yüzden olsa cān kāmını buldı
3185.a. Çü ṣubḥ oldı yine geldük maḳāma
b. Oturduḳ muntaẓır hengām·ı şāma
3186.a. Muḥaṣṣal üç gice böyle pey-ā-pey
b. İrişdük vaṣla itdük fürḳati ṭayy
3187.a. Üçinci gice ki‿oldı ṣubḥ nezdīk
b. Ḫurūş u ṣayḥa āġāz eyledi dīk
3188.a. Ne geldi jāleden göñline ne‿oldı
b. Gözi nerkislerüñ yaş ile ṭoldı
3189.a. Añup hicrān günin ebr·i bahārī
b. Ṣuladı eşkiyile lālezārı
3190.a. Bu ġamdan lālenüñ göñli ḳarardı
b. Nesīm itdi pey-ā-pey āh·ı serdi
3191.a. Ol es̲nāda baṣup dildārı efkār
b. Dijem itdi ġam u ġuṣṣa dil-efgār
-201-
3192.a. Gözi nerkisleri pür-jāle oldı
b. Dökildi jāle zīb·i lāle oldı
3193.a. Bir āh idüp didi ol yār·ı cānī
b. İrişdi āh kim fürḳat zamānı
3194.a. Göçerüz irte bundan kām u nā-kām
b. Ne‿olısar bilmezem āẖır ser-encām
3195.a. İdiser defter·i vaṣlı zamān ṭayy
b. Firāḳ odı urısar cānlara keyy
3196.a. Yazılmış da yuyılmış yoḳ ne çāre
b. Gelincük gibi derd ile ḳarara
3197.a. Ciger yaḳsam gerek ṭopraġ olınca
b. Oñulmasa gerek bu dāġ ölince
3198.a. İşitdüm çünki andan bu peyāmı
b. Vücūdum ẖırmeni yandı tamāmī
3199.a. Olup bī-ʿaḳl gitdüm kendüzümden
b. Cihān eşküm gibi çıḳdı gözümden
3200.a. Ayaġına düşüp zülfeyni gibi
b. Sirişke ġarḳ oldum ʿaynı gibi
3201.a. Ṣarardum āhum odı her giyāhı
b. Yaşardurdı yine eşküm miyāhı
3202.a. Döküp derd ile ẖūn-ālūd demʿī
b. İderdüm āhlar meclisde şemʿī
3203.a. Olan āhuñ dem·i germi vü serdi
b. Gehī diñlendürürdi geh yaḳardı
3204.a. Bu ḥāletde yine medhūş olurdum
b. Yitürürdüm beni medhūş olurdum
3205.a. Seperdi eşki mā-verdin yüzüme
b. Gelürdüm yine kendü kendüzüme
3206.a. Ṣabāḥ olıncaya dek buyıdı ḥāl
b. Vücūdum nāleden olmışıdı nāl
ṢİFAT·I ṢUBḤ
3207.a. Seḥer kim ṭañ yilinden ḳıldı pinhān
b. Çerāġ·ı encümi gerdūn·ı gerdān
-202-
3208.a. Ṣabā yili cihān gülşenlerini
b. Gezüp ṭaġıtdı gül ẖırmenlerini
ḤASB·I ḤĀL
3209.a. Uruldı kūs·ı rıḥlet çār u nā-çār
b. Göñül ġamnāk u zār u dīde ẖūn-bār
3210.a. Ḳoyup anda ḳarār u ṣabr u hūşı
b. Dil ile cānı belkim çeşm ü gūşı
3211.a. Ten tenhā dutup gitdüm kenārı
b. İrişdüm eski menzilgāha bārī
3212.a. Firāḳ·ı yāra bende yoġıdı ṣabr
b. Gözüm giryāndı her laḥẓa çün ebr
ṢİFAT·I ḪURŞĪD
3213.a. Felek ẖingine çün bānū·yı ẖurşīd
b. Süvār oldı yine mānend·i Cemşīd
Ḥ İKĀYET
3214.a. Sipihr·i ẖaymeden ol şāh·ı ẖūbān
b. ʿİyān oldı nitekim mihr·i raẖşān
3215.a. Geyüp üstine bir ẖazz·ı siyāhī
b. Muḥāḳ itmiş ġam ol tābende māhı
3216.a. Bu yüzde daẖı var bir remz·i pinhān
b. Olur ẓulmet içinde āb·ı ḥayvān
3217.a. Çeküp ruẖsārına müşgīn niḳābı
b. Bıraḳmış tīre ebre āfitābı
3218.a. Daẖı baġlanmış ol pākīze-manẓar
b. Zeneẖdān üstine bir al miʿcer
3219.a. Belī gizlense gün müşgīn tutuḳda
b. Şafaḳ peydā olur gird·i ufuḳda
3220.a. Çekildi bir boz at ġāyetde maḥbūb
b. Miyānı ẖūb öñi ardına maġlūb
ṢİFAT·I ESB
-203-
3221.a. Çekildi bir boz at ġāyetde maḥbūb
b. Miyānı ẖūb öñi ardına maġlūb
3222.a. Yoġun ortalıġı ince boġazı
b. Ber ü dūşı güzel rehvār·ı tāzī
3223.a. Sepīde-rū siyeh-müjgān siyeh-leb
b. Teni nev-rūz u ṣaçı perçemi şeb
3224.a. Derisi nāzük aḳ vālāya beñzer
b. Uzun yāli şeb·i yeldāya beñzer
3225.a. Güzel boynı kemer ḳavs·i ḳuzaḥ-vār
b. Degirmi ṣaġrısı ẖoş hāle-kirdār
3226.a. Sitāre-çeşm ü ṣubḥ-āsā felek-rev
b. Ḳulaġı nūn·ı sīmīn·i meh·i nev
3227.a. Dehānı kāf·ı kūfī-nakş elif-düm
b. Mis̲āl·i ʿayn naʿli şekl·i her süm
3228.a. Ġubārına irişmez rīḥ·i ʿāṣıf
b. Ayaḳṭaş olmaz aña berḳ·i ẖāṭıf
3229.a. Nesīm·i ṣubḥ-veş reftārı nāzük
b. Revende vü cehende çüst ü çābük
3230.a. Döner bir noḳṭa üzre niçe yıllar
b. Pey-ā-pey ẖink·i sebz·i āsumān-vār
3231.a. Ayaḳ baṣduḳça ol rūy·ı zemīne
b. Urur çevgānları gūy·ı zemīne
3232.a. Yüridükçe süm·i ʿanber-feşānı
b. Olur çeşm·i kevākib sürmedānı
3233.a. Ḳılāde gerdeninde ʿıḳd·ı pervīn
b. Ṣıfatda ḳavs burcı ẖāne·i zīn
3234.a. Licām u pārdüm heyˀetde rūşen
b. Numūne ʿuḳde·i reˀs ü ẕenebden
3235.a. Derārī menzili farḳ·ı licāmı
b. Meh·i nev ḥalḳa·i zerrīn·i gāmı
3236.a. Mükevkeb sīne-bendi burc·ı Cevzā
b. Ki ola andan dıraẖşende S̲üreyyā
3237.a. Muraṣṣaʿ tengi çarẖuñ keh-keşānı
b. Mücevher her rikāb·ı zer-nişānı
-204-
3238.a. Nedür bir ḥalḳa·i çeşm·i cihān-bīn
b. Ki dürr·i eşk·i ʿāşıḳ ide tezyīn
3239.a. Ḳızıl aṭlas ʿabāyı ẖoş müzeyyen
b. Ṭılā pullarla hep berrāḳ u rūşen
3240.a. Şafaḳdur ki‿andan olmışdur dür-efşān
b. Nihāyetsüz ʿadedsüz necm·i raẖşān
ṢIFAT·I SUVĀRĪ
3241.a. Çü geldi üstine ol ġayret·i ḥūr
b. Görenler didiler nūrun ʿalā-nūr
3242.a. İdindi ẖāne·i zīni çü menzil
b. Meh oldı ṣanki burc·ı ḳavse māyil
3243.a. Binüp çünkim revān oldı vis̲āḳa
b. Ṣanasın ḥūrdur bindi Burāḳa
3244.a. Süvār oldı çü serv·i lāle- ruẖsār
b. Revān oldı yola ol esb·i rehvār
3245.a. Dügilmiş heyˀet·i düm ṣūret·i āh
b. Nedür maʿnīsi fikr it olġıl āgāh
3246.a. Dimekdür āhı var bir müstemendüñ
b. Yine ardınca bu serv·i bülendüñ
3247.a. Bile anuñla birḳaç māh-pāre
b. Birer tāzī ata oldı süvāre
ḤĀLET·İ CÜDĀYĪ
3248.a. Dolındı çünki ol mihr·i münevver
b. Sirişküm itdi āfāḳı pür-aẖter
3249.a. Cüdā ol serv·i raʿnādan beni derd
b. Bürīde şāẖ gibi eyledi zerd
3250.a. Dutışup tāb·ı şevḳe her reg u pey
b. Yanardı şöyle kim oda ḳurı ney
3251.a. Dimāġum mālīẖulyālarla ṭoldı
b. Oḳımaḳ yazmaḳ işi āẖır oldı
3252.a. Yile virdüm ne kim var ise evrāḳ
b. Ḫazān-dīde şecer dutmaya yapraḳ
-205-
3253.a. Elüme almadum ayruḳ ḳalem ben
b. Ḳalem refʿ olmaġın dīvānelerden
3254.a. Beyābāna düşüp dutdum çü meydān
b. Başum ṭūp oldı āhum dūdı çevgān
3255.a. Delürdüm ṭaġlara düşdüm elemden
b. Yine ḳurtulmadum ṭūfān·ı ġamdan
3256.a. ʿAceb āvāre itdi devr·i eyyām
b. Ne vādīde ne ṭaġda ḳıldum ārām
3257.a. Baña ol vādī·i dil-ẖăh u ol kūh
b. Belā vādīsi oldı kūh·ı endūh
3258.a. Buẖār·ı āh olup ebr·i ġam u derd
b. Fiġān eylerdüm ol ebr içre çün raʿd
3259.a. Cihān olup gözüme gūr-veş teng
b. Baña seng·i laḥid olmışdı her seng
3260.a. Ṣarardı beñzüm oldı ḳāmetüm ẖam
b. Yigitligümde pīr itdi beni ġam
3261.a. Belī bir şāẖa kim irmiş ola derd
b. Olur yanında ol pejmürde vü zerd
3262.a. Baña çün oldı şeydālıḳ muḳarrer
b. Ġam·ı ʿışk ile rüsvālıḳ muḳarrer
3263.a. Bunı fikreyledüm bir yirde pinhān
b. Ölem kim isteyüp bulmaya yārān
3264.a. Arayup bulmayalar çār u nā-çār
b. Ferāġat eyleyeler āẖır·ı kār
3265.a. Gele çün yeˀs·i küllī her birine
b. Varalar gideler yirlü yirine
3266.a. Ten·i tenhā ḳalem ben bu arada
b. Gözüm yaşı gibi ġamdan fütāde
3267.a. Yaşumdan eyleyüp ṣaḥrāları gil
b. Ḳılam Mecnūn gibi ṭaġlarda menzil
3268.a. Gezem kühsār u deşti yana yana
b. Ne ṣūret gösterür görem zamāne
3269.a. Bu rāy üstine çünkim s̲ābit oldum
b. Gezerek bir şikāf·ı kūh buldum
-206-
3270.a. Nihān oldum varup ol kūh içinde
b. Nitekim cān u dil endūh içinde
3271.a. Geçicek bir zamān ol hem-nefesler
b. Hevā yolında yelen bü'l-hevesler
3272.a. Tefaḳḳud itdiler ben ẖāksārı
b. Siyeh-baẖt u perīşān-rūzigārı
3273.a. Duruban eylediler cüst ü cūyı
b. Ne ḥāl oldı diyü çoḳ güft ü gūyı
3274.a. Aradılar ser-ā-ser ṭaġı ṭaşı
b. Ne ḳurı ḳodılar anda ne yaşı
3275.a. Gezerken uġradılar ol araya
b. ʿAnā menzilgehi künc·i belāya
3276.a. Çü yoḳladılar ol eṭrāfı vāfir
b. Ṭuş oldı gözleri gördiler āẖır
3277.a. Beni bir loḳma ḳılmış kām u nā-kām
b. Şikāf·ı kūhsār aġzına eyyām
3278.a. Ciger sūzān u āb·ı çeşm cūşān
b. Tenūr·ı sīne germ u dīde ṭūfān
3279.a. Derūnum āteş·i dilden cehennem
b. Sirişk·i ẖūn-feşānumdan cihān nem
3280.a. Ser·i fersūdeyile cism·i derhem
b. Ḫaṭ·ı buṭlān·ı şādī noḳta·i ġam
3281.a. Reg·i bārīkler birle ten·i zār
b. Belā rāmişgerine çeng ü evtār
3282.a. Degül sāyemden özge kimse yoldaş
b. Döşendügüm diken yaṣdanduġum ṭaş
3283.a. Dikenler ṣanma urmış baña pāre
b. Ecel dendānı ḳılmış pāre pāre
3284.a. Pey-ā-pey çekdügüm her āh·ı cān-sūz
b. Degül illā ki bir berḳ·i cihān-sūz
3285.a. Tenümüñ her regi vü üstüẖănı
b. Belālar nāveki miẖnet kemānı
3286.a. Bu ḥāl ile beni çün gördi yārān
b. Kim āh itdi kimisi oldı ẖandān
-207-
3287.a. Gehī luṭf eyleyüp ʿunf iderek gāh
b. Getürdiler mekāna ẖăh u nā-ẖăh
3288.a. Çü geldüm baḳdum ol ṣoḥbet yirine
b. Ṭoña ḳaldum cihān ʿibretlerine
3289.a. Ḳanı ol bārgāh u ẖayme ẖargāh
b. Ḳanı ol ẖūb-rūlar ol güzel şāh
3290.a. Ṣanasın uġramamış anda deyyār
b. Tehī her gūşe ne yār u ne aġyār
3291.a. Çü gördüm menzil·i selmāyı ẖālī
b. ʿAceb oldı dil·i şūrīde ḥāli
3292.a. Yitürdüm kendüzümi yāvı ḳıldum
b. Hemān maṣrūʿalar gibi yıḳıldum
3293.a. Zamāndan ṣoñra kim geldüm özüme
b. Dü ʿalem teng u tar oldı gözüme
3294.a. Gidüp benden sükūn ṣabr u ārām
b. Ḳatı āvāre oldum kām u nā-kām
3295.a. Niçe kim dostlar ḳıldı naṣīḥat
b. Müˀes̲s̲ir olmadı itdüm fażīḥat
3296.a. Göricek yoḳ ṣalāḥ imkānı bende
b. Ḳodılar gitdiler ben ḳaldum anda
ḤASB·I ḤĀL
3297.a. Gezerdüm ol arayı giryeyile
b. Yaşum ʿālemleri virmişdi seyle
3298.a. Riyāzuñ gördügümce ʿabherini
b. Añardum ol gülüñ nerkislerini
3299.a. Baḳup gülzāra ḥüsnin yād iderdüm
b. Hemīn bülbül gibi feryād iderdüm
3300.a. Öperdüm ayaġın servüñ çenāruñ
b. Mis̲ālidür diyü ḳadd·i nigāruñ
3301.a. Ḥikāyet ḳılmaġın ruẖsār·ı yārı
b. Ṣaḳınurdum gözümden lālezārı
3302.a. Ṣaçıyçün sünbüle idüp dürūdı
b. Benefşe gibi eylerdüm sücūdı
-208-
3303.a. Ruẖı yādına ol serv·i revānuñ
b. ʿİẕār·ı dil-keşi şevḳınden anuñ
3304.a. Gözüm yaşıyla dehrüñ bāġbānı
b. Ṣuvarurdı nihāl·i erġavānı
3305.a. Gül olmaġın es̲er pīrāmenine
b. Semenler düşmegin beñdeş tenine
3306.a. Boyına olmaġın şimşād boydaş
b. Benefşe zülfine ḳara ḳaravaş
3307.a. Nesīm anlar[ı] ḳılduḳça ziyāret
b. Helāk eylerdi ben miskīn[i] ġayret
3308.a. Gehī sevdā iderdi şöyle efgār
b. Görinmezdi gözüme bāġ u gülzār
3309.a. Ḫayālümde bahāruñ bāġ u rāġı
b. Yaḳarlardı cehennemden çerāġı
3310.a. Şeḳāyıḳ yārsuz nār idi sūzān
b. Yılan idi benefşe ġonce zindān
3311.a. Belālar tīri idi serv·i gülşen
b. Demür demrenler idi ġonce sūsen
3312.a. Gelürdi lāle·i nāzük-bedenler
b. Şehīd·i ʿışḳ içün ẖūnīn kefenler
3313.a. Ṭarılırdum çü ġonce hecr·i yāre
b. Libāsum eyler idüm pāre pāre
3314.a. Yaḳup ʿışḳ āteşi çün itdi nā-çīz
b. Münāsib geldi bu şiʿr·i dil-āvīz
ĠAZEL
3315.a. Beni yoġ itdi yaḳup ḥasret odına cānı
b. Tīz günlerde yoġ olsun göreyin hicrānı
3316.a. Gözüm uyẖudan açılmaz degül ey nūr·ı dü-çeşm
b. Müjemi birbirine baġladı baġrum ḳanı
3317.a. Niçün aġladuġum ol bülbül·i şūrīde bilür
b. Ki yitürmiş ola bir tāze gül·i ẖandānı
3318.a. Penbe·i dāġlarum baña yiter pūşiş·i ten
b. Ne‿ideyin pīreheni ne‿eyleyeyin ḳaftānı
-209-
3319.a. Caʿferüñ ister iseñ nām u nişānın bilesin
b. Ġam beyābānlarınuñ vālih ü ser-gerdānı
ḤASB·I ḤĀL
3320.a. Bu üslūb üstine bir hefte ḥālüm
b. Mürūr itdi vü ḳalmadı mecālüm
3321.a. Ne hefte her demi biñ sāʿat oldı
b. Nice sāʿat ki rūz sāʿat oldı
3322.a. Yaḳup kül itdi çün nār·ı firāḳı
b. Ḳomadı bende ṭāḳat iştiyāḳı
3323.a. Metāʿ·ı ṣabrı gördüm oldı kāsid
b. Ele aldum devāt u kilk ü kāġıd
3324.a. Pes āhum dūdesin eşkümle ezdüm
b. Bu mektūbı anuñla yāre yazdum
ṢIFAT·I ḪĀME
3325.a. Elā ey ṭūṭī·i kilk·i süẖān-sāz
b. Yine ḳıl ravża·i ḳırṭāsa pervāz
3326.a. Batur minḳāruñı deryā·yı müşge
b. Daġıt ol müşgden kāfūr·ı ẖuşke
3327.a. Maḥābirden aluban aġzuña āb
b. Getür ḳıl gülşen·i evrāḳı sīr-āb
3328.a. Yiter saña ṣaḥāyif āşiyāne
b. Midād u noḳta daẖı āb u dāne
3329.a. Semenzār·ı beyāz içinde yir it
b. Enāmil şāẖsārından ṣafīr it
3330.a. Ser-āġāz it maḳām·ı āşinādan
b. Muḥayyer eyle ʿuşşāḳı nevādan
3331.a. Biraz müşgīn-dem olġıl müşg·i ter yi
b. Sözi şekker gibi şīrīn ü ter di
3332.a. Kerem ḳıl bir nefes şīr-zebān ol
b. Bu ḳuldan ẖusrevine tercemān ol
3333.a. Benüm aḥvālümi taḥrīr eyle
b. Güzeller şāhına taḳrīr eyle
-210-
ḤAMD Ü SENĀ·YI PERVERDİGĀR
3334.a. Ḳıl evvel ḥamd·i Ḫallāḳ·ı cihānı
b. Ḫudāvend·i zemīn ü āsumānı
3335.a. Ki [her] bir dil-beri zībā yaratdı
b. Perī-peyker melek-sīma yaratdı
3336.a. Büt·i āhen-dil ü sīmīn-ber itdi
b. Yüzin derd ile ʿuşşāḳuñ zer itdi
3337.a. Ḳılup her birini māh·ı münevver
b. İder diller ṣafāsını mükedder
3338.a. Virüp her birine ḥüsn ü cemāli
b. Olur bī-dillerüñ āşüfte-ḥāli
3339.a. Nice bunuñ gibi ḳudretleri var
b. Ki her birinde biñ ḥikmetleri var
DÜRŪD·I RESŪL ʿALEYHİ'S-SELĀM
3340.a. Dürūd it Ḥaḳ ḥabībi Muṣṭafāya
b. Daẖı aṣḥāb u āl·i aṣfiyāya
MEDḤ U S̲ENĀ·YI YĀR
3341.a. Pes andan ḳıl duʿā vü āferīni
b. Aña ki‿oldur meḥābībüñ güzīni
3342.a. Leṭāfet būstānınuñ teẕervi
b. Melāḥat sebzesinüñ tāze serveri
3343.a. Leb·i laʿli dil ü cānlar ṭabībi
b. Dili gülzār·ı cennet ʿandelībi
3344.a. Özidür ḥüsn ilinüñ pādişāhı
b. Yüzidür maṭlaʿ·ı nūr·ı ilāhī
3345.a. Dime zinhār aña kebk·i derīdür
b. Ki ol ṭāvūs·ı ḳudsī yā perīdür
3346.a. Güneş her gün dolanur bu diyārı
b. Diler ki‿ola ruẖı āyīnedārı
3347.a. Ḳaşıyla kirpügi kim cān-sitāndur
b. Gözi sayyādına tīr ü kemāndur
-211-
3348.a. Eyit kim ey büt·i çālāk ü çāpük
b. Yüzi bāġ·ı İremden daẖı nāzük
DUʿĀ·YI DİLDĀR
3349.a. Hemīşe devletüñ pāyende olsun
b. Cemālüñ gü