ḲAṢĪDELER

--1--

ḲAṢĪDE ENDER TEVḤĪD·İ BĀRĪ TAʿĀLĀ

mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün

1.a. Cilā·yı ḳalb·i cihān lā ilāhe illa'llāh
b. Ṣafā·yı behcet·i cān lā ilāhe illa'llāh
2.a. Lisān·ı ḥāl ile söyler rumūz·ı vaḥdetden
b. Ḳaçan ki aça dehān lā ilāhe illa'llāh
3. a. Felekden itdi yüce bār-gāhınuñ çetrin
b. Ne yerde ṭutdı mekān lā ilāhe illa'llāh
4. a. Ne deñlü var ise esrār·ı ʿālem·i ġaybī
b. Cihānda itdi ʿayān lā ilāhe illa'llāh
5. a. Ne ẖoş çıḳardı muʿammā·yı beyt·i dünyāyı
b. Lüġaz-güşā·yı cihān lā ilāhe illa'allāh
6. a. İçürdi āb·ı zülāl·i baḳāyı teşnelere
b. Ne yerde ki‿oldı revān lā ilāhe illa'llāh
7. a. Ṣafā·yı meclis·i ḳurb ü cemāl·i şāhid·i ḳuds
b. Ḥużūr·ı ehl·i dilān lā ilāhe illa'llāh
8. a. Mütūn·ı ʿālem·i ḳudsīye ẖoş muḥaḳḳıḳdur
b. Kim itdi şerḥ ü beyān lā ilāhe illa'llāh
9.a. Sürūr-baẖş·ı zamāne mübeşşir·i ʿālem
b. Ḥubūr·ı ḥūr·ı cinān lā ilāhe illa'llāh
10.a. Görindi Kaʿbe·i maḳṣūd gün gibi rūşen
b. Çün oldı nūr-feşān lā ilāhe illa'llāh
11.a. Baḳā·yı devlet·i dünyā vü ʿizzet·i ʿuḳbā
b. Ḥiṣār·ı emn ü emān lā ilāhe illa'llāh
*
12.a. Ne pādişeh durur ol kim berāt·ı ḥükminde
b. Yazıldı aña nişān lā ilāhe illa'llāh
13.a. Semend·i ʿizzete oldı süvār ʿālemde
b. Kime ki ṣundı ʿinān lā ilāhe illa'llāh
14.a. Giderdi şübhelerini zamāne göñlinden
b. Ḳomadı hīç gümān lā ilāhe illa'llāh
15.a. Żıyā·yı mihr·i şerīʿat şuʿāʿ·ı şems·i yaḳīn
b. Ṣafā·yı pīr ü cuvān lā ilāhe illa'allāh
16.a. Şu deñlü eyledi ẖoş-ḥāl ehl·i dünyāyı
b. Kim oldı vird·i zebān lā ilāhe illa'llāh
17.a. Ṭoyurdı niʿmet·i Ḥaḳḳa iki cihān ẖalḳın*
b. Bu nice sofra·i ẖᾱn lā ilāhe illa'llāh
18.a. Revānī iki cihānı ne var ġanī ḳılsa
b. Çün açdı genc·i nihān lā ilāhe illa'llāh
19.a. Maḥabbetini göñülden gidermesün Allāh
b. Çün oldı genc·i revān lā ilāhe illa'llāh

--2--

ḲAṢĪDE ENDER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD ḪĀN* ʿazza'llāhu meḍcaʿahu

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a Gülzārı naḳş idüp yine naḳḳāş·ı rūzgār
b. Gūyā nigārẖāne·i ġayb oldı āşikār
2. a. Altunlu ḳıl ḳalemle muḥarrir gibi güneş
b. Gülgūnī şemsesini gülüñ itdi zer-nigār
3. a. Bir ṭaşı laʿlden biri yāḳūtdan yine
b. Miʿmār·ı bāġ yapdı güle ġoncadan ḥiṣār
4. a. Sulṭān·ı gülden almaġ içün cebr ile anı
b. Yaġdurdı aña ṭop u tüfeng ebr·i nevbahār*
5. a. ʿĀlem dimāġı oldı muʿaṭṭar nesīmden
b. Açdı çemende ġonca meger nāfe·i Tatar
6. a. Taʿlīmẖāne oldı gülistān bu demde kim
b. Gül ṭablalardur anda ġazel-ẖᾱn durur hezār*
7. a. Nergis ki ṭutdı dāyire·i sāḳ·ı ʿarʿarı
b. Ḫalẖāl·i zer ṭaḳındı ayaġına ṣanki yār
8. a. Ṣan servler ṭuruban ayaġ üzre oḳ atar
b. Fınduḳlar oldı ġoncalar u tīr oldı ẖār
9. a. Gül ṣoḥbetine daʿvet ider ʿişret ehlini
b. El ṣalduġı çemende budur dem-be-dem çınār
10.a. Devlet anuñ bu demde ki ʿayş ide yār ile
b. Miḥnet anuñ ki olmaya yanında bir nigār
11.a. Ṣofī ṣafā·yı ẖāṭır ise zühdden ġaraż
b. Ṣu gibi eyle gūşe·i gülzārı iẖtiyār
12.a. Mescid kenār·ı sebze vü tesbīḥ zülf·i çeng
b. Ḳandīl cām·ı bāde vü miḥrāb rūy·ı yār
13.a. Ey dil çemende ġonca-dehenlerle hem-dem ol
b. Gül mevsiminde olma ṣabā gibi bī-ḳarār
14.a. Gül gibi kār u bāruñı cām·ı şarāba vir
b. Kesb·i ṣafā·yı bāṭın idüp ābgīne-vār
15.a. Elden ḳoma piyāleyi nergis gibi müdām
b. Cürʿa-feşānlıġ eyle ki bezm ola lālezār*
16.a. Bir ʿayş ḳıl ki reşk ide dāyim aña felek
b. Bir meclis eyle kim ḳala ḥayretde rūzgār
17.a. Güyā ḳıyāmet oldı bahār ile kāyināt
b. Ḫāk ehli cümle geldi vücūda ṭutup ḳarār
18.a. Aʿrāfı görmek ister iseñ bāġa gel seḥer
b. Uçmaġa girmek ister iseñ gülsitāna var
19.a. Gül ṣoyınup nesīme baġışladı cāmesin
b. Muştıladı ki bāġa gelür diyü şehriyār*
20.a. Bülbül zebān·ı ḥāl ile bu ẖūb maṭlaʿı
b. Gül meclisinde dāyim oḳur ider āh u zār
21.a. ʿAks·i ruẖuñla çeşmüm eyā serv·i gül- ʿiẕār
b. Bir gül durur ki ṭutdı anuñ çevresini ẖār
22.a. Gülgūn ẖaddine yaraşur gördi zeyn idüp
b. Aṣdı siyeh fuṭāsın aña zülf·i müşk-bār*
23.a. Sulṭān·ı mülk·i derd ü belā olmasa göñül
b. Sīnemde tāze dāġ ile olmazdı tācdār
24.a. Göz yaşı mācerāsını ʿarż itmege saña
b. Yazdum ḳapuñda surẖ ile bir beyt·i ābdār
25.a. Yoluñda ẖāk çoḳdan olurdum ben ey ṣanem
b. Ḳorḳum budur ki ẖāṭıruña irişe ġubār
26.a. Nālemden işidüp baña ẓulm ü ʿitābuñı
b. Gözi yaşın döker ṣanemā acıyup biḥār
27.a. Nāgeh işide zārumı cevrüñi az ḳıl
b. Ol şāh·ı berr ü baḥr Süleymān·ı rūzgār
28.a. Şeh Bāyezīd ẖusrev·i ġāzī ki tīġidür
b. Yeˀcūc·i küfrüñ üzre olan sedd·i üstüvār
29.a. Ey gülşenine şevketinüñ aḳ gül ḳamer
b. Vey bāġ·ı devletine felekler benefşezār*
30.a. Semt·i rıżāsı aẖtere olmış durur mesīr
b. Ḳuṭb·ı murādını idinüpdür felek medār
31.a. Ser-defter·i celālet ü fihrist·i iḥtişām
b. Dībāce·i saʿādet ü tārīẖ·i iftiẖār
32.a. Saʿy·i belʿġi nüsẖa·i taḳdīr·i āsumān
b. ʿAvn·i cemʿli ṣūret·i teˀyīd·i Kirdgār
33.a. Ḫulḳ·ı ʿaẓīmi zīnet·i pīrāye·i kerem
b. Ẕāt·ı şerīfi māye·i sermāye·i vaḳār
34.a. Ḳılmaġa sengsār ʿadūsın zamānede
b. Ṭaşlarla dāmenini pür eyledi kūhsār*
35.a. Tīġiyle her yañada perākendedür ʿadū
b. Seyl ile ẖār u ẖas olur elbette tārmār
36.a. Āb·ı saẖā·yı cūdı ile tāze her ṭaraf
b. Ḫoş-bū nesīm·i nāfe·i ẖulḳıyle her diyār*
37.a. Beñzetme atı naʿline ey dil hilāli sen
b. Tā ki kimesne işide yirüñ ḳulaġı var
38.a. Revnaḳ bulursa rāy·ı şerīfiyle ne‿ola çarẖ
b. Fānūs şemī ile çü bulur ḳadr ü iʿtibār*
39.a. Ey şehriyār ḳadrüñüñ oldı sarāyı çarẖ
b. Ki‿encümden oldı içi anuñ cümle zer-nigār
40.a. Meyl itmeseydi saña felek üzre mihr ü meh
b. Keff·i terāzū gibi iderlerdi sengsār
41.a. Tīrüñ ki ḳıldı düşmanuñuñ sīnesin vaṭan
b. Ḫāk·i siyehde mār durur ki‿eyledi ḳarār
42.a. ʿAdlüñledür umūr·ı ümem cümle muntaẓam
b. Luṭfuñladur esās·ı kerem şimdi pāydār
43.a. Her dürc·i dil ki olmaya medḥüñ düriyle pür
b. Seng·i ḥavādis̲ ile irer aña inkisār
44.a. Miftāḥ·ı ẖāme ile maʿānī ẖazāyinin
b. Açdum ki ẖāk·i pāyuña dürler idem nis̲ār
45.a. Ṣandūḳ·ı sīne ṭopṭolu medḥüñ cevāhiri
b. ʿArż eylesem saña ne‿ola ey şāh·ı kāmgār*
46.a. Şeh bezmi gibi naẓmum olupdur feraḥ-fezā
b. Devrüñde ẖusrevā ne‿ola olursa nāmdār
47.a. Rengīn ġazellerüm ki mey·i nāba ṭaʿn ider
b. Sāġar devāt u ẖāmem olupdur şarāb-vār*
48.a. Bu bezm·i cān-fezāya gelen mest olur müdām
b. Bu zīneti gören olur elbette şermsār*
49.a. Çün kim Revāni bülbülidür bāġ·ı medḥüñüñ
b. Gülzār·ı devletüñde ne‿ola ṭuta ger ḳarār
50.a. Gülzār·ı ṭabʿumuñ derüben tāze güllerin
b. Bir naẖl baġladum ki‿ola ʿālemde yādigār
51.a. Od urdı naẓmum āteşi bāġ·ı zamāneye
b. Ṣanmañ çemende lāleler olmışdur āşikār
52.a. Erbāb·ı fażl eyledi taḥsīn bu naẓmuma
b. İnṣāf ehline yaraşur ki‿ola ḥaḳ-güẕār
53.a. Tā kim bahār mūcib·i ʿayş u ṭarab ola
b. Tā kim el üstine ṭutıla cām·ı ẖoş-güvār
54.a. Gülzār·ı devletüñde açılsun gül·i murād
b. Virsün ümīd·i baẖt u saʿādet nihāli bār

--3--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Lāleden başına urındı yine efser çemen
b. Pādişāh oldı cihānı ṭutdı ser-tā-ser çemen
2. a. Bir sipāhī dilberidür lāle rengīn cāmelü
b. Kim anuñ yanında olmışdur yine ẖançer çemen
3. a. Jāleden destār urınmışdur ṭutar elde ʿaṣā
b. Sebz-pūş olmış nitekim Ḫıżr Peyġamber çemen
4. a. Ṣu kenārında ṣanasın lāle bir keştī durur
b. Kim benefşeden aña iḥżār ider lenger çemen
5. a. Ṣanki gül gülzār miʿmārı durur kim zeyn içün
b. Döşedi gülşen sarāyında yeşil mermer çemen
6. a. Şeyle beñzer lāleyi ṣaḥrāda ḳan ṭutmış durur
b. Kim aña faṣṣād olup almış ele neşter çemen*
7. a. İncinüp bād·ı ṣabādan yüz çevürse ṭañ degül
b. Ter-ṭabīʿatdür bulutdan nem ḳapar eks̲er çemen
8. a. Cāmiʿ·i gülşen içinde bülbül olmışdur ẖaṭīb
b. Şāẖ·ı gülden aña ḳurmışdur yine minber çemen
9. a. Būstānda gül gül olmış lālelerden çihresi
b. Nūş ider rindāna beñzer kim mey·i aḥmer çemen
10.a. Şīşelerdür lāleler gūyā şarāb ile ṭolu
b. ʿAyş ider nergisden almışdur ele sāġar çemen
11.a. Ġāfil olmañ kim bahār eyyāmı gül vaḳti geçer
b. Saña bu sırrı zebān·ı ḥāl ile söyler çemen
12.a. Gülsitānda ġoncanuñ fetḥ itmek içün ḳalʿasın
b. Çekdi Şāh·ı Rūm gibi ʿāleme leşker çemen
13.a. Ḫusrev·i ġāzī Süleymān·ı zamān Şeh Bāyezīd
b. Kim dıraẖtı sāyesinde bitürür ʿarʿar çemen
14.a. Şāẖ·ı gülden yine altun başlu sancaḳ ḳaldurur
b. Pādişāh ile ġazāya ʿazm ider beñzer çemen
15.a. Ḫānumānını ocaġa urmaġ içün ẖaṣmuñuñ
b. Yine almışdur eline lāleden āẕer çemen
16.a. Heybetüñ añup ʿadū ṣaḥrāya eylerse naẓar
b. Lāleler od görinür gözine ẖākister çemen
17.a. Bād·ı ḳahruñdan şu deñlü üşenür ṣaḥrāda kim
b. Her nice yel esse ẖavfinden şehā ditrer çemen
18.a. Būstānda ẖāk·i pāyuña nis̲ār itmek içün
b. Ṣubḥ-dem şebnemden almışdur ele gevher çemen
19.a. Şemʿ·i kāfūrī durur gülşende zanbaḳ ġoncası
b. Nergisi ḳıldı anuñçün şemīdān·ı zer çemen
20.a. Tā ki bezmüñe irişüp ẖıdmet ide giceler
b. Ḫusrevā ister kim ola bende·i kemter çemen
21.a. Gülsitānda ceng ḳılmaġa ʿadū·yı şāh ile
b. Başına nergisden almış zer-nişān miġfer çemen
22.a. Sebzezār·ı çarẖa revnaḳ virse tīġüñ ṭañ degül
b. Ābdan ʿālem içinde dāyim olur ter çemen
23.a. ʿİzzet idüp ṣu anı ḳaldursa ṭopraḳdan ne‿ola
b. Ayaġuñ tozın idindi çünki tāc·ı zer çemen
24.a. Seyr·i ṣaḥrā idesin diyü saña taʿẓīm içün
b. Ḫusrevā ḳalḳup ayaġ üstine ṭurur her çemen
25.a. Lāciverd ezmiş benefşe nergis altun ḥall ider
b. Ṣafḥa·i medḥüñde bu şiʿri yazar beñzer çemen
26.a. Gülsitānda ẖaṭṭuña beñzerdi ey dilber çemen
b. Ṭopraġı altun olaydı kendüzi ʿanber çemen
27.a. Jeng·i ġamdur göñlinüñ āyīnesinde ʿāşıḳuñ
b. Ṣu kenārında degüldür görinen yer yer çemen
28.a. Ḫaṭṭuñı tezyīn iderse ẖaddüñ ü çeşmüñ ne‿ola
b. Lāle vü nergisle bulur çünki zīb ü fer çemen
29.a. Bāġbān·ı zülfi siḥr eyler el altından meger
b. Kim bitürdi bāġ·ı ḥüsninde gül·i aḥmer çemen
30.a. ʿĀrıżuñda ẖaṭṭ·ı miskīnüñ nedür didüm didi
b. Ṣafḥa·i gülşende şāẖuñ medḥini yazar çemen
31.a. Kāmgārā meclisüñde ḳılmaġa her dem buẖūr
b. Lālelerden yine almışdur ele micmer çemen
32.a. Būstānuñ çevresinde yazmaġa evṣāfuñı
b. Eyledi āb·ı revāndan cā-be-cā mısṭar çemen*
33.a. Yazmaġa medḥüñdeki nażmın Revānī bendeñüñ
b. Güller evrāḳından idindi yine defter çemen
34.a. Ne‿ola medḥüñde redīf olsa bu ġarrā naẓmuma
b. Pādişāhum ṣu kenārında olur eks̲er çemen
35.a. Bendeñ olsun ʿālem içinde cihān sulṭānları
b. Niçe kim gül şāhına ola şehā çāker çemen

--4--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Nedür ol kim tozına irişemez bād·ı seḥer
b. Od olur ḳılsa sükūn yürise ṣu gibi aḳar
2. a. Gāh zencīre çekerler anı dīvāne gibi
b. Gāh ʿāḳil gibi insāna olur ol rehber
3. a. Gāh ser-keşlik ider yār·ı cefākār gibi
b. Gāh ʿāşıḳ gibi derd ü eleme ṣabr eyler
4. a. Āşikār itse zebānını gören mār ṣanur
b. Aġzın açsa görinür ẖalḳ gözine ejder
5.a.Gāh dervīş oluban pāyına zencīr ṭaḳar
b. Rindler gibi dehānına alur geh geh zer
6. a. Gāh keklik gibi ṣaḥrāda yürür yola düşüp
b. Gāh ṭāvūs gibi idinür evlerde maḳar
7. a. Geh güzeller gibi ḥınnā yaḳuban ayaġına
b. Ṣaçların şāneler ü zülfine virür zīver
8. a. Ḳaldurur geh kişiyi geh göresin yire urur
b. Çarẖ·ı ser-keş gibidür eylemede nefʿ ile żar*
9. a. Cinsi içinde ne var bulsa eger ḳadr ü şeref
b. Ḥażret·i şāh·ı cihān ḳıldı aña çünki naẓar
10.a. Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i gerdūn- vaḳār
b. Ki felek ḳadrine at oldı hilāl oldı eyer
11.a. Atuñ öñince müdām olmaġa peyk āb·ı revān
b. Zeng·i zer ṭaḳdı miyānına anuñ nīlūfer*
12.a. Atuñuñ iki ḳulaġı görinür ceng içre
b. Ḫaṣmuñuñ gözlerine her birisi bir ẖançer
13.a. Bezm·i ġarrāña buẖūr itmek içün her demde
b. Çarẖ bir hindū ḳuluñdur güneş altun micmer
14.a. Ṭabʿ·ı pāküñe senüñ öykünemez āb·ı revān
b. Būyına nāfe·i ẖulḳuñuñ irişmez ʿanber*
15.a. Çarẖ bendeñ gibi bel baġlamasa ẖıdmetüñe
b. Hīç ḳuşatmaz idi ḳavs·i ḳuzaḥ aña kemer
16.a. Tīġüñi aṣdı ḥamāyıl gibi boynına ʿadū
b. Ḳılıcuñ ḳabżasıdur var ise ṭūmār·ı ẓafer
17.a. Rezm içinde yüze yüz düşmana çün vire cevāb
b. Germ olup gögsini gerse ne‿ola ḳarşuña siper
18.a. ʿÖmri bostānını tīġüñ ṣuvarur düşmanuñuñ
b. Ki‿anda nīzeñ şecer ü farḳ·ı ʿadū aña s̲emer
19.a. Ne‿ola dirlerse felek maṭbaẖuñ olmış anda
b. Güneş altun sinidür māh ise bir kelle şeker
20.a. Bir gümiş tebsi durur meclisüñe māh·ı münīr
b. Bezmüñe çarẖ cevāhirle düzülmiş sāġar
21.a. Ḫusrevā fetḥ ʿarūsına felek ḳılmışdur
b. Tīġüñi āyine vü ẖūn·ı eʿādīyi meker*
22.a. Yine meydān·ı feṣāḥatde Revānī ḳuluñuñ
b. Feres·i ṭabʿı cihān ẖalḳına gösterdi es̲er*
23.a. Ṭabʿumuñ yine görenler didi ās̲ārını kim
b. Bu mes̲el gerçek imiş gizlü olur erde hüner
24.a. Niçe kim atına çarẖuñ ura tamġā meh·i nev
b. Gice gündüz nitekim ide sefer şems ü ḳamer
25.a. Feres·i ablaḳ·ı gerdūn ola emrüñe muṭīʿ
b. İrmesün ẕāt·ı şerīfüñe cihān içre ẖaṭar

--5--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD* nevvara'llāhe ḳabrehu

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Dāyim ruẖuñla ḳılsa ne‿ola iftiẖār şemī
b. Andan yaḳar çerāġı çün ey gül-ʿiẕār şemī
2. a. Bilmezlik ile lāle ʿiẕāruña öykünüp
b. Ortaya atdı kendüzini ey nigār şemī
3. a. Şevḳ·ı ruẖuñla ben ölicek ay ile güneş
b. Ḳabrümi bekleye yaḳa leyl ü nehār şemī
4. a. ʿİzzet idüp el üzre ṭutarsam ʿaceb midür
b. Miḥnet şebinde oldı baña ġam-güsār şemī
5. a. Gösterdi bu nezāket ile şekl·i nergisi
b. Meclisde keffine alup ol şīvekār şemī
6. a. Ṣaḳlar çerāġ·ı ḥüsnini yaşumdan ol nigār
b. Olmaz ṣuya ṭoḳınsa bilür şuʿledār şemī
7. a. Gündüz çerāġlar yaḳuban bulımaz seni
b. Yer yer uyarduġı bu durur lālezār şemī
8. a. Bezmüñde şāẖ·ı gül gibi gösterdi dōstum
b. Nesrīn ġoncasını baña bī-bahār şemī
9. a. Muṭrib ʿaceb mi eylese ʿayş ehline ṣalā
b. Çün cāmiʿinde meclisüñ olmış menār şemī
10.a. Nāzüklük ile zülfüñ öpermiş ʿiẕāruñı
b. Yanup yaḳılduġı budur ey gül-ʿiẕār şemī
11.a. Od yaḳdı başına göre tā ẖusrev·i zamān
b. Senden şikāyet etmek içün ey nigār şemī
12.a. Rūşen-żamīr şāh·ı cihān Bāyezīd Ḫān
b. Kim tīġi şuʿlesinden olur āşikār şemī
13.a. Ey şevketüñ çerāġına pervāne nüh felek
b. Vey bezm·i ʿizzetüñde ḳamer zer-nigār şemī
14.a. Şeh bezmgāhı olmasa her gice ṣaḥn·ı çarẖ
b. Yaḳmazdı encüm anda hezārān hezār şemī
15.a. Kendü çerāġuñ olmasa ey şehriyār·ı mülk
b. Şehler gibi olur mı idi tācdār şemī
16.a. Tīrüñ gibi ʿaceblemegil ṣadra geçdügin
b. Ṭoġru ḳuluñ durur ne‿ola ṭutsa vaḳār şemī
17.a. Ġarḳ olmaz idi derlere bezmüñde ẖusrevā
b. Luṭfuñdan olmasaydı eger şermsār şemī
18.a. Bir pādişāh beñzeyimez ʿadl ile saña
b. Olmaz güneş ḳatında belī şuʿledār şemī
19.a. Ḳarşuñda bende-veş giceler ṣubḥa dek ṭurur
b. Altunlu şeb-külāh ile ey şehriyār şemī
20.a. Rūşen budur ki meşʿaledār olmasa saña
b. Ḫalḳ arasında bulmaz idi iʿtibār şemī
21.a. Cān·ı ʿadūña āteş ura bezm içinde mey
b. Ḫaṣmuñ gözine görine meclisde nār şemī
22.a. Ḫavf itmeseydi tīġüñ ile ḳahruñı añup
b. Olmazdı düşmanuñ gibi zār u nizār şemī
23.a. ʿÖmrinde mālik olmaz idi altun üsküfe
b. Olmasa bendeñ ey şeh·i Cem-iḳtidār şemī
24.a. ʿArż idemez Revāni gibi ḥālini saña
b. Aġlarsa dāyimā ne ʿaceb zār u zār şemī
25.a. Bir naẖl-bend durur yine ṭabʿum zamānede
b. Kimse anuñ gibi idemez āşikār şemī
26.a. İltsem ʿaceb mi bezmüñe ben bu ḳaṣīdeyi
b. Şeh meclisinde çünki yanar bī-şümār şemī
27.a. Niçe ki meclisüñ ola ārāyişi çerāġ
b. Niçe ki ʿālem içre yaḳa rūzgār şemī
28.a. Nergis niçe ki bezm·i çemend'ola şemʿ-dān
b. Niçe ki lāleden idine kūhsār şemī
29.a. Her vaḳt gün gibi olasın ʿizz ü cāhda
b. Her gāh düşmanuñ gib'ola tārmār şemī

--6--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Ḥikmet nedür ki bu felek·i ābgīne-reng
b. Gāhī neheng şekline girer gehī peleng
2. a. Yā sebzezār·ı çarẖ semenzār olup durur
b. Kim seyre geldi ḳaldı temāşāda ehl·i reng
3. a. Geh Cem mis̲āli cām·ı muraṣṣaʿ alur ele
b. Gāhī muġannī-veş getürür bezme deff ü çeng
4. a. Oynar sitāre beydaḳını şāh·ı zeng ile
b. Şaṭranc naṭʿını ḳuruban çarẖ·ı heft-reng
5. a. Yā peyk·i hindīdür bu felek zīnet eyleyüp
b. Ṭaḳdı nücūm her yañadan aña niçe zeng
6. a. İskender·i zamāne durur yā şeb·i siyāh
b. Āyīne oldı aña ḳamer çarẖ evreng
7. a. İdinmez idi māhı suṭurlāb āsumān
b. Olmasa ger müneccim·i şāh·ı ẖuceste-yeng
8. a. Gerdūn-vaḳār Ḥażret·i Sulṭān Bāyezīd
b. Ki‿oldı ʿadūsı çeşmine rūy·ı zemīn teng
9. a. Ḳadrüñ ne māh-ṭalʿat olur ʿārıżuñda kim
b. Bir beñ durur bu dāyire·i çarẖ·ı nīl-reng
10.a. Ḥükmüñ elinde çarẖ yeşil tozlu bir kemān
b. Ki‿olmış durur şihāb anuñ içün aña ẖadeng
11.a. Beñzerdi ola māh żamīr·i münīrüñe
b. Āyīnesinde olmasa anuñ meger ki jeng
12.a. Māh·ı nevi felāẖuñ idinmezdi peyk·i çarẖ
b. Encümden urmasaydı ser·i ẖaṣma niçe seng
13.a. Ṣūretde ejdehā görinür ṭopı düşmana
b. Ṭāḳat nice getüre aña ḳalʿa·i fireng
14.a. Cemşīddür bezimde şehā her ḳuluñ senüñ
b. Rüstem durur zamānede her biri ḳılsa ceng*
15.a. Ṣu sepmez idi yüzine çarẖuñ sitāreler
b. Ḫışmuñı görüben eger olmasa ʿaḳlı deng
16.a. Dest·i güher-feşānuñ ile tīġ·i ābdār
b. Gūyā ki baḥr içinde ṭurup seyr ider neheng
17.a. Ṣaḥrā·yı ḳadrüñüñ iremez intihāsına
b. Peyk·i zamāne ger ura biñ yıl daẖi şeleng
18.a. Naẓmında çünki nām·ı şerīfüñi derc ider
b. Bulsa Revāni naẓmuñ ile ne‿ola nām u neng
19.a. Bir ḳurı naẓm ile iremez ṭabʿına ḥasūd
b. Hīç esb·i bād-pāya ayaḳdaş ola mı leng
20.a. Bu naẓm·ı dil-firīb ne terkīb olur ʿaceb
b. Ḥayrān olur gören anı gūyā ki yidi beng
21.a. şīrīn sözümle şekkere garḳ olur idi ẖalḳ
b. Medḥüñde ḳāfiye eger olmasa idi teng
22.a. Rengīn ġazellerüm oḳıduġınca ẖūblar
b. Virür zamāne ruẖlarına tāze tāze reng
23.a. Niçe ki güller açıla gülzār·ı çarẖda
b. Niçe ki bezm·i ʿayş ola ẖalḳ içinde neng
24.a. Bezmüñde āfitāb ḳadeḥ mey olup şafaḳ
b. BĪ-ḥadd ola sitāre gibi sāḳıyān·ı şeng

--7--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

mefʿūlü fāʿilātü mefaʿīlü fāʿilün

1. a. Taẖt·ı zemīn üzre idelden ḳarār berf
b. Oldı şitā memālikine şehriyār berf
2. a. Ṣırça sarāy yapdı şitā pādişāhına
b. Billūrdan ʿaceb midür itse cidār berf
3. a. Sīmīn ġılāfdan ṣan aḳar tīġ·i ābdār
b. ʿĀlem içinde kim aḳıdur cūybār berf
4. a. Zeyn it ṣurāḥī ḳalʿaların sen de sāḳıyā
b. Leşker çeküp cihānı çün itdi ḥiṣār berf
5. a. Bu demde ʿayş idüñ gice gündüz ki‿olup durur
b. Ḫurşīd nār ü leyl duẖān ü nehār berf
6. a. Germ itdi meclis ehlini nār·ı şarāb ile
b. Gūyā ki oldı sāḳi·i sīmīn-ʿiẕār berf
7. a. Öñinde niçe sīmini ẖāke yek eyledi
b. Ṭañ mı zamāne şāhidin itse kinār berf
8. a. Yaẖdan dükān yüzinde gümiş şāneler aṣar
b. ʿĀlem içinde olalı āyīnedār berf
9. a. Her lālezārı şimdi semenzār eyleyüp
b. Bāġ·ı cihānı itdi yine nevbahār berf
10.a. Gūyā nesīm ile gül·i bādem olur nis̲ār
b. Bu demde her yaña kim olur tārmār berf
11.a. Ṣan ṭūṭīler öñinde şekerpāreler yatur
b. Şimdi ki oldı her ṭaraf·ı sebzezār berf
12.a. Yollarda mest olup düşüben yatmaya daẖi
b. İderse cām·ı mihr ile defʿ·i ẖumār berf
13.a. Dünyā evini māl ile pür eyledi yine
b. Ḳārūn gibi geçerse yere vechi var berf
14.a. Naḳş u nigār itmeye ʿālem cerīdesin
b. Ḳıldı gümiş varaḳlarını āşikār berf
15.a. Ṣu ṭamzurursa penbe ile aġzına ne‿ola
b. Ḫasta görüp zemīni olur bī-ḳarār berf
16.a. Ḫāk·i ḥaḳīrüñ ekdi yine yarasına ṭuz
b. Tāzeledi cerāḥatini itdi kār berf
17.a. Ḫalḳa bürūdet itdügine nādim oldı çün
b. Mülk·i zamāneden ide gibi firār berf
18.a. Bu deñlü aḳça yüzini görmezdi ġālibā
b. Şeh emri ile olmasa ṣāḥib-ʿayār berf
19.a. Yaʿnī sipihr-mertebe Sulṭān Bāyezīd
b. Ṭoldı ʿaṭā·yı sīmi ile her diyār berf
20.a. Nice ḳarār eyleye keffüñde sīm kim
b. Deryā yüzinde eyleyimez çün ḳarār berf
21.a. Urındı destvāne ki‿ola bāzdār·ı şeh
b. Ṣanmañ ki‿olup durur yine dest·i çınār berf
22.a. Ṣanʿatle yine sükkerī pālūde ʿarż ider
b. Şeh maṭbaẖında olmaġ içün pīşekār berf
23.a. Ḳapuñda almasaydı berāt·ı şehenşehī
b. Ṭutmazdı ʿālemi oluban nāmdār berf
24.a. Yüz aḳlıġın ḳazandı irüp bāb·ı devlete
b. Buldı cihānda anuñ içün iştihār berf
25.a. Girüp ʿabāya zāhid·i bārid-nefes gibi
b. Odlara yaḳdı ẖalḳı virüp inkisār berf
26.a. Ṭuġrā·yı zer-feşānına olmış ḳamer muṭīʿ
b. Bilür güneşle olmaduġın pāydār berf
27.a. Altun piyālesini alup nergisüñ diler
b. Bezminde ola sāḳi·i sīmīn-ʿiẕār berf
28.a. ʿAhdüñde düşdi şimdi yüzi yerlere anuñ
b. ʿĀlemden eylese ne ʿaceb ger firār berf
29.a. Bu görinen zebāne·i āteş degül durur
b. Ḫalḳa lisān·ı ḥāl il'ider iʿtiẕār berf
30.a. Devrüñde çarẖdan şu ḳadar mihr gördi kim
b. Ṭurduġı yerde eridi bī-iẖtiyār berf
31.a. Ḫurşīd altun üsküfi ḳapuñda bulmaġın
b. Aḳ börki ile geldi yine bende-vār berf
32.a. Şimdi ḳuluñ gibi gice gündüz ḳapuñdadur
b. Ḳaṣr·ı refīʿe oldı meger perdedār berf
33.a. Cūduñ şu deñlü yaġdurur eṭrāfa sīmi kim
b. Gören ṣanur ki ṭoldı yemīn ü yesār berf
34.a. Bāz·ı sefīd gibi ḳanaṭ bükdi her yaña
b. Kebk·i cihānı tā ide şāha şikār berf
35.a. Bendeñ gibi ḳapuña eger sürmese yüzin
b. Bu ʿaṣr içinde olmaz idi nāmdār berf
36.a. Luṭfuñla ẖalḳ şād iken ey ẖusrev·i zamān
b. Bu bende·i ḥaḳīri ne‿içün ide zār berf
37.a. Bir ḳurı iʿtibār degülmişse bu cihān
b. Kürki olana itmez idi iʿtibār berf
38.a. Miḥnet bucaḳlarında yaḳup nār·ı ẕillete
b. Ḳıldı Revāni bendeñi zār u nizār berf
39.a. Her kişi kendü kārına meşġūl iken bu dem
b. Lāyıḳ mı devletüñde aña ide kār berf
40.a. Baña zamāne ḳılduġı cevr ü sitemleri
b. İster ḳapuñda ʿarż ide ey kāmgār berf
41.a. Sincāb·ı çarẖı baña baġışlardı ġālibā
b. Cūduñ gibi bulaydı eger iḳtidār berf*
42.a. Tā pūstīn ʿaṭāsına bāʿis̲ olup müdām
b. İnʿām·ı şāh ile idine iftiẖār berf
43.a. Şāhā semūr u ḳāḳumı ʿizzetler ile gey
b. Niçe ki yaġa ṭurmaya leyl ü nehār berf

--8--

ḲAṢĪDE ENDER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Yine gösterdi Yed·i Beyżāyı Mūsā-vār gül
b. Eyledi gülşen içinde muʿcize iẓhār gül*
2. a. ʿArş ḳandīlin gülāba şīşe eyleñ oldı çün
b. Şebnem·i bāġ·ı cemāl·i Aḥmed·i Muẖtār gül
3. a. Bāġda Ḳanber benefşe sūsen oldı ẕü'l-feḳār
b. Surẖ-pūş oldı nitekim Ḥaydar·ı Kerrār gül
4. a. Gördügi dem ġoncanuñ baş çekdügini ẖırḳaya
b. Şevḳden çāk·i girībān itdi ṣofī-vār gül
5. a. Şebnemüñ tesbīḥ·i billūrın seḥer alup ele
b. Bülbüle ẓulm itdügiçün eyler istiġfār gül
6. a. Degmesün diyü çemende gülbüne ẖāruñ eli
b. Ġoncalardan boynına aṣmış durur ṭūmār gül*
7. a. Rind·i şāhidbāzdur kim ġonca-lebler ṣaydına
b. Gülsitānda keffine almış niçe dīnār gül
8. a. Şīşeler dizmezdi eṭrāfına şebnemden eger
b. Çārsū·yı bāġ içinde olmasa ʿaṭṭār gül
9. a. Gūyiyā bir ẖᾱcedür mülk·i Bedaẖşāndan gelür
b. Pāre pāre laʿller ḳıldı yine iẓhār gül
10.a. Berg·i gülden düzdi defter ġoncadan ḳıldı devāt
b. Olmaġa bu dem çemen şāhına defterdār gül
11.a. Ḳaṣr·ı gülşende meger naḳḳāşdur kim zeyn içün
b. Şemseler naḳş itmiş anda yine bī-pergār gül
12.a. Ṣaḥn·ı gülşende oḳur gördüm zebān·ı ḥāl ile
b. Bülbül aġzından bu ġarrā maṭlaʿı tekrār gül
13.a. Pārelerse kendüyi şevḳ ile vechi var gül
b. Kim ḳulaḳdan ʿāşıḳ olmış saña ey dildār gül*
14.a. Leblerüñ devrinde ne‿ola ruẖlaruñ ʿarż eyleseñ
b. Ḫūb olur mey ṣoḥbetinde ey yüzi gülzār gül
15.a. Dest·i dilber tāze güldür bergdür nāẖunları
b. Ki‿āsitīni gülşeninden açılur her bār gül
16.a. Baġlamalu ḳıpḳızıl dīvānedür incinme hīç
b. Öykünürse saña dāyim ey yüzi gülzār gül*
l7.a. Zīnet içün cāme·i gülgūnuña ṭaḳmaḳ diler
b. Nā-şüküfte ġoncalardan tügme·i jengār gül
18.a. Berg·i rengīnin gülüñ ṣanmañ yire döker nesīm
b. Ḳanlar aġladuġumı eyler benüm işʿār gül
19.a. Ḫāṭırın ṣorup ele al varduġuñca gülşene
b. Bencileyin bir ṣınuḳ göñüllüdür ey yār gül*
20.a. Seyr·i gülzār eyleyicek şāha kāġıd ṣunmaġa
b. Ġonca·i zanbaḳdan itmiş nāmeler iẓhār gül
21.a. Devr·i ʿadl·i şeh durur olma cefākār ey ṣanem
b. Dest·i cevrüñden şikāyet ḳılmasun zinhār gül
22.a. Şāh·ı ʿādil serv·i bāġ·ı salṭanat Şeh Bāyezīd
b. Kim bahār·ı ẖulḳı ḳıldı yer yüzin hem-vār gül
23.a. Bāġ·ı ḳadrinde felek nüh-berg bir sūsen durur
b. Kim gülistānında gün gibi hezārān var gül
24.a. Ḫusrevā muṭriblerüñle bezmüñe irem diyü
b. Eline bir dāyire almış dutar zerkār gül*
25.a. Altun üsküflü ḳuluñdur nergis·i sīmīn-beden
b. Cāme·i gülgūn ile bezmüñde ẖıdmetkār gül
26.a. Ġoncanuñ yük yük ḳumāşın açduġı budur ṣabā
b. Pīşkeş çekmege sen şāha ḳılur iẓhār gül
27.a. Şol ḳadar inʿām ḳılduñ aṭlas·ı zer-befti kim
b. Ḳırmızı altunlar ile ṣalınur her bār gül*
28.a. Ḫūblar ʿizzet idüp el üzre ṭutduġı bu kim
b. Gösterür gülzār·ı ẖulḳuñdan niçe ās̲ār gül
29.a. Reng uġurladı diyü ʿahdüñde laʿl·i yārdan
b. Dār·ı şāẖ üstinde ḳıldı ġoncayı berdār gül
30.a. Būy·ı ẖulḳuñdan ẖaber virdügi içün ʿāleme
b. Oldı nergis gibi manẓūr·ı ülü'l-ebṣār gül
31.a. Dāyimā dest·i ṣabā olsa varaḳ-gerdān ne‿ola
b. Çün kitāb·ı ẖulḳuñı eyler bu dem tekrār gül
32.a. Ġonca ḳaṣrın laʿlden yapmazdı idüp zer- nişān
b. Olmasa ẖulḳuñ sarāyında eger miʿmār gül
33.a. Kāmgārā medḥüñi yazduḳça ẖāmem dir gören
b. Ṣanki bir reyḥāncıdur bezme ider ʿs̲ār gül
34.a. Midḥatüñ ḳaṣrında her beyti Revānī bendeñüñ
b. Dilber·i ṭannāza beñzer kim elinde var gül
35.a. Selsebīl ırmaġına beñzer bu naẓm·ı ābdār
b. Bāġ·ı cennetdür yaẖod olmış der ü dīvār gül
36.a. Ḫaṭṭ·ı naẓmumdur cihānda gösteren maʿnā·yı ḥāṣ
b. Bu ḳaçan olur ki iẓhār eyleye her ẖār gül
37.a. Baġladum bir deste ġonca bāġ·ı ṭabʿumdan yine
b. Kim aña her vech ile baş indürür nāçār gül
38.a. Naẓm·ı rengīnüm ararsa ne‿ola her ẕevḳ ehli kim
b. Naẖl-bend olan kimesne eyler istifsār gül
39.a. Tā şükūfe leşkerine ola sancaḳdār serv
b. Tā reyāḥīn ẖaylına ola sipehsālār gül
40.a. Gün gibi ʿizzetde olġıl niçe ki‿ʿālemde ola
b. Ṣaḥn·ı gülşen āsumān ü encüm·i seyyār gül

--9--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün

1. a. Meger ki şehr·i çemenden ḳılur sefer ġonca
b. Ki ẖārı tīġ ü güli eylemiş siper ġonca*
2. a. Bahār leşkerinüñ olmasaydı serdārı
b. Ḳılāʿ·ı gülşene bulmaz idi ẓafer ġonca
3. a. Şükūfe yiñiçeri lāleler ʿazablardur
b. Bu ʿasker ile cihān yüzini ṭutar ġonca
4. a. Tüfenglerin ki gülistāna yaġdurur şebnem
b. ʿAceb degül güli ger idine siper ġonca
5.a. Muṭavvel eyledi bülbül kelāmı gülşende
b. ʿAceb mi dersini iderse muẖtaṣar ġonca
6. a. Çemen diyārınuñ olmasa idi ḥakkāki
b. Öñine dökmez idi jāleden güher ġonca
7.a. Ya ḥoḳḳabāz durur çārsū·yı gülşende
b. Ki jāle mührelerin öñine dizer ġonca
8. a. Ya şimdi ẖāne·i ẖammār olup durur gülşen
b. Ki pür-mey eyleyüben aṣdı şīşeler ġonca
9. a. Menār·ı cāmiʿ olupdur nihāl·i gül ṣanasın
b. Ki zeyn idüp aña ḳandīller aṣar ġonca
10.a. Yaẖod ʿarūs·ı çemendür ki güldür āyinesi
b. Ṭurup yüzine sürer ṣubḥ-dem meker ġonca*
11.a. Çemende şebnem ile berg·i gül degül görinen
b. Bişürdi bülbül·i bī-cāna gülşeker ġonca
12.a. Geyüp gedā gibi bir ẖırḳa pāre pāre yine
b. Diler ki ol şeh·i ʿālīyi ide cer ġonca
13.a. Bu şiʿri bülbül oḳurdı çemende zār ile
b. Aġız açup anı gūş eyler idi her ġonca
14.a. Göñüllenür midi gülşende ey püser ġonca
b. Bu ḥüsn ile seni göreydi bir naẓar ġonca*
15.a. Güzeller içre saña ne‿ola raġbet eyleseler
b. Olur çü güller arasında muʿteber ġonca
16.a. Nigār barmaġınuñ ucına yaḳup ḥınnā
b. Bahārda yaraşur didi elde ter ġonca*
17.a. ʿAceb mi kirpügüm üzre yaraşsa ḳanlu yaşum
b. Virür nihāl·i güle çünki zīb ü fer ġonca*
18.a. Açıldı göñli gözi bād irüp gülistāna
b. Lebinden aldı nigāruñ meger ẖaber ġonca
19.a. Ḳo cevri eyle vefā yoḳsa senden ey gül-ruẖ
b. Varup yaḳasını ol şāha çāk ider ġonca
20.a. Bahār·ı gülşen·i ʿālem gül·i riyāż·ı kerem
b. Ki bāġ·ı ḳadrine eflākdür birer ġonca*
21.a. Bülend-mertebe Şeh Bāyezīd·i ʿālī-ḳadr
b. Ki ẖāk·i pāyın ider sürme·i baṣar ġonca
22.a. Ne āteşe ki şehā luṭf ile naẓar idesin
b. Gül ola anda olan aẖker ü şerer ġonca
23.a. Cihānda luṭfuñ eli ṣaçmasaydı sīm ü zeri
b. Görür mi idi ʿaceb kīsesinde zer ġonca
24.a. Eger ki ebr·i saẖān olmasaydı gevher-rīz
b. Neden dizerdi şehā tācına dürer ġonca
25.a. Degül nesīm ile gülşende lerzesi dāyim
b. Müdām tīrüñ ucından ḳılur ḥaẕer ġonca
26.a. Nihāl·i gül gözine ẖaṣmuñuñ yılan görinür
b. Ki ẖār dil oluban oldı aña ser ġonca
27.a. Cihānda bozmaġa ẖaṣmuñ yüzini şebnemden
b. Tükürdi yumruġına gülsitānda her ġonca
28.a. Ḥavāle eylese aʿdāña gürzüñi ne ʿaceb
b. Diler ki göstere rezmüñde bir hüner ġonca
29.a. Nihāl·i gül yine ẖıdmetde ḳan dere batmış
b. Degül durur görinen anda ser-be-ser ġonca
30.a. Eger ki senge ire āb·ı luṭf·ı terbiyetüñ
b. Bitüre ʿālem içinde o dem ḥacer ġonca
31.a. İrişse gülşen·i naẓm·ı Revāniye naẓaruñ
b. Olurdı anda olan noḳṭalar birer ġonca*
32.a. Başuñda tāc·ı saʿādet cihānda var olasın
b. Niçe ki ola gülistānda tācver ġonca*

--10--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūlün

1. a. Naḳḳāş oluban levḥa·i gülzāra benefşe
b. Döşedi niçe yapraġı hem-vāre benefşe
2. a. Bir ipligüñ üstinde çeker rūmī ẖıṭāyī
b. Naḳş itmege evrāḳ·ı semenzāra benefşe
3. a. Yazmış buludı naḳş·ı çemen ṣafḥasına tā
b. İş göstere bu günbed·i devvāra benefşe
4. a. Gülşende ḳurar gül şehine lāle otaġı
b. Tuġın dikeli gūşe·i gülzāra benefşe
5. a. ʿİşret ḳapusın açmaġa miftāḥ getürmiş
b. Hem-sāye gibi ẖāne·i ẖammāra benefşe
6. a. Ferhād mıdur kim eline tīşesin aldı
b. ʿAzm itdi yine ḳulle·i kühsāra benefşe
7. a. Bir beñli güzeldür gök ala gözlü çemende
b. Dönmiş ne içün ʿāşıḳ·ı ġamẖᾱra benefşe
8. a. Yā rind·i cihāndur ki külāhını ḳıvırmış
b. Girmiş yine seyrān ide bāzāra benefşe
9. a. Beñzer ki ṣabā ile bu dem pençe ṭutupdur
b. Boyamış elini ḳara ḳanlara benefşe
10.a. Yāẖod bileginden çıḳarupdur elini kim
b. Ġayretle ṭurur bāġda bī-çāre benefşe
11.a. Ġam şekli durur noḳṭası yoḳ ḳıl ḳalem ile
b. Yazıldı bu dem ṣafḥa·i gülzāra benefşe
12.a. Söyler felegüñ gerdişini ḥāl diliyle
b. Vāḳıf gibi ʿālemdeki esrāra benefşe
13.a. Ger hindī ṭabīb olmasa yaymazdı bisātın
b. İster ki ʿilāc eyleye ezhāra benefşe
14.a. Ḳārūresini şīşe·i şebnemle görür kim
b. Şerbet vire tā nergis·i bīmāra benefşe
15.a. Ḳaldurmayuban başını almış ele ẖāme
b. Şāʿir gibi düşmiş yine efkāra benefşe
16.a. Sūsenden alup öñine bir çīnī devātı
b. Bu şiʿri yazar ṣafḥa·i gülzāra benefşe
17.a. Miskīnlik idermiş ẖaṭ·ı dildāra benefşe
b. Her dem ṭapu ḳılduġı budur yāra benefşe
18.a. ʿAnber ẖaṭuñı didi gören gül yüzüñ üzre
b. Aḳyazı yüzin ṭutdı yine ḳara benefşe
19.a. Ḳorḳum bu durur yüz ḳaralıġın ide bir gün
b. El uzadup ol ʿārıż·ı ruẖsāra benefşe
20.a. Gömgök delüdür Leylī ṣaçuñ fikri ile kim
b. Mecnūn gibi düşmiş yine ṭaġlara benefşe
21.a. Bi'llāhi göñül gör ne ḳara günlere ḳalduñ
b. Kim öykünür ol ẖaṭṭ·ı siyehkāra benefşe
22.a. ʿIşḳ āteşine yanubanı ḳapḳara olmış
b. ʿĀşıḳ olalı sen yüzi gülnāra benefşe
23.a. Ṭop eyledi zülfin yine şol yār·ı semenber
b. Beñzer ṣunar ol şāh·ı cihāndāra benefşe
24.a. Ḫorşīd-es̲er Yıldırım ol şāh·ı cuvān-baẖt
b. Kim bendesi olmaḳla geyer ẖāre benefşe
25.a. Şeh seyr·i çemen ide diyü lāle·i terden
b. Aṭlas döşedi ḳırmızı yollara benefşe
26.a. Muṭrib gibi bir laḥẓa ḳomaz çengini elden
b. Tā bezmine yüzin süriyü vara benefşe
27.a. Devrān ḳara çullarda ḳosa anı yeridür
b. ʿAhdinde ṭolaşur çü ẖaṭ·ı yāra benefşe
28.a. Devrinde şehüñ ne hüner itdi ʿacebā kim
b. Girmiş yine bir ẖılʿat·i jengāra benefşe
29.a. Ḳaṣruña ṭoḳuz pāye iken çarẖ·ı muṭabbaḳ
b. Bezmüñe ḳaçan irişe yalvara benefşe
30.a. Gözi ḳararup ṭuramaya ayaġı üzre
b. Ḳaṣruñdan iderse göge neẓẓāre benefşe
31.a. Bendeñ gibi baş ḳomasa her dem işigüñde
b. Baş egmez idi günbed·i devvāra benefşe
32.a. Ḳaldurdı yeşil sancaġını mülk·i çemende
b. Aʿdāñ ile ḳaṣd eyledi peykāra benefşe
33.a. Ṭop itmege cengüñde ser·i ẖaṣmuñı şāhā
b. Çevgān ile girmiş yine miżmāra benefşe
34.a. Ḫāk eyleyeli kendüzini yollaruñ üzre
b. Raġbet ḳomadı nāfe·i Tātāra benefşe
35.a. Ḫāmem gibi medḥüñi düşürmezdi dilinden
b. Bulaydı eger ḳudreti güftāra benefşe
36.a. Şeh vaṣfını yazdı ḳalemüm yine Revānī
b. Şiʿrüm çemenin eyledi hem-vāre benefşe
37.a. Ḫaṭṭıyle güzeller gibi ebyāt·ı ḳaṣīdem
b. Her biri ḳomış gūşe·i destāra benefşe
38.a. Çün sözlerümüñ oldı ʿarūsına perestār
b. Şimden girü baş egmeye ezhāra benefşe
39.a. Boynı ḳulaġı ṭopṭolu olmazdı cevāhir
b. Gūş urmasa bu naẓm·ı güher-bāra benefşe
40.a. Dāyim nice tāz'olmaya medḥüñ çemeninde
b. İrişdi çü ser-çeşme·i eşʿāra benefşe
41.a. Tā nergis·i zerrīn açıla bāġ·ı felekde
b. Teşbīh olına tā ki şeb·i tāra benefşe
42.a. Ḳadrüñ çemeninüñ ola her bir güli ẖurşīd
b. Ki‿anda diyeler çarẖ·ı semen-bāra benefşe

--11--

ḲAṢĪDE *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Ṣanmañuz çarẖ feżāsında hilāl oldı ʿayān
b. Māh·ı nev oḳına çarẖ itdi külāhını nişān
2. a. Ya yeşil ṭāḳını çarẖuñ yine ārāyiş idüp
b. Aḳ mermerle kemer baġladı miʿmār·ı cihān
3. a. Ya perī yüzlüleri ʿīdde seyrān iderek
b. Felek aġzını egüp anlara ḳalmış hayrān
4. a. Çarẖ ṣandūḳasına tīr·i şihāb atmaġ içün
b. Māh·ı nev yine ele aldı gümiş tozlu kemān
5. a. ʿĪdgāh·ı felek içinde ne‿içün oldı hilāl
b. Ḫaṣm·ı sulṭān·ı ḳamer-taẖt gibi ser-gerdān
6. a. Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i ẖurşīd-es̲er
b. Ki tehīdür yed·i iḥsānı ile kīse·i kān
7. a. Ṭabʿıdur kān·ı kerem ẕātı durur mihr·i saẖā
b. Yaraşur keffine gün gibi ki‿ola zer-efşān
8. a. Ġālibā sīm ü zer inʿāmuña öykünme durur
b. Bu cihān gāh bahār olduġına gāh ẖazān
9. a. Devlet ārāyişini rāyuñ ile gördi zemīn
b. ʿİzzet āsāyişini ʿadlüñ ile buldı cihān
10.a. Devr·i cūduñda şehā Ḥātem·i Ṭaydur mümsek
b. Añılur ẓulm ile ʿadlüñde bu gün Nūşirevān
11.a. Nice cennet dimeyem bezm·i feraḥ-efzāña
b. Çün sarāyuñda şehā ẖādimüñ olmış Rıḍvān
12.a. Yād idüp ḳahruñı düşman göge iderse naẓar
b. Güneş āteş görine gözlerine çarẖ duẖān
13.a. Ḫulḳuñ evṣāfını yazsam ne ʿaceb nāmelere
b. Müşk dāyim çün olur penbeler içinde nihān
14.a. Kimse yoḳ zārī ḳıla gülşen·i ʿahdüñde şehā
b. Var ise bülbül·i şeydādur iden āh u fiġān
15.a. Şehsüvārā yaraşur ay u güneş olsa şuḳaḳ
b. Esb·i ḳadrüñ çü ligāmına şihāb oldı ʿinān
16.a. Tīġ·i ḳahruñ felegüñ başına irişdi meger
b. Māh·ı nevden ki ḳılıç yarası var anda nişān
17.a. Kehrübā ṭaḳmaz idi hīç güneş boynına çarẖ
b. Ḫavf·i tīġüñle eger olmasa idi yeraḳān
18.a. Bāġ·ı ḳadrüñde gümiş ḥavż durur māh·ı münīr
b. Kim aña her yañadan ṣu aḳıdur kāhkeşān
19.a. Āb·ı tīġüñ ne ʿacebdür kim ider bir demde
b. Ḳanlu başlarla şehā rezmüñ içün lālesitān
20.a. Sebzezār içre ḳaçup girse ʿadū tīġüñden
b. Heybetüñle görine gözlerine ṣu ḳara ḳan
21.a. Siperüñ vaṣfın iderken bu göñül bürcinden
b. Oldı bu maṭlaʿ·ı ġarrā yine gün gibi ʿayān
22.a. Ḫāk·i sīnemde yatur tīrüñ eyā ḳaşı kemān
b. Şāẖ·ı güldür ki anuñ ġoncası olmış peykān
23.a. Ġam degüldür dehenüñ ʿāşıḳa görinmez ise
b. Çünki ʿālemde görinmez ṣanemā kimseye cān
24.a. Leb·i rengīnüñi āhum göricek gizleme kim
b. Ḳılmaz āteş güzelüm ẕerrece yāḳūta ziyān
25.a. Ne‿eylesün söz ṣıġamaz aġzı igen küççekdür
b. Nāzdan söyleyümez ṣanmañuz ol ġonca-dehān
26.a. Şerbet·i bezm·i ṣafā ol leb·i şekker-güftār
b. Sebze·i ẖᾱn·ı melāḥat bu ẖaṭ·ı müşk-efşān
27.a. Gözlerüñ uyḳuya varmış iki yaġmācı durur
b. Ki ḳomışlar ṣanemā başları ucında kemān
28. a. Ṭuymasun ʿāşıḳuñ öldürdügini ġamzelerüñ
b. Ḫusrev·i mülk·i cihān dāver·i Dārā·yı zamān*
29.a. Kāmgārā nice ḳan aġlamayam ẖāme gibi
b. Beni bu çarẖ ne‿içün böyle ḳılur sergerdān
30.a. Ḥayfdur ṣu gibi ṭaş yaṣdana ṭopraḳ döşene
b. Anda kim ṭabʿ·ı laṭīf ile ola şiʿr·i revān
31.a. Var ümīdüm ki irem devlete ʿahdüñde senüñ
b. Tā benüm ḥālüme reşk eyleyeler pīr ü cuvān
32.a. Ey göñül muẖtaṣar it sözi muṭavvel ḳılma
b. Çün anuñ vaṣf·ı bedīʿin idemez kimse beyān
33.a. ʿĀlemüñ gūşına ṭaḳ midḥatinüñ laʿllerin
b. Çün Revānī elüñe girdi senüñ bir iki kān
34.a. Niçe kim nāme·i çarẖa ura ṭuġrāyı hilāl
b. Kāmgārā ola ḥükmüñde ḳamu mülk·i cihān
35.a. Niçe kim ṭāḳ·ı felek üzre aça revzeni meh
b. Salṭanat ḳaṣrı ola ẕāt·ı şerīfüñe mekān

--12--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün

1. a. Meger ki ġamzelerüñden diler amān ẖançer
b. Ki başdan ayaġa olmış durur zebān ẖançer
2. a. Zırıh gibi gözedür biñ göz ile ʿāşıḳlar
b. Ḳaçan daḳına diyü yār·ı nev-cuvān ẖançer
3. a. Ne başlar kesici ḳan dökici ẓālimdür
b. Yanuñda ṭurmasun ey yār·ı mihrbān ẖançer
4.a. Ḳamusı ẖançere düşdi cefā·yı ġamzeñ içün
b. Ṭaḳındı ṣanma begüm Türk ü Türkmān ẖançer
5. a. Nihāl·i ḳaddi leṭāfetde ney-şekerdür kim
b. Yanında bergi durur var ise hemān ẖançer
6. a. Ḳemer ṭolamış iken ḳolını miyānına
b. Ṣoḳıldı geldi ara yire nāgehān ẖançer
7. a. Benüm bu yaralarumdan şikāyetüm çoḳdur
b. Zebān·ı ḥāl ile eyler saña beyān ẖançer
8. a. Hümā·yı ʿizz ü şeref şeh-peri midür yāẖod
b. Hemīşe şāh·ı cihāna ḳarīn olan ẖançer
9. a. Nigār·ı sāde-ʿiẕār ü hilāl-ebrūdur
b. Ne var yanuñda şehüm olsa kāmrān ẖançer
10.a. Sipihr-mertebe Şeh Bāyezīd·i ʿālī kim
b. Ki yıldırım gibi destinde bī-amān ẖançer
11.a. Ṣan ejdehā·yı ʿadū-küş durur şeh·i ʿālī
b. Alursa destine rezm içre nāgehān ẖançer
12.a. Görine dīde·i ẖaṣma zebān·ı zehr-ālūd
b. Elinde şāh·ı cihānuñ o zer-nişān ẖançer
13.a. Ḳanadını aça meydānda murġ·ı fetḥ ü ẓafer
b. Ne dem ki rezmüñ içinde ola ʿayān ẖançer
14.a. Görürse bezm·i hümāyūnuñ içre çengi ʿadū
b. Görine gözlerine ẖavfden hemān ẖançer
15.a. Öñüñde çünki şehā cān u baş terk eyler
b. Geyerse ẖılʿat·i zerrīn ne var her ān ẖançer*
16.a. Revā degül ki çeke ẖaṣma tīġ bendelerüñ
b. Urur çün aña yanından her üstüẖᾱn ẖançer*
17.a. Ḳılıcuñ urmaġ içün āfitāb·ı ʿālem-tāb
b. Şuʿāʿdan ṭutar elinde her zamān ẖançer
18.a. Şihāb ṭaḳsa gümiş ṣırmadan ne var baġın
b. Çü māh·ı nev getürür şāha armaġān ẖançer
19.a. Ṣu ḳoymasaydı ʿadūnuñ ocaġına her gāh
b. Gelū·yı ẖaṣmı idinmezdi nāvdān ẖançer
20.a. Dem·i ġażabda hemān yalıñ od durur şāhā
b. Ġılāfdan ṣu gibi her yaña aḳan ẖançer
21.a. Ya ejdehā·yı sebük-pāydur iki başlu
b. Ki‿idindi ġār·ı ġılāfı ṭutup mekān ẖançer
22.a. Ne şāhbāzdur ol murġ·ı āhenīn-minḳār
b. Ki ẖaṣm kellesin idindi āşiyān ẖançer
23.a. Güher-nis̲ār ne deryā durur kef·i şeh kim
b. Görindi dīde·i aʿdāya māhī-sān ẖançer*
24.a. Cevāhire nice ġarḳ olmaya ki ʿahdüñde
b. Dil·i ʿadūya ẓafer buldı deldi kān ẖançer
25.a. Rezmde yine yılanlar ḳuşandı ẖışmından
b. ʿAdūya anuñ içün uzadur lisān ẖançer
26.a. Şikār·ı ẖaṣm ider iken pelengdür şu ḳuluñ
b. Ki‿elinde nāẖuna beñzer şehā hemān ẖançer*
27.a. Ḳılıcı ʿarşa aṣardı Revāni bendeñ eger
b. Ḳapuñda bir kez oḳınsa şeh·i cihān ẖançer
28.a. Güneş gibi ḳılıcuñla müsaẖẖar ola cihān
b. Ṭaḳınduġınca meh·i nevden āsumān ẖançer

--13--

ḲAṢĪDE*

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1.a. Taẖt·ı zümürrüdīne geçüp nāgehān gül
b. Ezhār içinde oldı şeh·i kāmrān gül
2.a. Ḥükminde ġoncanuñ nice olmaya ehl·i bāġ
b. Ṭāvūs ḳuyruġı aña urdı nişān·ı gül
3. a. Gün ṭoġdı başına yine erbāb·ı ʿişretüñ
b. Ḳıldı çemende kendüyi çün kim ʿayān gül
4. a. Reyḥāncıdur ki ṭablası pürdür şükūfeden
b. Bāzār·ı gülsitānda açupdur dükān gül
5. a. Ġonca yatıḳların yine alup kenārına
b. İçer güzeller ile mey·i erġavān gül
6. a. Elden ḳomadı cāmını ʿayş eyleyüp müdām
b. Ḳodı cihānda Cem gibi nām u nişān gül
7. a. İskender·i zamāne durur şimdi ʿayş iden
b. Cām·ı Cihānnümāya dönüpdür hemān gül
8. a. Ger bülbüle müferriḥ·i yāḳūtī düzmese
b. Laʿlʿn ṭabaḳda ezmez idi zaʿferān gül
9. a. Şimdi çemende gülbüni Mecnūn ṣanur gören
b. Ki‿olmış durur başında anuñ āşiyān gül
10.a. Gencīne olmasaydı eger künc·i bāġda
b. Ejder gibi olur mıdı āteş-feşān gül
11.a. Ġonca degül durur görinen gülsitānda
b. Açmış duʿā·yı devlet·i şāha dehān gül
12.a. Şeh Bāyezīd serv·i gülistān·ı salṭanat
b. Kim ẖulḳı şemmesiyle ṭolupdur cihān gül
13.a. Bir dem żıyāfet itmege gülşende sen şehi
b. Ḫarc eylese ʿaceb mi niçe ẖānumān gül
14.a. Altunlu çoḳ ḳumāş çeküp pīşkeş saña
b. Ḳıldı öñüñde varını hep der-miyān gül
15.a. ʿAhdüñde meyl ḳılmasa taḳvāya ġālibā
b. Ḳomaz idi başında yeşil ṭaylasān gül
16.a. Bezmine varanuñ başına sīm ü zer ṣaçar
b. Devrüñde buldı var ise genc·i nihān gül
17.a. Bir yüzi aḳ alnı açuḳ dilrübā geçer
b. Bezmüñe irişüp ne‿ola ṭutsa mekān gül
18.a. Beñzetdi kendüzini kef·i zer-feşānuña
b. İller içinde oldı yine dāstān gül
19.a. Ġonca otaġı sen şeh içün ḳurdı bāġda
b. Üstine çekdi anuñ içün sāyebān gül
20.a. Çoḳ dil bilür ʿaceb degül ey ẖusrev·i zamān
b. Ṭurup ḳapuñda olsa eger tercemān gül
21.a. Meddāḥuñ oldı göreliden ḥüsn ü ẖulḳuñı
b. Başdan ayaġa olsa ʿaceb mi zebān gül
22.a. Bülbül diliyle yine çemenlerde ẖusrevā
b. Ezberleyüp bu şiʿrümi oḳur revān gül
23.a. Ey lāle-ruẖ ġamuñla olup nā-tüvān gül
b. Düşmiş ʿaṣāya pīr gibi nev-cuvān gül
24.a. Almışdur āfitābı ele bāġbān·ı ṣubḥ
b. Ṣunmaġa saña ey meh·i nā-mihrbān gül
25.a. Ṣoḥbetde sāḳi aldı ele cām·ı lāle-reng
b. Gūyā getürdi gülşene serv·i revān gül
26.a. Üşenme āh u nālesini ʿāşıḳuñ görüp
b. Bülbülden ey ṣanem göre mi hiç ziyān gül
27.a. Sen şehsüvāruñ irmez idi gerd·i rāhına
b. Gülgūn·ı ḥüsne olmasa ger hem-ʿinān gül
28.a. Tāze ġazel buyurdı baña açılup nigār
b. Bildüm ki istemiş şeh·i rūy·ı cihān gül
29.a. Cennet gülinden isteseñ ey serv·i salṭanat
b. Dest·i şerīfüñe ṣuna ḥūr·ı cinān gül
30.a. Bülbül gibi Revāniyi medḥüñde söyledür
b. Gülzār·ı ṭabʿdan açılup nā-gehān gül
31.a. Bu bāġbān·ı ṭabʿuma ṣad āferīn kim
b. Virdi cihāna medḥüñ ile rāygān gül
32.a. Aṣḥāb·ı şevḳa nāme·i şiʿrüm virür feraḥ
b. Ṣan ehl·i ṣoḥbete getürür bāġbān gül*
33.a. Revnaḳ virür redīfine bu naẓm·ı ābdār
b. Tāze olur ṣuya ki ḳona her zamān gül
34.a. Niçe ki kendüye idinüp gülbüni ʿaṣā
b. Gülşen sarāyı içre ola pāsbān gül*
35.a. Dergāh·ı ḳadrüñ ola yüce ṭāḳ·ı çarẖdan
b. Kim anda āfitāb ola zer-nişān gül *

--14--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *

mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün

1. a. Meger kim seyr·i bāġ itmiş olup rind·i cihān āteş
b. Ki ṭaḳmış şuʿleden başına bir berg·i ẖazān āteş
2. a. Yaẖod bir lāle-ruẖdur kim aña perçem duẖān olmış
b. Ya bir ʿāşıḳ durur yanmış ider her dem fiġān āteş
3. a. Ya her bir şuʿle bir altun varaḳdur ḥall idüp anı
b. Şitānuñ tīġini ister kim ide zer-nişān āteş *
4. a. Yaẖod bir al vālādan tutuḳdur görinen yalıñ
b. Ki sermānuñ ʿarūsına getürmiş armaġān āteş
5. a. Şitā ẓulmin görüp aṣdı duẖāndan al zencīrin
b. Diler dād ide ʿālemde olup Nūşīrevān āteş *
6. a. Aġarmış gözi berfüñ çekmege ẖākisterüñ küḥlin
b. Duẖāndan mīl idinmişdür ocaḳdan sürmedān āteş
7. a. Görinen sürmeler ṣanmañ kim olur nārdan peydā
b. Şehüñ vaṣfında olmış başdan ayaġa zebān āteş
8.a. Süleymān·ı zamān Şeh Bāyezīd ibn·i Meḥemmed Ḫān
b. Kim anuñ nükhet·i ẖulḳıyle olur gülsitān āteş
9. a. Ṣanasın kim bahār oldı şitā faṣlındı ẖulḳuñla
b. Duẖān sünbül şerer nergis görinür erġavān āteş* * *
10.a. Geyer altunlu nārencī ḳabālar devr·i cūduñda
b. Cihān ẖalḳı arasında olupdur kāmrān āteş
11.a. Ṣoḳınsa başına yüñler ʿaceb mi şuʿleden dāyim
b. Diler kim ide öñüñde bahādırlıḳ ʿayān āteş
12.a. Yaẖod ʿahdüñde ṣōfīlıḳ ider ẖalvet- nişīn olmış
b. Ki ḳomış şuʿleden yine başına ṭaylasān āteş
13.a. Ẓafer bulmaġ içün düşman ḥiṣārına ider iḥżār
b. Duẖānuñ pīç ü tābından idinüp nerdübān āteş
14.a. Diler meydān·ı rezmüñde ʿadūnuñ ṭop ide başın
b. Ki dāyim dūddan ṭutar elinde ṣavlecān āteş
15.a. Yer etse cān·ı ẖaṣm içre ʿaceb mi ejder·i ḳahruñ
b. Cehennemdür ki ṭutmışdur şehā anda mekān āteş
16.a. Söyündürür ocaġını felek ebr ile aʿdānuñ
b. Ḥasūduñ mülkine urur şafaḳdan āsumān āteş
17.a. Ne‿ola yüzin göge ṭutup el açsa şuʿleden dāyim
b. Duʿā·yı devletüñ eyler cihānda her zamān āteş
18.a. Şehā bir al kāġıddur degüldür görinen şuʿle
b. Şererden üstine anuñ olupdur zer-feşān āteş
19.a. Diler altun ḳalemlerle yaza bu şiʿr·i dil-sūzı
b. Ki dāyim ola medḥüñle cihānda dāstān āteş
20.a. Düşürdüñ cāna ʿışḳuñdan çün ey nā-mihrbān āteş
b. Ṣaḳın dūd·ı derūnumdan ṭutar mülk·i cihān āteş
21.a. Be-ġāyet incinüp bir pāre od olmış durur yāḳūt
b. İşitmiş laʿlüñe öykündügin ey dilsitān āteş
22.a. Leb·i rengīnüñi ne‿içün nihān eylersin āhumdan
b. Bilürsin çünki yāḳūta şehā ḳılmaz ziyān āteş
23.a. Meger bir şemʿ·i kāfūrī durur engüşti dildāruñ
b. Ki‿ucında naḳş·ı ḥınnādan olur geh geh ʿayān āteş
24.a. Ṭarīḳ·ı ʿışḳa çün düşdüñ dilā cān ile āh itme
b. Bilürsin ḳorḳulu yerlerde yaḳmaz kārbān āteş*
25.a. Ruẖuña öykünür diyü çaḳarlar āteşe şemʿi
b. Anuñçün şemī ile cānā ṭutuşur her zamān āteş
26.a. Ṣaḳın ol şāh·ı ʿādilden igen ẓulm itme ʿuşşāḳa
b. Ki diller şehrine ʿışḳuñ urup durur cihān āteş
27.a. Ṣovuḳluḳ gösterür oldı zamāne ehl·i ʿirfāna
b. Revānī gibi anuñçün ider her dem fiġān āteş
28.a. Şu deñlü ṭabʿ·ı dilsūzum yanupdur nār·ı ẕilletden
b. Redīf·i şiʿrüm oldıysa ʿaceb mi nāgehān āteş
29.a. Beni miḥnet bucaḳlarında öldürür idi sermā
b. Eger olmasa ortada şarāb·ı erġavān āteş
30.a. Niçe kim ʿışḳı cānānuñ yaḳa odlara ʿuşşāḳı
b. Niçe kim ẖadd ü rūyından virür yāruñ nişān āteş
31.a. Dütüni göke boyansın ʿadūnuñ yanup odlara
b. Niçe kim olmaya hergiz cihānda bī-duẖān āteş

--15--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Nevbahār irdi şükūfeyle müzeyyendür zemīn
b. Encüm ile zīb ü zīnet buldı ṣan çarẖ·ı berīn*
2. a. Naḳş-bend·i bāġ kim naḳş eylemiş gülzār için
b. Ḳıl ḳalemle yazamaz bir yapraġın naḳḳāş·ı çīn*
3. a. Ṣuffa·i firdevsden aʿlā görinür ṣaḥn·ı bāġ
b. Yaraşur cārūb olursa anda zülf·i ḥūr·ı ʿīn
4. a. Geldi bir dem kim nesīm oldı cihāna müşk-rīz
b. İrdi şol eyyām kim ẖāk·i çemendür ʿanberīn*
5. a. Ḫurdeler geçmiş çemen naḳşında naḳḳāş·ı bahār
b. Kim temāşāsında ḥayrāndur bu ʿaḳl·ı ẖurde-bīn
6. a. Baġlamış ġonca turunca şemse yazmış tāze gül
b. Ṣafḥa·i gülzāra reşk eyler nigāristān·ı çīn*
7. a. İrdi çün nevrūz ḳalmasun cihān yüzinde ebr
b. Çün bahār irdi gerekmez daẖi hergiz pūstīn
8. a. Āfitābuñ tā başında ger ḥarāret olmasa
b. Derleyüp kürkin çevürmezdi nihāl·i yāsemīn
9. a. Şāẖ·ı gül ḳadd·i ẖamīd ile dükān·ı bāġda
b. Ḫātem·i pīrūzedür kim aña laʿl olmış nigīn
10.a. Şehriyār·ı tācver midür bu demde lāle kim
b. Ṣırça barmaġına ṭaḳmış laʿlden engüşterīn
11.a. Ġonca·i lāle semenzār içre ki‿olmışdur nihān
b. Ṣaḳlanupdur penbede ṣan nāfe·i āhū·yı çīn*
12.a. Sünbül üzre ḳaṭra ḳaṭra görinen şebnem degül
b. ʿAnberīne üzre olmış taʿbiye dürr·i s̲emīn
13.a. Cilvede ṭāvūs·ı zerrīn-per durur ṣan şāẖ·ı gül
b. Yā çınāruñ desti olmış pençe·i şīr·i ġarīn
14.a. ʿAyş u ʿişret vaḳtidür gel bāġa kim dilberlere
b. Servler hem-sāye olmış güller olmış hem-nişīn*
15.a. Ḫırḳa vü tācı şarāba virdi gül nāzük durur
b. Ġonca ẖalvetẖānesinde çekmiş iken erbaʿīn
16.a. Ṣalınursa nāz ile nergis çemenlerde ne‿ola
b. Altun üsküflü güzeldür mihr-ṭalʿat meh-cebīn*
17.a. Cehd idüp gül mevsiminde nāzenīnsüz olmañuz
b. Çün ele girmez bilürsiz daẖi ʿömr·i nāzenīn
18.a. Ṭalʿat·i güldür çemende bülbüli gūyā iden
b. Söylemez āyīnesüz ṭūṭī kelām·ı şekkerīn
19.a. Gül ḳulaḳ ṭutmaz hezāruñ āhı çıḳdı göklere
b. Vaṣf·ı ḥālidür anuñ bu maṭlaʿ·ı ġarrā hemīn*
20.a. Ḥalḳa ḥalḳa dūd·ı āhum māha ki‿olmışdur ḳarīn
b. ʿĀrıż·ı dilberde kāküllerdür olmış çīn çīn
21.a. Hindīlerdür Kaʿbeye gelmiş ṭavāfa gūyiyā
b. Ruẖlaruñ devrinde ey dilber bu ẖaṭṭ·ı ʿanberīn*
22.a. Ehl·i islāma ruẖuñ devrinde zülfüñ ṭolaşur
b. Kāfir ancaḳ ol daẖi hey nice īmān nice dīn*
23.a. Zaẖm·ı tīġinden ʿaceb mi sırrını fāş itse dil
b. Ẓāhir olur eks̲eriyyā seyl ile genc·i defīn
24.a. Nevbahār·ı ḥüsnüñ eyyāmında bend itsün dili
b. Zülfüñ ol dīvānenüñ igen uzatmasun ipin
25.a. Ḳanlar aġladup gülünc itdüñ beni düşmanlara
b. Pādişāhum dōstluḳ böyle olurmış āferīn*
26.a. Ġamzeler ẓulmine şīrīn leblerüñdür dād iden
b. Ḫusrev·i ʿālem gibi olsun cihānda kāmbīn
27.a. Pādişāh·ı heft kişver yaʿni Sulṭān Bāyezīd
b. Ḳāhir·i aṣḥāb·ı küfr ü nāṣır·ı aʿlām·ı dīn
28.a. Ġıbṭa eyler ṭāʿatinüñ yirine Dārü's- selām
b. Zühdi ṣaḥrāsı olupdur menzil·i Rūḥü'l-emīn*
29.a. Zühdi eyyāmında bāġa mest gelmesün diyü
b. Muṣḥaf açup gül şemāle virdi gülşende yemīn
30.a. Rifʿat·i ḳadri ṭutupdur ṭarf·ı gerdūnda mekān
b. Besṭat·i cāhı durur eknāf·ı ʿālemde mekīn*
31.a. Rūzī·i insāna cūduñdur cihān içre żamān
b. Revnaḳına ʿālemüñ rāy·ı şerīfüñdür żamīn*
32.a. Ṭaġıdurdı leşker·i seyyāreyi ẖrşīd-veş
b. Ḫusrev·i rāy·ı şerīfüñ açsa göklerde kemīn
33.a. Bāzū·yı pür-iḳtidār u keff·i iḥsānuñ gibi*
b. Yoḳ şecāʿatden mürekkeb yoḳ mürüvvetden ʿacīn*
34.a. Sensin ol kim saña devletdür ġulām·ı āsitān
b. Sensin ol kim saña ʿizzetdür ṭırāz·ı āstīn
35.a. Sensin ol ẖrşīd-rāy u Müşterī-tedbīr kim
b. Ḳadrüñe ẖıng·i felek raẖş u hilāl altunlu zīn*
36.a. Sensin ol mihr·i cihān-ārā ki devrüñde senüñ
b. Rāḥat olup arḳası üstine yatmışdur zemīn*
37.a. Sensin ol māh·ı saʿādet sensin ol mihr·i saẖā
b. Sensin ol Keyvān-rifʿat sensin ol Behrām-kīn
38.a. Devletüñ barmaġına ey ẖusrev·i encüm-ḥaşem
b. Çarẖ ẖātemdür güneş aña laʿalden bir nigīn*
39.a. Ehl·i cennet gibi ʿālem ẖalḳı itmezdi ḥużūr
b. Ferr·i ʿadlüñden cihān olmasa firdevs·i berīn
40.a. Meh degüldür görinen kūsuñ ṣadāsından senüñ
b. Penbe ḳoymışdur ḳulaġına bu çarẖ·ı heftümīn*
41.a. Meh degüldür görinen gerdūn yüzini sürmeden
b. Ḫāk·i dergāhuñ ʿabīrine bulanmışdur cebīn*
42.a. Şol ḳadar luṭf u keremler eyledüñ ʿālemde kim
b. Yazmadan ʿāciz ḳalup durur Kirāmen Kātibīn
43.a. Dāne·i encümle pür olmazdı çarẖuñ dāmeni
b. Ḫırmeninde luṭfuñuñ olmasa idi ẖūşe-çīn*
44.a. Ehl·i fażluñ ḳadri artup bulsa raġbet vaḳtidür
b. Pādişehdür çün fażīlet-perver ü dāniş-güzīn
45.a. Heybetüñden baḳamaz ẖurşīd·i ʿālem- tāba ẖaṣm*
b. Görinür gözine anuñ pençe·i şīr·i ġarīn*
46.a. Yüzi ṣuyı ʿālemüñ tīġ·i cihāngīrüñ durur
b. Nevbahār·ı salṭanat anuñla buldı zīb zīn
47.a. Ḫusrevā gülzār·ı medḥüñde Revānī bendeñüñ
b. Ḫāmesidür tāze gülbün nāmesidür yāsemīn
48.a. Ravżadan bu naġmeyi gūş eyleyüp Aḥmed diye
b. Āferīn ey bülbül·i bāġ·ı feṣāḥat āferīn*
49.a. Ne‿ola kilkinden görinse tāze maʿnālar anuñ**
b. Eks̲eriyyā ẖār ile olur gül·i ter hem-nişīn*
50.a. Micmer·i naẓma ẖaṭ·ı eşʿārı olmışdur buẖūr*
b. Būy·ı müşk-ālūdıdur iden cihānı ʿanberīn*
51.a. Şiʿr efsūniyle rām itmiş perī-peykerleri
b. Gör ne sāḥirlıḳlar eyler şāʿir·i siḥr-āferīn
52.a. Midḥatüñ ḳaṣrında şol ṭūṭī durur ṭabʿum benüm*
b. ki‿aña meh āyīnedür gerdūn ḳafesdür āhenīn
53.a. Niçe kim bu sebze·i mīnāda çarẖ·ı lāciverd*
b. Geh gül·i ter göstere geh nesteren geh yāsemīn*
54.a. Gülşen·i ḳadrüñ feleklerden yüce olsun yüce
b. Ḥaḳ Taʿālā ẕātuñı ḳılsun belālardan emīn

--16--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Ḫalḳa bir ṣanʿat ile ḳılmaḳ içün ʿarż·ı kemāl
b. Nice naʿl urdı görüñ şīşe·i gerdūna hilāl*
2. a. Bezmgāh·ı felek içinde görinen meh·i nev
b. Şuʿle·i şemī durur ki‿egmiş anı bād·ı şemāl
3. a. Ya ider şīr·i felek gördügi āhūyı şikār
b. Kim bu ṣaḥrāda anuñçün görinür şāẖ·ı ġazāl*
4. a. ʿĪdgāh içre süvār olmaġa yā hindū·yı şeb
b. Fīl·i çarẖuñ yine başına urupdur çengāl*
5. a. Yā bu dem aldı ele Zühre·i zehrā çengin
b. Tā ki bezm ehli görüp ʿayşa ide istiʿcāl*
6. a. Kāsebāz oldı ya bir barmaġı üzre çevürür
b. Felegüñ çīnī·i sebzini ḳamer kāse-mis̲āl
7. a. Nice beñzer şafaḳ içinde hilālüñ şekli
b. Sāġar·ı sīme ki‿ola bāde ile mālāmāl
8. a. Miṣḳal·i māh·ı nevi beñzedürin Cām·ı Ceme
b. Ki göñül āyinesinde ḳomadı genc·i melāl*
9.a. Ya bu dünyā ḳafesinde görinen sebz felek
b. Bir yeşil ṭūṭīye beñzer kim ola zerrīn-bāl
10.a. Ya alupdur ele Ferhād·ı cihān tīşesini
b. BĪ-sütūn·ı felegi eyleye tā kim pāmāl*
11.a. Yā muḳallaḳlar urur çarẖ kebūterdür kim
b. Ṭaḳdılar zīnet içün pāyına zerrīn ẖalẖāl
12.a. Bahr·i aẖḍarda nedür bu görinen keştī·i zer
b. Seyr·i deryā mı ider yoẖsa şeh·i ferruẖ-fāl*
13.a. Çekdi pergāra yine kāġıd·ı çarẖı meh·i nev
b. Tā bu şiʿri yaza naẓmumda görüp tāze ẖayāl
14.a. Şāhid·i ʿīd yine ʿarż idüben ḥüsn ü cemāl
b. Ṭoladı ḳolını boynına görüp anı hilāl
15.a. Rūz·ı ʿīd oldı yine rūze ẖarām oldı ẖarām
b. Vaḳt·i ʿayş oldı ne var bāde ḥalāl olsa ḥalāl*
16.a. Āl ile almaġ içün göñlini üftādelerüñ
b. Yār·ı gül-çihre gibi bāde yine geymiş al
17.a. Her kişi aldı ele cām·ı sürūr-encāmı
b. Baña miḥnet ḳadeḥin ṣundı bu devrān fi'l-ḥāl*
18.a. Dil·i ġamgīnleri şād eyler imiş çünki şarāb
b. Sāḳıyā ṣun berü cāmı idelüm defʿ·i melāl*
19.a. Yüzüñi bir daẖi görmek ola mı diyü naṣīb
b. Dāl·i zülfüñle göñül oldı baña ḳurʿa·i fāl*
20.a. Devr·i ḥüsnüñde dehānuñ durur ol mīm·i ḳamer
b. Noḳṭa·i ẖāl ile şol zülf durur cīm·i cemāl*
21.a. Ḫaṭṭuñı pāk tırāş eyle ki şeh devrinde
b. Tīġi islām yüzinde ḳomadı küfr ü ḍalāl
22.a. Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i gerdūn- ʿaẓamet
b. Kim işiginde anuñ bende durur ʿizz ü celāl*
23.a. Felegüñ ṭopını altına alur beyża gibi
b. Ṭāyir·i himmeti ne yere ki aça per ü bāl
24.a. Perçem·i tuġı ile sāye·i ẖargāhı mıdur
b. Şāhid·i fetḥ ü ẓafer ruẖlarına zülf ile ẖāl
25.a. Sāye·i çetr·i bülendine ḳaçan ire ʿadū
b. Ẕerre·i ẖāk göge çıḳmaġa bulur mı mecāl
26.a. Āb·ı luṭfından eger irer ise bir ḳaṭra
b. Yaz u ḳışda bitüre mīve nihāl·i āmāl
27.a. Müstaḳil götürü dünyāya ne‿ola ḥükm itse
b. Çünki ẖurşīd·i cihān-tāba gerek istiḳlāl*
28.a. Utanur dest·i saẖāsından anuñ Ḥātem·i Ṭay
b. Ceng içinde ḳılıcından yacanur Rüstem·i Zāl
29.a. Ḫusrevā mevkib·i meymūnuña teˀyīd delīl
b. Dāyimā rāyet·i manṣūruña hem-rāh iḳbāl
30.a. Ḳılıcuñ ʿarşda aṣılduġına dāl durur
b. Felek üstindeki şāhā görinen şekl·i hilāl
31.a. Ḳanda kim aduñ añılsa ḳaçar andan aʿdā
b. Var ise tīrüñ elif şekl·i kemānuñdur dāl
32.a. ʿİddet·i cūduñ içündür bu vücūd·ı zer ü sīm
b. Müddet·i ʿömrüñ içündür bu devām·ı meh ü sāl*
33.a. Tāc u taẖtuñ şeref·i ẕāt·ı şerīfüñdür kim
b. İder iḳbāl ayaġuñ tozına istiḳbāl
34.a. Şebnem·i cūduñ ile tāze vü ter bāġ·ı ümīd
b. Āb·ı luṭfuñla virür mīve nihāl·i āmāl
35.a. Ḳaṣruña zīnet içün oldı nücūm·ı eflāk
b. Ḫusrevā aḳ ḳaranfüller ile niçe sifāl
36.a. Ḫaṣm ceng içre saña hīç muḳābil olımaz
b. Ḳanda kim şīri görürse ḳaçar elbette şaġāl*
37.a. Bükülüpdür atuñuñ ayaġı altında ʿadū
b. Nitekim düşdi kitābetde semend altına dāl
38.a. Çignesün leşkerüñüñ atı ayaġı ẖaṣmuñ
b. Yaraşur siflenüñ olursa yeri ṣaff·ı niʿāl*
39.a. Mīvesi nuṣrat olup bergi ola fetḥ ü ẓafer
b. Bāġ·ı ceng içre ki nīzeñ dike bir tāze nihāl
40.a. Pādişāhā bu Revānī ḳuluña eyle naẓar
b. Ġam elinden niçe bir ola perīşān-aḥvāl*
41.a. Beni aḳrānum içinde bu felek itdi ḥaḳīr
b. Ne revādur ki ẕelīl ola şehā ehl·i kemāl
42.a. Şeker-efşānlıġ iderdi ḳalemüm ṭūṭīsi
b. Ṭabʿum āyīnesine irmese ger jeng·i melāl
43.a. Ṭūṭī çoḳdur şekeristān·ı tekellümde velī
b. Olmaya ancılayın bir daẖi şīrīn-maḳāl
44.a. Āferīnler bu benüm naẓm·ı gül-efsūnuma kim
b. Eyledi sāġar·ı devr·i felegi mālāmāl
45.a. Bu ne meydür ki buña kimse dimez hīç ḥarām
b. Bu ne efsūn olur kim bu durur siḥr·i ḥalāl*
46.a. Naẓmumuñ şāhidine ḳul ola dünyā ẖalḳı
b. Sözüme raġbet iderse şeh·i ferẖunde-ẖıṣāl
47.a. Güher·i naẓmum ile buldı şeref devr·i felek
b. Ḳadri artar ṣadefüñ ṭolsa içi dürr ü leˀāl
48.a. Oldı ser-çeşme·i naẓmuma cihān çün teşne
b. Lūle·i ẖāmem aḳıtsa ne ʿaceb āb·ı zülāl
49.a. ʿAḳl·ı kāmil ne ḳadar kesb·i kemāl eyler ise
b. Ayaġuñ ṭopraġına eyleyimez ʿarż·ı kemāl
50.a. Tā ki bu ḳaṣr·ı zebercedde yana şemʿ·i nücūm
b. Tā ki ḳandīl aṣa bu günbed·i ẖaḍrāya hilāl
51.a. Biñ yaşa devlet ile çarẖ hevādāruñ olup
b. Ḥāfıẓ·ı ẕātuñ ola Ḥażret·i Ḥaḳ celle celāl

--17--

ḲAṢĪDE*

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Evṣāf·ı ʿīdi ẖalḳa yine ḳılmaġa beyān
b. Oldı dehān·ı çarẖa bu dem māh·ı nev zebān*
2. a. Yā levḥa·i zümürrüde yazıldı rā·yı çarẖ
b. Yāẖod kenārdan görinür nūn·ı āsumān*
3. a. Bu ṭāḳ·ı zer-nigāra ya ḳandīl aṣar hilāl
b. Kim eyledi şihābı aña çarẖ rīsmān
4. a. Ṭūṭī·i çarẖa oldı ya minḳār māh·ı nev
b. ʿAnḳā·yı ʿīd içün yaẖod olmışdur āşiyān
5. a. Bir ejdehā durur görinen çarẖ·ı heft-ser
b. Şimdi hilāl·i ʿīdden açmış durur dehān
6. a. Deryā·yı çarẖ içinde yaẖod keştīdür ḳamer
b. Ki‿açmış havāya ḳarşu hilāl aña bādbān*
7. a. Yā bezm·i ʿīd içün ḳadeḥ almış ele felek
b. Yā rezm·i şāh içün götürür tīġ·i zer-nişān
8. a. Sulṭān·ı nāmdār u şehenşāh·ı bī- bedel
b. Şeh Bāyezīd ẖusrev·i ġāzī·i kāmrān
9.a. İster güneş öñüñde bahādırlıḳ eyleye
b. Ne‿ola şuʿāʿdan ḳosa başına ṭaylasān*
10.a. Ḳavs·i ḳuzaḥ degül görinen ẖaṣm·ı şāh içün
b. Almış felek eline yeşil tozlu bir kemān
11.a. Her demde ṣadra geçse ne‿ola tīġī ḥükm ile*
b. Çünkim ʿadūnuñ oldı aña sīnesi nişān
12.a. Faṣl·ı ẖazānda ṣanki biter tāze lāleler
b. Tīġüñ ki ẖaṣm çihresine ola ẖūn-feşān
13.a. Düşman añarsa ẖışmuñı ṣaḥrāda çeşmine
b. Sünbülle lāleler görine āteş ü duẖān
14.a. Gūyā ki ṣu içinde yatur niçe berg·i gül
b. Tīġüñ yüzinde kim görinür ḳaṭra ḳaṭra ḳan*
15.a. Ḳılmaz idi şihābı felek her gice ʿaṣā
b. Ḳadrüñ sarāyına eger olmasa pāsbān*
16.a. Devrüñde ẓulm elin uzadan zülf·i yārdur
b. ʿAhdüñde iñleden kişiyi ʿışḳdur nihān
17.a. Beñzerdi ola keff·i zer-efşānuña bu dem
b. Ger ṭaş baġırlu olmasa ʿālem içinde kān
18.a. Olmış ʿārūs·ı nuṣrat içün tīġüñ āyine
b. Ne‿ola süm·i senedüñe dirlerse sürmedān
19.a. Ordu·yı ḳadrüñ içre şehā ẖar-gehüñ içün
b. Bu çarẖ·ı pür-sitāredür altunlu sāyebān
20.a. Cām·ı Cihānnümā siper·i āhenīnidür
b. Dirlerse şāha yaraşur ıskender·i zamān*
21.a. Ey şehr-yār ʿīd·i ṣafā-baẖşdur yüzüñ
b. Devrüñde olsa ẖalḳ·ı cihān ne‿ola şād-mān
22.a. Çün kīmyā durur naẓaruñ ẖāki zer ḳılur
b. Ben ẖāke de naẓar ḳıl eyā şāh·ı kāmrān
23.a. Eyyām·ı devletüñde cihān ẖalḳı ʿayş idüp
b. Ben nice faḳr elinden idem dāyimā fiġān
24.a. İnşā vü ẖaṭṭ u şiʿr ü muʿammā ne eylesün
b. Devlet gerek ki irişe kişiye nāgehān*
25.a. Taṣdīʿ idem diyü sözini muẖtaṣar ḳılur
b. Aḥvālini Revāni ḳuluñ idemez beyān*
26.a. Altunlu şeb-külāh urına nitekim hilāl
b. Niçe ki sebz cāme geye her dem āsumān
27.a. Ey pādişāh·ı ʿādil ü ey şāh·ı kāmgār
b. ʿĀlemde Ḫıżr-veş bulasın ʿömr·i cāvidān

--18--

ḲAṢĪDE·İ SERV *

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Yine çemende ḳılmaġa bezm·i bahār serv
b. Rindāne bāġ içinde ḳılupdur ḳarār serv*
2. a. Bir ẖᾱce·i Ḫoten gibidür lāleden yine
b. Açmış çemende nāfe·i müşk·i Tatār serv*
3.a. Tūġın benefşe sancaġını lāleler çeker
b. Olup şükūfe leşkerine şehriyār serv
4. a. Başında ṣanmañuz görinen āşiyān durur
b. Taẖt·ı çemende oldı yine tācdār serv
5. a. Gördi ki ġonca ḳalʿasını fetḥ ider nesīm
b. Gülzār içinde yapdı zümürrüd ḥiṣār serv
6. a. Bülbül çemende ẖuṭbeyi gül şāhına oḳur*
b. Çün cāmiʿinde gülşenüñ olmış menār serv
7. a. ʿArż·ı kerāmet itmek içün sāyeden yine
b. Seccādesini ṣuya ṣalar Ḫıżr-vār serv
8. a. Tesbīḥini düşürmese elden ʿaceb degül
b. Ṭaḳındı ṣofīler gibi çün kim vaḳār serv
9. a. Ehl·i riyāżet oldı taʿalluḳdan el çeküp
b. Bir gūşeyi idindi bu gün iẖtiyār serv
10.a. Ḳazzāz gibi tügmeler aṣmış dükānına
b. Bāzār·ı gülsitānda olup pīşekār serv*
11.a. Ṣunmaz çınār gibi elini zamāneye
b. Dünyāya hergiz eylemedi iʿtibār serv
12.a. Ḳurdı çemende gül şehine ʿayş ḳılmaġa
b. Lāle otaġ u çetr·i zümürrüd-nigār serv
13.a. Boylu pusenli sebz ḳabālu güzel gibi*
b. Gülzār içinde nāz ile ḳılmış ḳarār serv
14.a. Biñ şīve gösterür bir ayaġ üstine ṭurup
b. Olmış çemende yār gibi ʿişvedār serv
15.a. Āzādeler içinde ser-āmed olur mıdı
b. Ṭoġruluġ ile bulmasa ger iştihār serv
16.a. Bu şiʿr·i dilkeşi görüp aġzı ṣuyı aḳar
b. Ṣanmañ ki ḳıldı āb·ı revānı kenār serv
17.a. Ger dikmeñ olmasaydı senüñ ey nigār serv
b. Bāġ·ı cihānda olmaz idi nāmdār serv
18.a. Göñlümde baġlasam ne ʿaceb şekl·i ḳaddüñi
b. Zīrā ḳabaġa naḳş olur ey gül-ʿiẕār serv
19.a. Gel oḳlaruñı sīnede gör ey ḳaşı kemān
b. Cān gülşeninde her biri bir yādigār serv
20.a. Bir odlu sīnenüñ güzelüm dūd·ı āhıdur
b. Bāġ içre ṣanma kim bitürür lālezār serv
21.a. Girmezdi gülşenüñ ṣanemā göñline eger
b. Dāyim boyuñla eylemese iftiẖār serv
22.a. Bir baġrı başlu yüregi derdlü ġarībdür
b. Senden revā degül ki bula inkisār serv
23.a. Gül ʿārıżını zīnet ider yāra öykünüp
b. Eyler çemende perçemini tārmār serv
24.a. Ḳadr ile başı göklere irerse ṭañ degül
b. Çün oldı bende·i şeh·i Cem-iḳtidār serv
25.a. Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Selīm kim
b. Eyler livā·yı ḳadri ile iftiẖār serv*
26.a. Dil-şād u ẖurrem olmasa ʿahdüñde ẖusrevā
b. İñlerdi ṭūṭī gibi ṭurup zār zār serv
27.a. Gül-geşt·i bāġ u gülşen ide diyü şehriyār
b. Ṭurur ayaġı üstine leyl ü nehār serv
28.a. Ḥayretdedür çemende ṭurup başını ṣalar
b. Luṭfuñ yelinden oldı meger şermsār serv
29.a. Nīzeñ ucında düşmanuñuñ başını gören
b. Ṣanur çemende oldı bu dem mīvedār serv
30.a. Görindi istiḳāmeti ʿahdüñde ẖusrevā
b. Ṭoġruluġ ile bulsa ne var iʿtibār serv
31.a. Yaşıl firengīler geyüp içine ṭaşına
b. İdindi devletüñde şiʿār u dis̲ār serv
32.a. Ger müntehā·yı himmetüñe itse intisāb
b. Gülşen içinde Sidreden eylerdi ʿār serv
33.a. Ḫaṣmuñla ceng ḳılmaġ içün sāyeden yine
b. Aldı eline nīze·i kīne-güẕār serv
34.a. Eyler devām·ı baẖt·ı bülendüñ duʿāsını
b. Yüzini göklere ṭutuban āşikār serv
35.a. Çün ẕihn·i müstaḳīm ile ṭabʿ·ı laṭīfi var
b. Şāʿir gibi bulursa ne‿ola iştihār serv
36.a. Bāġı müşerref eyleyesün diyü nāgehān
b. Yollar gözetdügi budur ey kāmgār serv
37.a. Neşv ü nemā·yı himmetüñ irişmese eger
b. Olmaz idi çemende bülend-iḳtidār serv
38.a. Şāhā Revāni naẓmı ne ẖoş gülsitān olur
b. Kim ẖaṭṭı sebze her elifi yādigār serv
39.a. Her beyti şiʿrümüñ nice mevzūn nigārdur
b. Kim baş ḳodı ayaġına bī-iẖtiyār serv
40.a. Görse redīf·i naẓmum ile ẖaṭṭ·ı şiʿrümi
b. Zīnet içün getürmez idi sebzezār serv
41.a. Her beyt·i bu ḳaṣīde redīf ile ẖusrevā
b. Bir ẖānedür içi ṭolu naḳş u nigār·ı serv
42.a. Bu şiʿr·i bī-ḳuṣūr meger bāġ·ı ẖulddur
b. Kim anda ḥūrīler gibi ṭutmış ḳaṭār serv
43.a. Āb·ı Ḥayāt olmasa bu naẓm·ı ābdār
b. Ṭurmaz idi kenārın alup Ḫıżr-vār serv
44.a. Bir serv yoḳ ki buncalayın ser-firāz ola
b. Gerçi zamānede bulınur ṣad hezār serv
45.a. Olur bu naẓm·ı tāze ile her kenār gül
b. Ṭolar bu şiʿr·i dilkeş ile her diyār serv
46.a. Mecmūʿa·i zamāneyi tezyīn itmege
b. Yazmadı kimse buncalayın yādigār serv
47.a. Niçe ki ṣu kenārını seyr eyleyüp müdām
b. Ola ʿarūs·ı gülşene āyīnedār serv
48.a. Niçe ki ġonca şāhidi gülgūn ḳabā geyüp
b. Şebnem güherlerin idine gūşvār serv
49.a. Eyyām·ı devletüñde güzellerle ẖusrevā
b. Gülzār·ı bezmüñ içi ṭola bī-şümār serv*

--19--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN *

mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün

1. a. Sepīde-dem yine üstād·ı ḳudret·i Bārī
b. Çemen cerīdesine yazdı ẖaṭṭ·ı jenġārī*
2. a. ʿAceb bu ḳavs·i ḳuzaḥ mı ya şemse·i gül içün
b. Eline aldı felek nakş-bendi pergārı*
3. a. Turuncasın yine gülgūnī itdi ġoncalaruñ*
b. Nesīm eyledi tezyīn nuḳūş·ı gülzārı
4. a. Ḫıyāmdur ki ḳurıldı çemende ʿişret içün
b. Bu dem şükūfe ki zeyn eylemişdür eşcārı
5. a. Didi çemende gören nā-şüküfte ġoncaları
b. Dökildi şīşe·i sebze şarāb·ı gül-nārī
6. a. Gülüñ piyālesini gülsitānda zer-ger·i bād
b. Ne ẖūb ṣanʿat ile eylemiş ḳalemkārī
7. a. Şarāba tevbe idenler yine peşīmāndur
b. Çü bezm·i gülşene geldi güzellerüñ varı
8. a. Ḳaçan olur bu ki gül vara meclis·i yāra
b. Olur mı maḥremi şāhuñ ḥarīf·i bāzārī
9.a. Çemende mest bulup ḳoltuġına girmez idi
b. Nesīm nergisüñ olmasa ger hevādārı
10.a. Çalup çaġırmaġa raʿd·i bülend-āvāze
b. Sipihr çengine ṭaḳmış gümişden evtārı*
11.a. Meger ki mülk·i Ḫoten tāciri durur lāle
b. Ki ṣardı ḳırmızı vālāya misk·i Tātārı
12.a. Dehān·ı ġoncada şebnem mi çın seḥer görinen
b. Ya ṭūṭī ḥabb·ı nebāta uzatdı minḳārı
13.a. Gül·i sepīd eger olmasaydı Āl·i Resūl
b. Yeşil ʿalāmet ile olmaz idi destārı
14.a. Çiçekler ile behişt oldı būstān ṣaḥnı
b. Ki Selsebīle ẖacālet virüpdür enhārı
15.a. Çemen ki cennete dönmişdür ey nesīm·i şemāl
b. Unutma anda varınca bu ben günehkārı
16.a. Terāne başladı cūlar ṣabā girüp raḳṣa
b. Benefşe çenge daẖi ṭaḳmamışdı evtārı
17.a. Seḥerde gel berü gūş eyle Manṭıḳu'ṭ-Ṭayrı
b. Şükūfedür bu diyāruñ çü Şeyẖ ʿAṭṭārı
18.a. Bu şiʿr·i dilkeşi bu naẓm·ı dil-peẕīri görüp
b. Zebān·ı ḥāl ile bülbül oḳurdı eşʿārı
19.a. Şarāb·ı nāb ile gül gül gören ruẖ·ı yārı*
b. Müzeyyen itdi ṣanur lāleler semenzārı*
20.a. Bahār günleridür ruẖlaruñı seyr idelüm
b. Teferrüc itmelü olmış begüm bu gülzārı*
21.a. Biri birine urur sünbül ile lāleleri
b. Ṣabā çemende görelden bu zülf ü ruẖsārı*
22.a. Ḳarār u ṣabrumı bi'llāh ṣormañuz benden
b. Aṣıldı boynına yāruñ çü zülfi ṭūmārı
23.a. Egerçi ḳaşlarınuñ ġālib olmasa raḥmi
b. Alur mı idi ḳucaġa ol iki bīmārı
24.a. Cihānda bir deliḳanlu olur mı ancılayın
b. Ögerseñ ey göñül ög ol leb·i şeker-bārı
25.a. Revā mı fitneye bāʿis̲ ola bu kāküller
b. Getürme ṣūrete daẖi şol iki ṭarrārı
26.a. Medār·ı ʿadl durur āsitān·ı şāh·ı cihān
b. Ḳo ẓulmi ki‿añmayalar anda sen cefākārı
27.a. Bülend-mertebe Sulṭān Selīm ol şeh kim
b. İrürdi baḥre ẖacālet kef·i güher-bārı*
28.a. Ṣabāḥ zergeri altunlamazdı ẖurşīdi
b. Sarāy·ı rifʿatüñüñ olmasaydı mismārı*
29.a. ʿAceb mi perde·i al aṣsa ḳapusında şafaḳ
b. Çü irdi göklere ḳadri sarāyı dīvārı*
30.a. Ḫarāb olmaya hergiz esāsı salṭanatuñ
b. Müdām rāy·ı şerīfi olursa miʿmārı*
31.a. Müsaẖẖar eyledi dünyāyı şemse·i tīġi
b. Niteki ṭutdı güneş bu sipihr·i devvārı
32.a. Çerisi gözcisi gündür ḳaravulı encüm
b. Öñince māh durur gice meşʿaledārı*
33.a. Eline tīġin alup çarẖacı gibi ẖurşīd
b. Diler öñinde ide ẖaṣmı ile peykārı
34.a. Vaḳārına ḳaçan olur ki öyküne kühsār
b. Cihānda her kişinüñ bellüdür çü mıḳdārı
35.a. Bahār·ı ʿizzet ile būstān·ı rifʿatde
b. Nihāl·i ḳadrinüñ olmış kevākib ezhārı
36.a. Eyā sipihr·i saʿādet sen ol güneşsin kim
b. Şuʿāʿ·ı himmet ile laʿl idersin aḥcārı
37.a. Günāhın isteyü ṭaḳmazdı boynına kefenin
b. Felek kapuña seḥer gelmeseydi yalvarı
38.a. Güni münevver iden pertev·i żamīrüñdür
b. Çerāġ rūşen ider nitekim şeb·i tārı
39.a. ʿUḳūl vaṣf·ı cemīlüñi itmede ʿāciz
b. Medāyiḥüñde ṭaġıtsam ʿaceb mi efkārı
40.a. Sarāy·ı vaṣfuñı açdum bu gün temāşāya
b. Ki naḳş·ı dilkeş ile ṭolu çarẖ dīvārı
4l.a. Görindi ẖalvet·i fikrümde māh-rūlar kim
b. Cihānı rūşen ider yüzlerinüñ envārı
42.a. Götürdiler ara yerden ḥicābı bī-minnet
b. Şular ki kimseye ʿarż itmemişdi dīdārı
43.a. Ne pādişāh güzeller ne ẖūb dilberler
b. Ki ḳul idindiler anlar ḳulūb·ı aḥrārı
44.a. ʿAceb mi geçse anuñ her biri gümiş taẖta
b. Ki ẖusrevāne durur cümlesinüñ eṭvārı
45.a. Revāni bendesine ol şeh·i hüner-perver
b. Naẓar ḳılursa aña devleti ider yārī*
46.a. Bilür çü bendesi ḥālini şāh·ı nükte- şinās
b. Uzatma ʿizz·i ḥużūrında hīç güftārı
47.a. ʿArūs·ı medḥine çekdi sarāy·ı naẓmında
b. Sevād·ı perde·i müşkīn ẖuṭūṭ·ı eşʿārı
48.a. Ya ẖalḳa arż·ı cemāl itmege ṭonanmışdur
b. Siyāh cāmeler ile maʿānī ebkārı*
49.a. Zamāne şāhidi ẖalḳa güzellenürse ne‿ola
b. Ṭaḳındı gūşına çünkim bu dürr·i şehvārı
50.a. Degül ḳaṣīde bu bir deste tāze güldür kim
b. Muʿaṭṭar eyleye bezm·i şeh·i cihāndārı*
51.a. Niçe ki bād·ı ṣabā aça ġonca ṣandūḳın
b. Kitāb·ı gülden oḳuya hezār edvārı*
52.a. Murāduñ üzre felekler şehā olup sāyir
b. Yazıla ṣafḥa·i dünyāya devlet ās̲ārı

--20--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. ımtiḥān eylemese ġurre·i ʿīdi şevvāl
b. Barmaġın urmaz idi cebhe·i gerdūna hilāl*
2. a. Gögsine naʿl kesüpdür yine abdāl·ı felek
b. Ki şafaḳ ḳanı ile dāmenidür mālāmāl
3. a. Meh·i nev mi bu ʿaceb ẖalḳı ya cerr itmek içün
b. Keçkülin yanına aṣmış felek olmış abdāl
4. a. ʿAnberīn mūy ile Leylāya dönüpdür şeb·i ʿīd
b. Ki felek olmış aña nāḳa·i zerrīn-ẖalẖāl
5. a. Ṣanasın saṭḥ·ı felek ṣaḥn·ı muṣallādur kim*
b. Māh·ı nev anda düşüpdür yine miḥrāb-mis̲āl*
6. a. Meh·i nev ʿīd selāmın getürür ẖalḳa meger
b. Kim iderler dil ü cān ile aña istiḳbāl*
7. a. Nāy·ı zerrīn ile engüşt-nümā oldı felek*
b. Meclis·i şāh·ı cihānda olalıdan ḳavvāl*
8. a. Cāmiʿ·i mülk·i cihān yaʿnī ki Sulṭān Selīm
b. Sāye·i Ḥażret·i Ḥaḳ ẓıll·i Ḫudā·yı Müteʿāl
9. a. Cāme·i ḳadrine ẖurşīddür altun tügme
b. Māh·ı nev ʿizzeti destārına bir sīm ẖılāl*
10.a. Bir yeşil ṭūṭī durur ḳaṣr·ı refīʿinde felek
b. Kim anuñ gerdeninüñ ṭavḳı durur şekl·i hilāl
11.a. Gün gibi ẖalḳa hemān işi zer-efşānlıḳdur
b. Kūhlar vezn·i ʿaṭāsında anuñ bir mis̲ḳāl
12.a. Bunca eşkāl ile yaḳmazdı ḳamer şemʿin eger
b. Ḳaṣr·ı ḳadrinde felek olmasa fānūs·ı ẖayāl
13.a. Muntaẓır olsa ne var rāy·ı şerīfine ʿuḳūl
b. Sebaḳı çünki muʿallimden alurmış eṭfāl
14.a. Ḫusrevā göklere irişdi livā·yı ḳadrüñ
b. Māh·ı nev aña ʿalem oldı şafaḳ bayraḳ·ı al
15.a. Devlete irmez idi beklemese işigüñi
b. Ḳapuña irmese maḳbūl m'olurdı iḳbāl
16.a. Cūdına sīm ile zer ẖāk ile yeksān görinür
b. Gencler devr·i saẖāsında olupdur pāmāl
17.a. Dil·i ġamgīnleri müşkīn nefesi şād eyler*
b. Gülsitānda nitekim güller açar bād·ı şemāl
18.a. ʿĀlemi tīġ·i cihāngīr ile çün fetḥ itdüñ
b. Yaraşur saña güneş ide bu gün istiḳbāl*
19.a. Şāhlar olsa piyāde atuñ öñince ne‿ola
b. Çün bu gün sümm·i semendüñ izidür devlete dāl
20.a. Midḥatüñde ne‿ola bu maṭlaʿı yād itse göñül
b. Günidür ʿālemi zeyn eylese ẖurşīd·i maḳāl
21.a. Ey hilāl eyleme ebrū·yı nigār ile cidāl
b. Ṭırnaġın kesse olur niçe senüñ gibi hilāl*
22.a. Fitne·i devr·i ḳamer olmasa bu ġurre·i ʿīd
b. Bāde·i nāb ile ḳılmazdı cihān ẖalḳına āl*
23.a. Vāʿiẓā ben mey ü maḥbūbı nice terk ideyin
b. Birisi rāḥat·ı cāndur birisi defʿ·i melāl
24.a. ʿĪdümüz ʿīd idi görsek yüzini sāḳīnüñ
b. Devlet el virse bulurdum ayaġ öpmege mecāl*
25.a. ʿĪdde mey yerine ḳanum içer ẖūnī gözüñ
b. Var ise bir gibi yanında ḥarām ile ḥalāl
26.a. Ne cemāl ola bu kim sende kemālin bulmış
b. Ḫūb olur bir yere cemī olsa kemāl ile cemāl
27.a. Öldürür ʿāşıḳını hīç göze göstermez
b. Görmedüm ġamzelerüñ gibi hele bir ḳattāl*
28.a. Pādişāhum güzelüm devlet·i ḥüsnüñde bu gün
b. Lāyıḳ oldur kim ola bendeñ olanlar ẖoş-ḥāl
29.a. Ne içün sen yıḳasın ẓulm ile bu göñlüm evin
b. ʿAdl ide memlekete pādişeh·i nīk-ẖıṣāl
30.a. Ḫusrevā ḳapuñ olup merciʿ·i erbāb·ı hüner
b. Yüz sürerler ayaġuñ ṭopraġına ehl·i kemāl
31.a. Şāhid·i naẓma güzeller daẖi ʿāşıḳ oldı
b. Noḳṭa·i şiʿr·i Revānī vireli zīnet·i ẖāl
32.a. Sözlerüm ṭūṭī gibi varsa sarāyuña ne‿ola
b. Naẓmum evrāḳı olupdur aña çünkim per ü bāl
33.a. Naẓmumuñ şāhidine ḳul ola dünyā ẖalḳı
b. Naẓar eylerse aña pādişeh·i ferruẖ-fāl
34.a. Niçe kim yaḳa ḳanādīli kevākib giceler
b. Niçe kim zeyn ide ʿīd ayı cihānı her sāl
35.a. Gündüzüñ ʿīd giceñ Ḳadr ola dünyāda senüñ
b. Saña her yerde muʿīn ola Ḫudā·yı Müteʿāl*

--21--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN*

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Ḳaldurdı çün livā·yı zer-endūdı āfitāb
b. Düşdi sitāre leşkeri içine ıżṭırāb*
2. a. Hindū·yı şeb bıraḳdı muraṣṣaʿ ḳabāsını*
b. Çün tīġ·i zer-nişānın ele aldı āfitāb
3. a. Bu lāciverdī ḳalʿa ḳapusın ḳılıçlayup
b. Yüñler ṣoḳındı başına mihr·i cihāntāb
4. a. Zerrīn kürsī ḳondı şehenşāh·ı Rūm içün
b. Ḳurıldı çün bu ẖayme·i şeş-mīẖ ü nüh-ṭınāb*
5. a. Laʿl ile zeyn olalı bu āhenīn ḳafes
b. Şol ābgūn ṣadefde görinmez dür·i ẖoş-āb
6. a. Şehbāz·ı mihri aldı ele bāzdār·ı ṣubḥ
b. Gördügi gibi uçdı yerinden şeb·i ġurāb
7.a. Bir bir sitāre kebkini ṣayd eylese ne var
b. Çün zeng·i zerdür aña güneş çarẖdur ʿuḳāb
8. a. Aġzından od ṣaçardı seḥer ejdehā·yı Rūm
b. Hind ehli eylese ne ʿaceb andan ictināb*
9. a. El-ḥaḳ ẖarāc·ı Rūm deger zerger·i ṣabāḥ
b. Bu ẖātem·i zebercede ṭaḳduġı laʿl·i nāb
10.a. Gülgūnī destmāline bu bāġbān·ı çarẖ
b. Ṭoldurdı aḳ gülleri deñşürdi bī-ḥisāb *
11.a. Altun kilindiri güneşüñ ṭāḳ·ı çarẖdan
b. Düşdi döküldi bezm·i cihānda şarāb·ı nāb
12.a. Germ oldı cām·ı mihri ele aluban seḥer
b. Gözine geldi bu felegüñ bir ḳadeḥ şarāb
13.a. Meşşāṭa-vār āyinesine cilā virüp
b. Aldı eline şāne·i zerrīni āfitāb*
14.a. Bu ẕerreler degül görinen nev-ʿarūs·ı dehr
b. Ṣaçar yüzine şīşe·i ẖurşīd ile gülāb*
15.a. Zerrīn ḳoṭas ṭaḳdı güneş ẖıng·i çarẖa kim
b. Ola süvār ḳadr·i şeh·i mālikü'r-riḳāb
16.a. Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Selīm kim
b. Oldur sitāre-mevkib ü oldur felek-cenāb*
17.a. Altun ḳalemle vaṣf·ı cemīlin yazar güneş
b. Oldı seḥer anuñçün aña ṣafḥa·i kitāb
18.a. Genc·i żamīri ṭopṭoludur gevher·i hüner
b. Gerdūn·ı fikretinde ṭoġar aẖter·i ṣavāb
19.a. ʿİzzet ʿaceb mi dergehüñe itse ilticā
b. Ḳapuñda oldı devlete ey şāh fetḥ·i bāb*
20.a. Ṣaff·ı ʿadūyı ṭaʿne·i nīzeñ durur bozan
b. İblīs leşkerin nitekim ṭaġıdur şihāb
21.a. Ḳadr ile başı göklere irişe gün gibi
b. Her kim ki āsitānuña eylerse intisāb
22.a. Ḫaṣmuñ olursa pīl-ten ü şīr-dil daẖi
b. Şol mār·ı nīzeñ ider anı ṭuʿme·i kilāb
23.a. Ordu·yı ḳadrüñ içre felek ẖaymedür aña
b. Miḥver sütūn u müddet·i gītī durur ṭınāb
24.a. Ḫūn·ı ʿadūda ġarḳ gören naʿl·i esbüñi
b. Ebrū·yı nev-ʿarūs·ı ẓaferde ṣanur ẖıżāb
25.a. Rūy·ı cihān-güşāñ ile maʿmūr mülk·i dīn
b. Küfrüñ diyārı tīġüñ ile dāyimā ẖarāb*
26.a. Her demde tāze olsa ne var būstān·ı fetḥ*
b. Āb·ı revān tīġi durur başlar ḥabāb
27.a. Ḳaṣruñ yanında şekl·i felek heyˀet·i Zuḥal
b. Ṣan beyt·i ʿankebūta ṭolaşmış durur zübāb
28.a. Devrüñde nāle idici yoḳdur meger ki raʿd
b. ʿAhdüñde ḳalmadı gözi yaşlu meger seḥāb
29.a. Cūduñla ẖalḳa şol ḳadar oldı naṣīb māl
b. Kim her gedā cihānda şehā oldı ẕū-niṣāb*
30.a. Dāyim ẖayāl·i devletüñ eyler bu çarẖ·ı pīr
b. Merġūb olur cihānda belī ʿālem·i şebāb
31.a. Her bir ẖarābeyi arasañ ṭolu genc·i zer
b. Yer yoḳ ḳi devletüñde aña diyevüz ẖarāb*
32.a. Sācid ḳapuñda çarẖ·ı kühen baẖt·ı nev müdām*
b. Sürer yüzini Kaʿbe işigüñe şeyẖ ü şāb*
33.a. Aṣḥāb·ı fażla ẕāt·ı şerīfüñ durur meˀāl
b. Erbāb·ı dānişe işigüñ merciʿ ü meˀāb
34.a. İtdi maʿānī lafẓ·ı bedīʿüñle iḳtirān
b. Ḳıldı meʿālī cāh·ı refīʿüñle iḳtirāb
35.a. Mecmūʿa·i zamānede bu şiʿri yazmaġa*
b. Bezmüñde düzdi mısṭarı ḳānūn ile rebāb
36.a. Vaḳt oldı ʿayşa ṣun berü sāḳī şarāb·ı nāb
b. Çengüñ ṣadāsına ḳulaḳ urmış yine ḥabāb
37.a. Hecrüñde māh ile felege eylesem naẓar
b. Başumda ṣanuram ki döner seng·i āsiyāb
38.a. Kūyuñ içinde baña ʿıḳāb itmesün raḳīb
b. Cennetde çünki olmaz imiş kimseye ʿaẕāb*
39.a. Şevḳ·ı lebüñ durur dili güstāẖ eyleyen
b. Olur şarāb içme ile kişi bī-ḥicāb
40.a. Ol şehsüvāruñ ayaġın öpmege yoḳ mecāl
b. Ola meger ki ḥalḳa·i dīdem aña rikāb
41.a. Cevr ile yıḳma göñlümi ey pādişāh·ı ḥüsn
b. Begler çü kendü memleketin eylemez ẖarāb*
42.a. Gūş ur Revāni bendeñüñ ey şeh kelāmına
b. Kim silk·i naẓma dizdi niçe lüˀlüˀ·i ẖoş-āb
43.a. Rengīn sözüme eyler iseñ ne‿ola iʿtibār
b. Şehler ḳatında çünki bulur ḳadri laʿl·i nāb
44.a. Bu nev-ʿarūs·ı naẓma ne var perde olsa ẖaṭ
b. Ġāyet güzel olan urınur yüzine niḳāb
45.a. Şehr içi Mıṣra döndi sözüm ḳandi ile kim
b. Şekker-fürūş olanlara irişdi ıżṭırāb
46.a. Nice ki bu ḥiṣārı ḳılıc ile fetḥ idüp
b. Ḳalḳan ile üleşdüre altunı āfitāb
47.a. Tīġ·i cihān-güşāña muṭīʿ ola āsumān
b. Gün gibi ḥaşra dek olasın şāh·ı kāmyāb

--22--

ḲAṢĪDE*

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Nevbahār ile ʿarūs·ı bāġdur zībā yine*
b. Pīr iken tāze cuvān olmış durur dünyā yine*
2. a. Ḥażret·i Mūsā durur gūyā ki ebr·i nevbahār
b. Kim şuʿāʿ·ı berḳı gösterdi Yed·i Beyżā yine*
3. a. Ṣaḥn·ı gülşen āsumān olmış ḳızıl gül āfitāb
b. Ġoncanuñ her biridür bir günbed·i ẖaḍrā yine*
4. a. Ġonca Meryem gibi olmışdur çemende ḥāmile
b. Ẓāhir olmışdur ṣabādan nefḥa·i ʿĪsā yine
5. a. Ḫāne·i naḳḳāş·ı çīn olmış bu demde būstān
b. Ki‿anda rengīn şemseler yazmış gül·i ḥamrā yine
6. a. Bir yeşil aṭlas durur bāzār·ı ṣaḥrāda çemen
b. Nergis olmışdur anuñ üstinde zer tamġa yine
7. a. Lāleler içinde servi gördügümce ṣanuram
b. Bir güzel urmış durur ayaġına ḥınnā yine
8. a. Bezm·i gülde nergisüñ şemʿin ṣaḳınup bāddan
b. Ṭutdı fānūsına lāle ḳırmızı vālā yine
9. a. BĪ-nevālarla ʿaceb hengāmedür ṣaḥn·ı çemen
b. Kim ġazel-ẖᾱn olmış anda bülbül·i gūyā yine
10.a. Lāle bir barmaġı üstine çevürür kāsesin
b. Düblegin almış eline nergis·i şehlā yine*
11.a. Seyr·i gülşende seḥer açıldı gördüm gül gibi
b. Bāġ·ı ṭabʿumdan benüm bu maṭlaʿ·ı ġarrā yine
12.a. Lāle-ruẖlarla müzeyyen oldı çün ṣaḥrā yine
b. Odlara yansa gerekdür bu dil·i şeydā yine*
13.a. Mevsim·i ʿayş u ṭarabdur irdi çünkim nevbahār
b. ʿAyşa meyl itse ʿaceb mi her semen-sīmā yine
14.a. Bulalı gül yüzlülerle bezm·i gülşen zīb ü fer
b. Raḳṣa girmişdür feraḥdan sāġar·ı ṣahbā yine*
15.a. Ḫāṭırum ṣordı benüm luṭf itdi ol ʿĪsā- nefes
b. Ölmiş iken eyledi ben ẖastasın iḥyā yine
16.a. Şevḳ·ı ruẖsārıyle göñlüm ẖānesine od ḳodı
b. Ḳılmaġa ṣabrum metāʿını bu dem yaġma yine
17.a. ʿĀrıżında ṣuya ṣalup Ḫıżr-veş seccādesin
b. Gösterür ẖalḳa kerāmet zülf·i ʿanbersā yine*
18.a. Nāme·i ḥüsnüñ berāt·ı pādişāhīdür meger
b. Ḥalḳa ḥalḳa kākülüñ olmış durur ṭuġrā yine*
19.a. Pādişāh·ı rubʿ·ı meskūn Ḥażret·i Sulṭān Selīm
b. Ki‿işiginde bende olmış Ḫusrev ü Dārā yine
20.a. Ḫusrevā luṭfuñ nesīminüñ bu dem inʿāmıdur
b. Ki‿egnine gül şāhı almış cāme·i dībā yine*
21.a. ʿAdlüñ uma gelmese ey serv·i bāġ·ı salṭanat
b. Başına od yaḳmaz idi nergis·i raʿnā yine
22.a. Ḳadrüñ ordusında çetr·i ʿanberīndür āsumān
b. Kim aña bir şemsedür şems·i cihān-ārā yine
23.a. Bezmüñ içinde ḳamer defdür aña pullar nücūm
b. Çengī olmış meclisüñde Zühre·i zehrā yine
24.a. Devr·i ʿadlüñde kimesne aġlamaz illā ḳadeḥ
b. Devletüñde iñlemez kimse meger şeştā yine
25.a. Ḫalḳa dirhem dirhem ey şeh ṣatmaġ içün kendüyi
b. Öykünürmiş ẖāk·i pāña ʿanber·i sārā yine*
26.a. Ḳadrüñüñ gördi livāsın göklere irişdügin
b. Ol sebebden aña baş egmiş durur Ṭūbā yine*
27.a. Ṭoldı çün ḥūrī-liḳālarla sarāyuñ ṣuffası
b. Bezmüñe dirsem ʿaceb mi Cennetü'l-Meˀvā yine*
28.a. Çarẖdur ḳadrüñ sarāyı içre bir ṭop āyine
b. Ḥalḳa·i bāb·ı refīʿüñ ġurre·i ġarrā yine*
29.a. Ḫavfden düşman ṣanur ṣoḥbetde nāyı mārdur
b. Çeng bezmüñde görinür ẖaṣma ejderhā yine
30.a. Devletüñde ẖusrevā bu naẓm·ı gevher- rīzüme
b. Boynı baġlu ḳul olupdur lüˀlüˀ·i leˀlā yine
31.a. Ben senüñ ol bendeñem kim ẖāmem ucından benüm
b. Zīb ü zīnet buldı şimdi şiʿr ile inşā yine*
32.a. ʿĀleme dürler ṣaçar ẖāmem bu dem ġavvāṣ olup
b. Baḥr·i ṭabʿumdur ki cūş itmiş durur deryā yine
33.a. Rişte·i naẓma Revānī dizdi medḥüñle dürer
b. Ṣayrafī olmış durur bu ṭabʿ·ı gevher-zā yine *
34.a. Nice kim ṣaḥn·ı çemen ola bahār ile laṭīf
b. Nice kim güller aça bu sebze·i mīnā yine *
35.a. Salṭanat gülzārınuñ serv·i çemen- ārāsısın
b. Gülşen·i devlet ola dāyim saña meˀvā yine*

--23--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN *

mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün

1. a. Bi-ḥamdi'llāhi ve'l-minne ki irüp fażl·ı Raḥmānī
b. Vücūd·ı şāh ile oldı müzeyyen taẖt·ı ʿOs̲mānī
2. a. Ne taẖt olur bu ki aña felekler oldılar pāye*
b. Serīr·i salṭanat şermende ḳıldı ṭāḳ·ı Keyvānı*
3. a. Müẕehheb-girde bālişdür güneş ol taẖt·ı aʿlāda
b. ʿAceb mi yanına alursa anı Rūm sulṭānı*
4. a. Sipihr·i salṭanat Sulṭān Selīm ol şāh·ı ʿādil kim
b. Rikābı māh·ı nev olup felek olmışdı yekrānı
5. a. Ḳılıcı şemse·i ẖurşīd·i ʿālemtāba beñzer kim
b. Cihān ẓulmānī olmışken anuñla oldı nūrānī
6. a. ʿAceb mi salṭanat ṭopı güneş gibi göge aġsa
b. Yeñi başdan yine tīġi eline aldı çevgānı
7. a. Fesād u fitne Yeˀcūcına seddür āhenīn tīġi
b. Anuñ ẕāt·ı şerīfidür bu gün ıskender·i s̲ānī*
8. a. Güneş altun ḳalemlerle yazar evṣāfını her gün
b. Anuñçün ṣafḥa·i çarẖuñ kevākibdür zer-efşānı*
9. a. Ṭaḳupdur cāme·i ḳadrine zerrīn tügmesin ẖurşīd
b. ʿAceb mi māh·ı nev olsa anuñ ṭavḳ·ı girībānı
10.a. Ḳamer sīmīn piyāleyle olupdur bezmine sāḳī
b. Güneş zerrīn ʿaṣā ile diler kim ola derbānı
11.a. Şehā ḳaṣd eylemişdür kim ʿadūñı sengsār ide
b. Felek seng·i kevākible gice ṭoldurdı dāmānı
12.a. Didiler leşkerüñ deryā o gülgūn nīzeler mercān
b. Olar kim gördiler deryā içinde şāẖ·ı mercānı*
13.a. Görinen ẖaymeler ṣanmañ açılmış aḳ güllerdür
b. Hümāyūn ordusı şāhuñ unutdurdı gülistānı
14.a. Felek altunlu şemseyle anuñ bir sāyebānıdur
b. Ne yerde ferr ü şevketle kurılsa çetr·i sulṭānī
15.a. Yaẖod devlet hümāsıdur ẖaçan kim perr ü bāl açsa*
b. Ḳanadı altına alur hemān dem çarẖ·ı gerdānı
16.a. Ḳılıcuñ naṣṣ·ı ḳāṭıʿdur ne var ilzām·ı ẖaṣm itseñ
b. Atuñ yügrük ʿaceb midür eger alduñsa meydānı
17.a. Güzeller gün gibi ẖalḳı yaḳardı tāb·ı şevḳ ile
b. Ḥicāb olmasa ʿālemde eger ol ẓıll·i Yezdānī
18.a. Bu dem ʿahdüñde islāma şu deñlü irdi revnaḳ kim
b. Gözi kāfirler incitmez olupdur bir müselmānı
19.a. Ṣaçı ṣofīlenüp yāruñ ṭurur mescid kenārında
b. Yine zāhidlenüp miḥrāba geçmiş çeşm·i fettānı
20.a. Nice rām olmaya ḥükm·i hümāyūnuña ins ü cin
b. Müsaẖẖardur yed·i zer-baẖşuña Mühr·i Süleymānī
21.a. Senüñ eyyām·ı ʿadlüñ şöyle meˀmen ḳıldı dünyāyı
b. Felek ṣarrāfı bir gice daẖi yapmadı dükkānı*
22.a. Ne ẖoş ṣarrāf olur ṭabʿum ki medḥüñde senüñ şāhā
b. Zamāne ġūşına daḳdı bu şiʿr·i gevher-efşānı
23.a. Mey·i nāb ile şunlar kim sürerler ʿayş·ı devrānı
b. Emerler laʿl·i sāḳīyi iderler ḥaẓẓ·ı rūḥānī
24.a. Laʿalden tügmedür gūyā ṭaḳılmış cübbe·i cāna
b. Görinen sīnem üstinde nigāruñ ḳanlu peykānı*
25.a. Gözüm bu rişte·i cisme ḳo dizsün eşk·i ẖūnīnüm
b. Ṣanasın şeyẖdür almış ele tesbīḥ·i mercānı*
26.a. Ruẖuña beñzemez lāle gözüñe nergis öykünmez
b. Kim anuñ biri ṣaḥrāyī birisidür beyābānī
27.a. Berāt·ı ḥüsn ile olduñ güzellik mülkinüñ şāhı
b. Hilāl-ebrūlaruñ virdi begüm saña bu ʿunvānı
28.a. Ḥikāyāt·ı ġam u derdi nice şerḥ eyleyem yāra
b. Kişiye ġam gelür lābüd oḳınsa ġuṣṣa destānı
29.a. Girihler var durur ġamdan çözemez rişte·i cāndan
b. Felek ʿıḳd·i ıs̲reyyādan eger idinse dendānı
30.a. Gözüñ yaşını ʿarż eyle yüri şāh āsitānına
b. Senüñ gibi yetīm içün durupdur luṭf u iḥsānı*
31.a. Şehā vaṣfuñda her beytüm münaḳḳaş Ṭāḳ·ı Kisrādur
b. Görürse ḳala dem-beste eger Erjeng eger Mānī
32.a. Ne‿ola gevher-feşān olsa Revānī çākerüñ şāhā
b. Yine mevc urdı deryā-veş anuñ ṭabʿ·ı dür-efşānı*
33.a. Yine medḥüñde kān deldüm sözüm rengīndür anuñçün
b. Ḫacāletden ḳızarmışdur bu dem laʿl·i Bedaẖşānī
34.a. Senüñ ẕāt·ı şerīfüñdür gül·i gülzār·ı devlet kim
b. Benüm ṭabʿ·ı laṭīfümdür anuñ murġ·ı ẖoş-elhānı
35.a. Ayaġuñ ṭopraġı oldı çü nūr·ı dīde·i devlet
b. Gerekmez iki gözümçün daẖi küḥl·i Ṣıfāhānī
36.a. Nice kim ẖusrev·i ẖāver geçüben taẖt·ı eflāke
b. Müzeyyen ide dünyāyı müsaẖẖar ide devrānı
37.a. Serīr·i salṭanat olsun mübārek ẕātına şāhuñ
b. Ḫudā ḳılsun cihān ẖalḳını anuñ bende-fermānı

--24--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM*

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Dil kişverini ḳıldı yine bir nigār fetḥ
b. Oldı güneşle ṣanki bu nīlī ḥiṣār fetḥ
2. a. Mesrūr iden güzelleri göñüller almadur
b. Şehler ṭabīʿatinde ḳomaz inkisār fetḥ
3. a. Aldı göñül vilāyetini kāküliyle yār
b. Her yiri ḳıldı ṣanki şeh·i tācdār fetḥ
4. a. Ġamgīn gönülleri nefes·i müşk-bār açar
b. Eyler ḳılāʿ·ı ġoncayı bād·ı bahār fetḥ
5. a. Dil mülkin aldı ġamzeleri ḍarb·ı tīġ ile
b. Mıṣrı nitekim eyledi ol şehriyār fetḥ
6. a. Ṣāḥib-ḳırān Ḥażret·i Sulṭān Selīm kim
b. Nām·ı şerīfi ile olur nāmdār fetḥ
7. a. Rūma żamīme oldı diyār·ı ʿArab bu gün
b. Ḳapuñda eksük olmaya leyl ü nehār fetḥ
8. a. Mekke Medīne Mıṣr ile Şām oldı hep senüñ
b. Bir yılda kime oldı müyesser bu çār fetḥ
9. a. Ṭutsun cihānı tīġ ile gün gibi pādişāh
b. Dünyāyı eylesün ʿalem·i zer-nigār fetḥ
10.a. Meydān·ı rezm içinde bu gün pehlevān iken
b. Ser-pençe·i ʿalemlerüñe destyār fetḥ
11.a. Ḳalḳan yüzin dürüp yine ḳaşın çatar kemān
b. Eglendügine çün kim ider iʿtiẕār fetḥ
12.a. Tīrüñle tīġüñ aña şehā ḳol ḳanaṭ olup
b. Şehbāzdur ki bulduġın ider şikār fetḥ*
13.a. Biñ yıl daẖi dönerse bu gerdūn·ı bī-s̲ebāt
b. Her günde olur ise hezārān hezār fetḥ*
14.a. Bu fetḥ deñlü olmaya cemī olsa bir yere
b. Budur zamānede añılan yādigār fetḥ
15.a. Ḳanda görürdi şāhid·i nuṣrat yüzin eger
b. Tīġüñle olmasa idi āyīnedār fetḥ
16.a. Çoḳ pādişāhı fetḥ ü ẓafer bī-ḳarār ider
b. Ḥikmet nedür ḳapuñda ṭutupdur ḳarār fetḥ
17.a. Nūş eyle cām·ı nuṣratı ṣıḥḥatler ile kim
b. Rezmüñde oldı sāḳi·i lāle-ʿiẕār fetḥ
18.a. Bu ḳanlu başlar ile cihān lālezār olup* *
b. Ṣaḥrā·yı rezmi itdi yine nevbahār fetḥ *
19.a. Gün gibi ṭopı salṭanatuñ aġdı göklere
b. Dünyāyı ḳıldı çün şeh·i gerdūn-vaḳār fetḥ
20.a. Dāmān·ı çarẖı sīm kevākible ṭoldurup
b. İster atuñ ayaġına ide nis̲ār fetḥ
21.a. Görinmez olmış idi perī şīvesin ṭutup
b. Ḫalḳ arasında şimdi yürür āşikār fetḥ
22.a. Fikr·i laṭīfüñ ile bulur nuṣrat imtiyāz
b. Ẕāt·ı şerīfüñ ile ider iftiẖār fetḥ
23.a. Raʿnā güzel gibi ṭonanupdur zamānede
b. Ṭaḳındı medḥüñ ile dür·i şāhvār fetḥ
24.a. Bir fetḥnāme yazdı Revānī ḳuluñ yine
b. Kim anuñ ile ṭoldı yemīn ü yesār fetḥ
25.a. Āvāze ṣaldı ʿāleme bu naẓm·ı dil-peẕīr
b. Ṭoldı ṣadā·yı dilkeş ile her diyār fetḥ
26.a. Tā rezm·i tīġ vire cihān bezmine niẓām
b. Tā ʿazm·i leşker ile ola pāydār fetḥ
27.a. Her gün başına bir yeñi fetḥ·i ʿaẓīm olup
b. Yazsun cihān ṣaḥī fesine rūzgār fetḥ

--25--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM *

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. ʿĪd·i aḍḥādur bu gün ʿuşşāḳdur şeydā·yı ʿīd
b. On yaşar maḥbūba beñzer ġurre·i ġarrā·yı ʿīd
2. a. ʿĪdde her bir güzel ḥınnālamış ṣanmañ elin
b. Gösterür Mūsā gibi ẖalḳa Yed·i Beyżāyı ʿīd
3. a. Devr·i ḥüsninde leb·i meygūnına şeydā göñül
b. Rind kim bayram güni içse olur rüsvā·yı ʿīd*
4. a. Bir melek ṣūretlüyi sāḳī idüp içmek gerek
b. ʿArş ḳandīli çün olmış sāġar·ı ṣahbā·yı ʿīd
5. a. Her ṭaraf mey ṣoḥbeti her gūşede āvāz·ı çeng
b. Ṣaldı ʿālem içine bu fitne vü ġavġayı ʿīd
6. a. Leblerüñ senbūsesinden luṭf idüp bir būse vir
b. Dōstum dirler igen şīrīn olur ḥalvā·yı ʿīd
7.a. Ḫᾱn·ı vaṣlından temennā itse ʿāşıḳlar ne‿ola
b. Pādişehler işiginde çoġ olur yaġma·yı ʿīd
8.a. Pādişāh·ı heft kişver Ḥażret·i Sulṭān Selīm
b. Maṭbaẖı ẖᾱnı ile ḳonuḳladı dünyāyı ʿīd
9. a. Ḳullaruñla merḥabā itmezdi urup ẖāke yüz
b. Bendeñ olmaḳ olmasaydı maḳṣad·ı aḳṣā·yı ʿīd
10.a. Ḫılʿat·i iḥsāne‿ile ṭonatmasaydı ʿālemi
b. Ḳanda bulurdı bu deñlü cāme·i dībāyı ʿīd
11.a. İrişimez perçem·i tūġuñla nuṣrat ʿīdine
b. Ger şeb·i yeldā olursa zülf·i ʿanber-sā·yı ʿīd
12.a. Nevbet·i şāhī çalar her gün ḳapuñda āsumān
b. Yollaruñ üstinde şāhā ebrdür saḳḳā·yı ʿīd
13.a. Her ḳuluñ dārāt ile ṣoḥbet idüp bezm eylese
b. Destine Cām·ı Cem almış ṣanuram Dārā·yı ʿīd*
14.a. Meclisüñde görinen yer yer degül zerrīn ḳadeḥ
b. Nergis ü güllerle zeyn olmış yine ṣaḥrā·yı ʿīd
15.a. ʿAbd şeklinde yazılur ḳanda taḥrīr itseler
b. Āsitānuñda ḳul olmaḳdur meger sevdā·yı ʿīd
16.a. Nāy iñler def döginür ġayretinden her seḥer
b. Ṣoḥbetüñde her ḳaçan kim çalınur şeştā·yı ʿīd
17.a. Leşker·i küffār ile cengüñ dügün bayramdur
b. Ḫūn·ı aʿdādan durur ġāzīlere ḥınnā·yı ʿīd
18.a. Zeyn iden ṣoḥbet esāsını ṣurāḥīdür bugün
b. ʿAyş u ʿişret ḳaṣrını yapmış durur bennā·yı ʿīd
19.a. Şiʿr·i şīrīnüñ oḳur şimdi Revānī ẖūblar
b. Her güzel olmış yine ṭūṭī·i şekker-ẖā·yı ʿīd
20.a. Medḥ·i şāh ile güzel ögmek durur ancaḳ hüner
b. Ḫāṭır·ı şāʿirde hergiz yoḳ durur pervā·yı ʿīd
21.a. Devletüñde pādişāhum altun üsküfler geyüp
b. Oldı her mehpāre bir mihr·i cihān-ārā·yı ʿīd
22.a. Başına sancaḳ çeker ẖurşīd·i ʿālemtābdan
b. Pādişāh·ı Rūmdan almış meger ṭuġrāyı ʿīd
23.a. Ḥükmine ʿālem muṭīʿ olup cihānuñ ẖalḳı rām
b. Nāmesinde oḳıdum gördüm budur inşā·yı ʿīd

--26--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SÜLEYMĀN *

mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün

1. a. Ḥiṣār·ı çarẖ·ı gerdūndan virür ẖalḳa nişānḳalʿa
b. Hümā·yı fetḥe olmışdur meger kim āşiyān ḳalʿa
2. a. Nice fetḥ olmasun maşrıḳ yüzinden ḳalʿa·i gerdūn
b. Havāyī ṭopa dönmişdür güneş bu āsumān ḳalʿa
3. a. Kemend atmaḳ diler ḳavs·i ḳuzaḥdan ḳalʿa·i çarẖa
b. Ḳamer burcına çıḳmaġa ḳomış yā nerdübān ḳalʿa
4. a. Eger her künci içinde anuñ genc olmasa medfūn
b. Bu gün olmazdı ejderhā gibi āteş-feşān ḳalʿa
5. a. Görinen burc u bārūlar degüldür şāh·ı ġāzīnüñ
b. Lisān·ı ḥāl ile ister ḳılıcından amān ḳalʿa
6. a. Sipihr·i salṭanat Sulṭān Süleymān şāh·ı ʿālī-ḳadr
b. Ki‿anuñ ẕāt·ı şerīfiyle olupdur kāmrān ḳalʿa
7. a. Senüñ ʿazm·i ʿazīmüñle müşerrefdür yedi iḳlīm
b. Senüñ nām·ı şerīfüñle bulur nām u nişān ḳalʿa
8.a. Bi-ḥamdi'llāh ey şāh·ı cihān eyyām·ı ʿadlüñde
b. Maḥall·i ẓulm iken oldı bu gün dārü'l-emān ḳalʿa
9. a. Ne var ḳadrüñ sarāyınuñ felek olsa nigehbānı
b. Olur mı ʿālem içinde şehā bī-pāsbān ḳalʿa
10.a. Siper gibi gerer gögsin ḳılıçdan yüz çevürmez hīç
b. Duʿā·yı seyfi ḳılmışdur meger vird·i zebān ḳalʿa
11.a. Nihāl·i gül gibi oḳlar açar her yañada güller*
b. Bahār·ı fetḥ ü nuṣratla olupdur gülsitān ḳalʿa
12.a. Işıḳlar baş açuḳ ḥayrān ḳılıçlar cümlesi ʿuryān
b. Ḳalender gibi varını idüpdür der-miyān ḳalʿa
13.a. ʿAẓīmü'ş-şān geçüp yüksek ṭutar kendüyi ʿālemde
b. Yedi ḳat ḳulle·i gerdūna ḳılmaz imtinān ḳalʿa
14.a. Ḳapusında güneş şemse meh·i nev ḥalḳa·i zerrīn
b. Ne ʿālī menzilet olur bu gerdūn-āsitān ḳalʿa
15.a. Beliġrāduñ bürūcından felekler hep temāşādur
b. Ne var sırr·ı semāvātı eger ḳılsa ʿayān ḳalʿa
16.a. Güneş altunlu miftāḥın getürüp eyleye teslīm
b. Eger gerdūndan isterse bu gün şāh·ı cihān ḳalʿa
17.a. Büyük küçek güzellerle ʿaceb ṭolmış ḥiṣār içi
b. Yaẖod Pervīn ü māh ile idüpdür iḳtirān ḳalʿa
18.a. Havāsı ẖoş ṣuyı dilkeş türābı müşk ile ʿanber
b. Ne zībā dil-güşā yerdür ne ẖoş ʿālī-mekān ḳalʿa
19.a. Ruẖı rengīn ṣanemlerle içi hep lālezār olmış
b. Ṣaru ṣaçlu güzellerle bu gün sünbülsitān ḳalʿa
20.a. ʿAdū·yı şāh ile ceng ü cidāl itmek diler her dem
b. Şihāb u çarẖ ile alup ele tīr ü kemān ḳalʿa*
21.a. Benümle medḥüñ eylerdi eger nuṭḳa mecāl olsa
b. Bu şiʿri dāyim oḳurdı eger açsa dehān ḳalʿa*
22.a. Ṣurāḥī bezm ehline görinür her zamān ḳalʿa
b. Bu devrānda anuñ gibi ḳanı bir dilsitān ḳalʿa
23.a. Dirīġā būse virürken alur göñlümi ol kāfir
b. Elinden ehl·i islāmuñ alınmaz rāygān ḳalʿa*
24.a. Ḳaşuñla kirpügüñ göñlüm ḥiṣārın eyledi yaġma
b. Alur tīr ü kemān ile çoġ olur türkmān ḳalʿa
25.a. Dil·i ʿāşıḳ gibi yanup yaḳılmaḳdan degül ẖālī
b. Ṣadā·yı ṭop ile ḳılsa ʿaceb midür fiġān ḳalʿa*
26.a. İçi ṭopṭoludur ġılmān meger firdevs·i s̲ānīdür
b. Yaẖod ḥūrī-liḳālarla olup durur cinān ḳalʿa
27.a. Göñüller ḳalʿasın fetḥ itdügine şād olur cānān
b. Nitekim ẖāṭır·ı şāh·ı cihānı şādmān ḳalʿa
28.a. Revānī gibi anuñ da eli ḳalmış ṭaş altında
b. Diler ʿizz·i ḥużūruñda ide ḥālin beyān ḳalʿa
29.a. ʿAdūnuñ sīnesi ola belā oḳlarına ḳalḳan
b. Nice kim ʿālem içinde görine pür-sinān ḳalʿa

--27--

ḲAṢĪDE *

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Virdi bir ṣūret yine dünyāya naḳḳāş·ı cihān
b. Kim nigāristān·ı çīn oldı bu demde gülsitān
2.a. Būstānda gūyiyā Nūşīnrevāndur şāẖ·ı gül*
b. Kim sarāyında ʿadil zencīridür āb·ı revān
3. a. Bāġ dükkānında güller içre ġonca ġūyiyā
b. Pūte·i zerdür kim olmış āteş içinde nihān
4. a. Başdan ayaġa dil olmışsın didi gül bülbüle
b. Gördi ṭutmış her peri cisminde bir şekl·i zebān
5. a. Bencileyin oldı bir serve meger ʿāşıḳ zemīn
b. Kim aña olmış durur her lāle çeşm·i ẖūn-feşān
6. a. Ġonca hem-yānçe ile altun götürür ẖᾱce-vār
b. Gül ḳalender gibi itdi cümle varın der-miyān*
7. a. Görinen her jāle gūyā beyża·i bülbül durur
b. Kim derūnı ġoncanuñ olmışdur aña āşiyān
8. a. Bāġda gūyā benefşe bir kebūterdür kebūd
b. Kim nihāl·i tāze üstinde çıḳup ṭutmış mekān
9. a. Fikr iderken virdi bir ḥālet baña ʿışḳ·ı nigār
b. Oḳıdı āşüfte dil bu maṭlaʿı ol dem hemān
10.a. Tīrine cismümi ḳıldı ol kemān-ebrū nişān
b. Beñzer olurmış nişān·ı tīri ṭıfluñ üstüẖᾱn
11.a. Sen raḳībüñ sīnesine tīr çekdügüñ görüp
b. ʿĀşıḳuñ gibi ḥasedden boynını egdi kemān*
12.a. Ḳanlar aġlamaġa hecrüñde olupdur dōstum
b. Her nişān·ı nāẖunum sīnemde çeşm·i ẖūn-feşān
13.a. Yüzüme baḳup benüm her dem güler ol ġonca-leb
b. Bildüm andan kim müferriḥdür be-ġāyet zaʿferān*
14.a. Şen şeh·i Keşmīr·i ḥüsn olmasañ ey ẖurşīd-rū
b. Çetr·i ḥüsne ḳaşlaruñ ḳurmazdı müşkīn sāyebān
15.a. Ḳanlu tīrüñ dōstum bu sīne·i pür-dāġda
b. Lālezār içre bitürmişdür nihāl·i erġavān
16.a. Hey di çeşm·i mestüñe ḳaṣd itmesün ḳan itmege
b. Ẓulm olmaz şāh·ı ʿādil devridür ey dilsitān
17.a. Ḥażret·i Sulṭān Ḳorḳud māh·ı bürc·i salṭanat
b. Ki‿oldı bezminde güneş şemʿine zerrīn şemīdān
18.a. Ey ki şemʿ·i devletüñe sofra·i zerrīn güneş
b. Vey ki ẖᾱn·ı devletüñe sebz çīnī āsumān *
19.a. Zer-nişān tīġüñ ʿadūnuñ başına odlar yaḳar
b. Anuñ içündür ki āhından olur ʿālem duẖān
20.a. Ḥāṣıl·ı ʿömrin ʿadūnuñ eyleyüp tīrüñ telef
b. Gösterür barmaḳ ḥisābın aña rezmüñde hemān
21.a. Ger nesīm·i gülşen·i ẖulḳuñ irişse āteşe
b. Şuʿlesinüñ her şirārı ola berg·i erġavān
22.a. Rezm içinde şuʿle·i cānsūz ile rümḥuñ şehā
b. Dīde·i ẖaṣma görinür ejder·i āteş-feşān*
23.a. Tīġüñ urur bir ḳuluñdur ʿālem içinde güneş
b. Yüz sürer ay anuñ içün işigüñe her zamān*
24.a. Açdı çün şehbāz·ı ʿadlüñ per feżā·yı dehrde
b. Ẓulm sīmurġını ʿanḳā gibi itdi bī-nişān*
25.a. Şol ḳadar inʿām ḳılduñ luṭf idüp ʿālemde kim
b. Dürr ü laʿl ile ṭoludur kīse·i deryā vü kān
26.a. Gösterürse ẖaṭṭ·ı naẓmum tāze maʿnālar ne‿ola
b. Kim olur ẖār·ı siyehden dāyimā güller ʿayān
27.a. Ḫusrevā maʿẕūr ṭut gülzār·ı ṭabʿumdan bu dem
b. Bezmüñe bir deste gül göndermiş oldum armaġān*
28.a. Naẓm ile adın çıḳarursa Revānī ṭañ degül *
b. Bāġ·ı medḥüñ bülbülidür çünki ey şāh·ı cihān*
29.a. Ṣafḥa·i çarẖa ʿUṭārid yazmasa eşʿārumı
b. Encüm efşān eyleyüp çekmezdi cedvel Kehkeşān*
30.a. Nice kim gül ḳaṣrına şebnem aṣup ṭop āyine
b. Lālenüñ ṣırça sarāyın yapa miʿmār·ı zamān
31.a. Yüce olsun ṭāḳ·ı ḳadrüñ ẖusrevā eflākden
b. Būstān·ı devletüñe irmesün hergiz ẖazān

--28--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN MAḤMŪD ŞĀH* *

mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün

1. a. Sepīde-dem ki bir araya geldi ẓulmet ü nūr
b. Ṣan aṣdı boynına müşgīn gülālesin bir ḥūr*
2.a. Belürdi ẓulmet·i şebden dem·i seḥerde güneş
b. Sevād·ı dīde·i ehl·i baṣarda niteki nūr
3. a. Görindi ṭāḳ·ı zeberced belürdi şemse·i zer
b. Dürildi yine serā-perde·i şeb·i deycūr
4. a. Nis̲ār·ı çetr·i şehenşāh·ı Rūm ḳıldı felek
b. Ne deñlü var ise destinde lüˀlüˀ·i mens̲ūr
5.a. Zamāne ṭañ degül alsa eline sāġar·ı zer
b. Açıldı çün ẖum·ı fīrūze-fām·ı pür-engūr*
6. a. Bu çarẖī ṭāsına gerdūnuñ od ḳoyup ẖurşīd
b. Zamāne bezmine şeb itdi ʿanberīni buẖūr
7. a. Meger ki oldı felek bāzdār·ı şeh-zāde
b. Ki mihr cılġı·ı zerrīn ṣabāḥdur sunḳur
8. a. Nihāl·i bāġ·ı saʿādet şeh·i zamān Maḥmūd
b. Ki sāyesinde cihān ẖalḳı cümleten mesrūr
9. a. Refīʿ himmetidür farḳ·ı devlete efser
b. Şerīf ẖāṭırıdur genc·i ʿizzete gencūr
10.a. Hevā·yı bezm·i laṭīfi nesīm·i sāḥat·i ẖuld
b. Ġırīv·i merkeb·i ʿazmi nehīb·i nefḥa·i ṣūr
11.a. ʿAceb mi bezmine cennet disem çü var anda
b. Naʿīm·i ravża·i ẖuld u nesīm·i ṭurra·i ḥūr
12.a. Şu deñlü buldı zamānında zühd revnaḳ kim
b. Ridāyı boynına ṭaḳındı nergis·i maẖmūr
13.a. Müdām ḳanın içerler meyüñ zihī inṣāf
b. Ḥicāza eyledi āheng āferīn ṭanbūr
14.a. Olup durur yine ẖışmuñla luṭfuña maẓhar
b. Ki nīş ü nūşa ḳomışdur işin ḳamu zenbūr
15.a. Ḳulaġı küpelü bir yār·ı sīm-ten gibidür
b. Ḳaçan ki zeyn ola ṭuġrā·yı şāh ile menşūr*
16.a. Ya ṣaru ṣaçlu semen yüzlü bir güzeldür kim
b. Cihānda ḥüsn ü cemāl ile gün gibi meşhūr
17.a. Ḳaçan ki rezme çıḳa ol şeh·i felek-rifʿat
b. Kemānı ḳavs·i ḳuzaḥ oḳlarına çarẖ ḳubūr
18.a. Şu deñlü virdi cihāna ḳarār tīġüñ kim
b. Zemīn arḳası üstine yatup itdi ḥużūr
19.a. Göñül mi var ki ola ʿuḳde ʿahd·i ʿadlinde
b. Cihānda hīç görinmez meger dil·i engūr
20.a. Ne şāhdur kim anuñ kem gedāsıdur Ḫusrev
b. Ki çīnīsini götürmekle faẖr ider Faġfūr
21.a. Duʿā·yı devleti gitmez müdām göñlümden
b. Egerçi şimdi bu maṭlaʿ dilümdedür meẕkūr
22.a. ʿAceb mi ẕāt·ı şerīfüñ dile virürse ġurūr
b. Olur cihānda kişi devletine çün maġrūr
23.a. Güzeller içre ḳıyāmet ḳopardı eşʿārum
b. Feżā·yı nāme içinde çü çaldı ẖāmem ṣūr
24.a. Çemende ġonca·i terdür açılmamış gūyā
b. Şu nükte kim ẖaṭ·ı şiʿrüm içindedür mestūr
25.a. Cihānda nāme vü şiʿr ile siḥr ider ḳalemüm
b. Ḳarışdurur yine bir yire ʿanber ü kāfūr
26.a. Açıldı ẖāmem ile cümle milket·i maʿnā
b. Livā·yı şeh gibi olur muẓaffer ü manṣūr
27.a. Müzeyyen eyledi naẓmum güzellerüñ medḥin
b. Ki zülfler gibi düşmişdür anlara bu suṭūr *
28.a. Revāni yüz süriyü geldi ẖāk·i dergāha
b. Ḳuluñ durur ne‿ola ger olmasa ḳapuñdan dūr
29.a. Ḳapuñda cenneti göge çıḳarur ögenler
b. Benüm gözüme görinmez çü vardur anda ḳuṣūr
30.a. Bulurdum āyine gibi zamānede ṣūret
b. ʿArūs·ı luṭfuña ola idüm eger manẓūr
31.a. ʿArūs·ı medḥüñi her laḥẓa zīnet itmek içün
b. Dizildi rişte·i naẓma bu lüˀlüˀ·i mens̲ūr
32.a. Ḳo ol şehüñ naẓarında bu bir ḳaç ebyātı
b. Ḥaḳīr tuḥfesi şehler yanındadur maʿẕūr*
33.a. Nice ki ṭāḳ·ı felekde görine şemse·i zer
b. Nice ki maʿnā·yı rūşenle beyt ola maʿmūr
34.a. Saña zamāne ġulām u saña cihān çāker
b. Saña sitāre muṭīʿ ü saña felek meˀmūr*

--29--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ ʿALĪ PAŞA* *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Dehenüñden ṣanemā oldı mükedder ẖātem
b. Teng-dil baġrı delük ʿāşıḳa beñzer ẖātem
2. a. Ḳan oturmış gözine aġlamadan laʿlüñ içün
b. Ṣanma yāḳūt ile bulmış ola zīver ẖātem
3. a. Bir lebi ġonca beli ince güzeldür ṣankim
b. Laʿlden başına ṭaḳmış gül·i aḥmer ẖātem
4. a. Dehenüñ bir söz ile ʿālemi ḳul itdi saña
b. Ḳıldı dünyāyı Süleymāna müsaẖẖar ẖātem
5. a. Oḳı ṣanʿatle yüzükden geçürür tīrendāz
b. Olalı āh oḳına çarẖ·ı müdevver ẖātem
6. a. Ḳaşı gözi ḳara bir naḳşı güzel dilberdür
b. Pādişāhum saña lāyıḳ ki‿ola çāker ẖātem*
7. a. ʿĀşıḳa beñzer idi ḳadd·i ẖamīdeyle eger
b. Ṭaş baġırlı‿olmasa ey yār·ı semenber ẖātem
8. a. Eşk·i ḥasretle ṭolu dīde·i ʿāşıḳ gibidür
b. Dürlü gevherler ile bulalı zīver ẖātem
9.a. Yüzi aġ alnı açuḳ sīm-beden raʿnādur
b. Ḳadr ü ḳıymet anuñ içün bulur eks̲er ẖātem
10.a. Ellerinde yaraşur ẖūblaruñ cām·ı şarāb
b. Nitekim şevket ile ṭaḳına begler ẖātem
11.a. Ḥalḳa·i zülfini dilber eline alduḳca
b. Ṣanuram kim ṭaḳınur āṣaf·ı ṣafder ẖātem
12.a. Maṭlaʿ·ı mihr·i kerem yaʿnī ʿAlī Paşa kim
b. Ḳadri barmaġına olmış meh·i nev zer ẖātem*
13.a. Bende·i ḥalḳa-be-gūş olduġıçün dergehüñe
b. Şimdi gelmiş elüñi öpmege ister ẖātem
14.a. Kef·i dür-baẖşı durur var ise gencīne·i cūd
b. Ḳıvrılup anda yatur nitekim ejder ẖātem*
15.a. Dest·i sīmīnüñ ile işi ḳızıl altundur
b. Devletüñde nice olmaya tüvānger ẖātem
16.a. Devr·i cūduñda yine ġarḳ oluban sīm ü zere
b. Ne‿ola olursa ġınā ehline maẓhar ẖātem
17.a. Ẓāhirā gerçi çatuḳ ḳaşlu dürük yüzlü durur
b. Ġālibā gözi açuḳ bendeñe beñzer ẖātem
18.a. Āṣafā yoḳ yere daʿvālar ider ʿahdüñde
b. Kim olur yār dehāniyle berāber ẖātem
19.a. Ehl·i tezvīr gibi alnını tamġaladılar
b. Şermden geh ḳızarur gāh olur aṣfar ẖātem
20.a. Baḥr·i ḥayretde ḳalup görine girdāb·ı belā
b. Her ne dem dīde·i ẖaṣma ki‿ola manẓar ẖātem
21.a. Himmetüñde ḳuşanur biline altunlu kemer
b. Devletüñde urınur başına efser ẖātem
22.a. Yine ḳaşın ḳazıdup pāk-tırāş olmaz idi
b. Ṣoyınup olmasa devrüñde ḳalender ẖātem
23.a. Ṭaş baġlar beline tā ki riyāżetler idüp
b. Devlet ü rifʿatüñe ide duʿālar ẖātem
24.a. Ne içün iki büke ḳaddümi devrüñde felek
b. Aġız açup saña ol ḥāleti dir her ẖātem
25.a. Ḥayretinden ḳalemüñ barmaġın ıṣırdı devāt
b. Ḳıldı çün devr·i felek cevrini defter ẖātem
26.a. Mülk·i naẓm içre Süleymānlıġ iderse ne ʿaceb
b. Çün Revānīye bu dem oldı müyesser ẖātem*
27.a. Kimseler uġrayımaz dāyiresine sözümüñ*
b. Ḳanda var möhr·i Süleymāna berāber ẖātem*
28.a. Kimse barmaḳ baṣamaz hīç bu ġarrā naẓma
b. Kime olursa ḳaçan ola muẓaffer ẖātem
29.a. Kişi ṣarrāf gerek kim bile gevher ḥālin
b. Kişi üstād gerek kim düze cevher ẖātem
30.a. Ḫaṭ·ı şiʿrüm ne‿ola zeyn eylese devr·i felegi
b. Çün sevād ile bulur zīneti eks̲er ẖātem
31.a. Yine bir ṣayrafī dükkānına dönmiş şiʿrüm
b. Kim ola zīnet içün anda ser-ā-ser ẖātem
32.a. Gör ki üstād·ı ṭabīʿat niçe gevherler ile
b. Düzdi barmaġına bir ẖūb mücevher ẖātem*
33.a. Dāyimā dest·i şerīfüñde olup möhr·i ʿaẓīm
b. Barmaġuñda ṭura tā ḥaşr muḳarrer ẖātem*

--30--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ AḤMED PAŞA *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Nevbahār ile yine oldı müzeyyen ʿālem
b. Ki temāşāsı ile ẖalḳ·ı cihāndur ẖurrem
2. a. Mürde·i ẖāk bu dem buldı yine tāze ḥayāt
b. Ṣaḥn·ı gülşende ṣabā oldı meger ʿĪsā-dem
3. a. Ḥācīler gibi gelüñ bāġı ṭavāf eyleyelüm
b. Kaʿbedür ṣaḥn·ı çemen āb·ı revāndur Zemzem
4. a. Geldi eyyām·ı feraḥ irdi yine vaḳt·i sürūr
b. Bülbülüñ naġmeleri dilleri ḳıldı bī-ġam*
5. a. Bu demi ẖoş görelüm irmiş iken tāze bahār
b. Nāṣıḥā mevsim·i gül çün ele girmez her dem
6. a. Sāḳıyā gel berü ṣun cām·ı sürūr- encāmı
b. Çāre defʿ·i ġam içün anı bulupdur çün Cem
7. a. ıçelüm bāde·i gül-rengi perī-rūlar ile
b. Muṭribüñ ḳavlini gūş eyleyelüm hey ādem
8. a. Yaḳalar çāk idelüm gül gibi ʿayş eyleyelüm
b. Ġam degüldür bize ṣofī ger iderse verhem
9. a. Eyledi zühdi metāʿın yine zāhid yaġma
b. Çekdi gül şāhı çemen mülkine çün ẖayl ü ḥaşem*
10.a. Bāde çün zühd ile ḳan yaġı ḳızıl düşmandur
b. Ceng içün dikse benefşe ne‿ola ṣaḥrāda ʿalem
11.a. ʿĀrif oldur ki ḳoya cengi uya çenge bu gün
b. Sāz āvāzını gūş eyleyüp ola epsem
12.a. Dāyimā bezme niḳāb ile gelür duẖter·i rez
b. Tā naẓar ḳılmaya vechine anuñ nāmaḥrem
13.a. Bir güler yüzlü güzeldür ṣanasın her gülbün
b. Sāye·i serv durur şāhid·i bāġa perçem
14.a. Ġonca al kāġıd ile eyledi gülzārı pür
b. Mühre·i sīmin ele aldı seḥerden şebnem
15.a. Āṣafuñ yazmaġa gülşende bahār evṣāfın
b. Eyledi şāẖ·ı güli lāle devātına ḳalem
16.a. Maẓhar·ı cūd u saẖā Ḥażret·i Aḥmed Paşa
b. Āṣaf·ı ẖusrev·i devrān u vezīr·i aʿẓam
17.a. Ṭāyir·i himmetine ṣaḥn·ı zemīn zīr·i cenāḥ
b. Nāẓır·ı devletine ṣaḥn·ı felek zīr·i ḳadem
18.a. Medḥ·i aẖlāḳı cihān ẖalḳınadur vird·i zebān
b. Ḫāk·i dergāhını miḥrāb idinüpdür ʿālem*
19.a. Tūtiyā ayaġı ṭopraġına öykündügi bu
b. Ki diler ẖalḳa ṣata kendüyi dirhem dirhem
20.a. Luṭf u iḥsānını kim görmedi ʿālemde anuñ
b. Minneti bārı idüpdür felegüñ ḳaddini ẖam
21.a. Ḫaṣma ejder görinür ceng içinde tīri
b. Nīzesi sāyesidür çeşm·i ʿadūya erḳam
22.a. Sāʿid·i nuṣrata ḳavsüñ ne‿ola olursa sivār
b. Tīrüñüñ barmaġına dīde·i ẖaṣmuñ ẖātem
23.a. Şol ḳadar itdi saẖā luṭfuñ eli ʿālemde
b. Ki senüñ luṭfuñ ile şimdi añılmaz Ḥātem
24.a. Cevre şol deñlü yasaġ oldı senüñ ʿahdüñde
b. Ki hemān ʿāşıḳa dilberler ider cevr ü sitem
25.a. Maṭbaẖ·ı ḳadrüñe eflāk durur çīnīler
b. Devletüñ sofrasına tā gele envāʿ·ı niʿam
26.a. Ḳanda kim ceng idesin ẖūn·ı ʿadūdan düpdüz
b. Ol yerüñ sengi vü ẖāki ola yāḳūt u baḳam
27.a. Eyledi memleket·i dilleri luṭfuñ tārāc
b. Dikdüñ eṭrāf·ı cihānda niçe rāyāt·ı himem
28.a. Midḥatüñ gülşeninüñ zīneti elḥaḳ artar
b. Her ḳaçan bülbül·i ẖāmem ki ide anda naġam
29.a. Yazayın ṣafḥa·i dünyāda senüñ menḳabetüñ
b. İdeyin vaṣf·ı cemīlüñi cihān içre raḳam
30.a. Āṣafā eski ḳuluñdur bu Revānī bendeñ
b. Naẓar eyle aña kim senden umar tāze kerem
31.a. Nice kim tāze bahār ile cihān tāze ola
b. Nitekim bād·ı ṣabā güllere ola hem-dem
32.a. Fetḥ·i devlet oluban kesr ola aʿdā ḳalbi
b. Ḳadrüñe niçe niçe ḳadr ola daẖi munẓam
33.a. Ḥaḳ Taʿālā vire ʿālemde murādātuñı kim
b. Devlet aṣḥābı ola ʿizzetüñ ile ẖurrem

--31--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ YAḤYĀ PAŞA *

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Bu ne ferruẖ dem bu ne ʿīd·i feraḥ-efzā olur
b. Bu ne ẖoş sāʿat bu nice ġurre·i ġarrā olur
2. a. Geldi bir ʿīd·i mübārek irdi bir vaḳt·i şerīf
b. Kim güzellerle cihānuñ ṭalʿati zībā olur
3. a. Çün görindi şāhid·i ʿīd·i hilāl-ebrū yine
b. Tābiş·i nūr·ı cemālinden cihān raʿnā olur
4. a. ʿĪd olmışdur bu dem taẖt·ı çemende pādişāh
b. Ġālibā ḥükminde anuñ māh·ı nev ṭuġrā olur
5. a. Yā ḳulaġı küpelü bir bendesidür āṣafuñ*
b. Kim anuñ egninde dāyim ẖılʿat·i dībā olur
6. a. Ḥażret·i paşa vezīr·i muʿteber Yaḥyā ki‿anuñ
b. Dāyimā rāy·ı şerīfi zīnet·i dünyā olur
7. a. Āṣafā deryā olur bir ḳaṭraya ḳılsañ naẓar
b. Himmet itseñ ẕerreye mihr·i cihān-ārā olur
8. a. Luṭf idüp ẖāk·i ḥaḳīrüñ yüzine baṣṣañ ḳadem
b. Ḳadr ü ḳıymet buluban gerdūn gibi aʿlā olur
9. a. Ḳaṣr·ı ḳadrüñ saḳf·ı gerdūndan yüce olmış durur
b. Kim aña şimden girü cārūb-keş Ṭūbā olur
10.a. Bād·ı ẖulḳuñ āteşüñ üstinden eylerse güẕer
b. Lāleler ẓāhir olup andan gül·i ḥamrā olur
11.a. Nev-ʿarūs·ı fetḥe tīġüñ olduġıyçün āyine
b. Ḫūn·ı aʿdā atuñuñ ayaġına ḥınnā olur
12.a. Bu ne ḳudretdür ʿaceb tīr ü kemānuñ düşmana
b. Ceng içinde ḳıjġırup her biri ejderhā olur
13.a. Nāfe·i ẖulḳuñuñ irişse zemīne şemmesi
b. Ḳara ṭopraġ iken ol dem ʿanber·i sārā olur
14.a. Şol şafaḳ ḳim görinür saḳf·ı felekden her gice
b. Ḳadrüñüñ fānūsı içün ḳırmızı vālā olur
15.a. Cāme·i ḳadrüñ içün gerdūn yeşil aṭlas durur
b. Kim anuñ üstinde gün altunlu bir tamġa olur
16.a. Gülşen·i vaṣfuñda bülbül ṣad hezārāndur velī
b. Bu Revānī gibi ṣanma murġ·ı ẖoş-āvāz olur
17.a. Ol ne bülbüldür ki‿anuñ rengīn edāsı çoḳ durur
b. Var ise medḥüñ gülinden böyle ol şeydā olur
18.a. Şekkeristānında medḥüñüñ ya bir ṭūṭī durur
b. Kim senüñ āyīne·i medḥüñ ile gūyā olur
19.a. Midḥatüñde dir görenler naẓm·ı ġarrāmı benüm
b. Bu ne ġarrā şiʿr olur u bu ne ẖoş inşā olur
20.a. Ḥażret·i Mūsā gibi ẖāmem olup muʿciz- nümā
b. Nāme·i şiʿrüm aña gūyā Yed·i Beyżā olur
21.a. İşigüñden devlet ü ʿizzet saʿādet gitmesün
b. ʿĀlem içre nice kim bu günbed·i ẖaḍrā olur

--32--

ḲAṢĪDE BERĀY·I MEDḤ·İ MÜˀEYYEDZĀDE *

mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün

1. a. Ey manṭıḳuñ maʿānī yüzinden beyān·ı ʿilm
b. Gūyā olur ḥadīs̲üñ ile nüktedān·ı ʿilm
2. a. İẓhār·ı feyż itme ne ḥācet kelām ile
b. Virür uṣūl·i heyˀet·i ẖūbuñ nişān·ı ʿilm*
3. a. Fażluñ ṣalābeti çü ṣıdı cehl leşkerin
b. Dāyim müˀeyyed olsa ne var dūdmān·ı ʿilm
4. a. Yaʿnī ki Ḳāżıʿasker Efendi muʿīn·i dīn
b. Ḫurşīd·i burc·ı şerī·i Nebī āsumān·ı ʿilm
5.a. Pür-gül nesīm·i fikri ile gülsitān·ı fażl
b. Tāze bahār·ı ṭabʿı ile būstān·ı ʿilm*
6. a. Rengīn ü ṣāf laʿl ü güher gibi sözleri
b. Oldur cihānda baḥr·i maʿānī vü kān·ı ʿilm
7. a. Bu dersẖāne·i felek içinde yoḳ durur
b. Ẕihn·i laṭīfi gibi anuñ nüktedān·ı ʿilm
8. a. Bayraḳ ṣaḥī fe nāme ʿalem leşkerüñ ẖuṭūṭ
b. Sensin cihānda ẖusrev·i ṣāḥib-ḳırān·ı ʿilm
9. a. Ey fāżıl·ı zamāne olur rūz·ı dersde
b. Pīr·i ẖıred öñüñde senüñ levḥ-ẖᾱn·ı ʿilm
10.a. Bu dem kümeyt·i şerī ile meydān senüñ durur
b. Çün dest·i fikrüñe ṣunulupdur ʿinān·ı ʿilm
11.a. Gün gibi göge aġsa ne var ṭopı fażluñuñ
b. Ḥikmet eli ki ṣundı saña ṣavlecān·ı ʿilm *
12.a. Yüz sürer işigüñde ehālī·i rūzgār
b. Buldı şeref çü ẕātuñ ile ẖānedān·ı ʿilm
13.a. Fikr ile bulmasaydı eger ṭabʿ·ı nāzüküñ
b. Keşf olmaz idi kimseye rāz·ı nihān·ı ʿilm
14.a. Bir ẖūşe-çīn·i ẖırmen·i fażluñ olup durur
b. Murġ·ı ẖıred ki menzilidür āşiyān·ı ʿilm
15.a. Cerr eylemege meclisüñe dāyimā gelür
b. Güldeste·i feżāyil ile bāġbān·ı ʿilm
16.a. Miʿrāc·ı fażl menzilüñ olsa ʿaceb midür
b. Urduñ çü ʿarş·ı şerīe bu gün nerdübān·ı ʿilm
17.a. Ṭabʿuñ ne ṭūṭīdür ki‿anı gūyā ider müdām
b. Āyīne·i feżāyil ü şekkersitān·ı ʿilm*
18.a. Zencīr·i ʿadl aña çü suṭūr·ı kitābdur
b. Dirlerse fikrine ne‿ola Nūşīnrevān·ı ʿilm
19.a. Ṭūbāya ṭaʿn itse ne var serv·i ẖāmesi
b. Ṭabʿ·ı şerīfi oldı çü bāġ·ı cinān·ı ʿilm*
20.a. İnkār·ı cehl eyleye mi ẖaṣm göz göre
b. Dāyim ḳapuñda olur iken imtiḥān·ı ʿilm
21.a. Her demde daʿvet·i fużalā eyleseñ ne‿ola
b. Çekdüñ çü baḥs̲ meclisi içinde ẖᾱn·ı ʿilm
22.a. ʿĀlem metāʿ·ı fażluña cān ile müşterī
b. Fażluñ cevāhiriyle bezendi dükān·ı ʿilm
23.a. Geldi Revāni yüz süriyü āsitānuña
b. Ḳapuñda bendeñ olmaġa ey kāmrān·ı ʿilm*
24.a. Heykel yerine baġladı bāzū·yı fażluña
b. Ṭūmār·ı vaṣfuñı ki ziyāde‿ola şān·ı ʿilm*
25.a. İrmezse ṭañ mı dergeh·i fażluña ʿaḳl·ı küll
b. Ġāyet bülend-pāye durur āsitān·ı ʿilm
26.a. Tā ḳadrüñ ile ḥāfıẓ u hem-sāye oluban
b. ʿAḳl āsitānesinde ola pāsbān·ı ʿilm
27.a. Ḳapuñ cihānda mecmaʿ·i ehl·i kemāl olup
b. Bezmüñde dāyimā oḳına dāstān·ı ʿilm

--33--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ CAʿFER BEG ṬUĠRĀYĪ *

fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün

1. a. Ṣanmañuz ʿālem içinde berf oldı āşikār
b. İncinüp ẖalḳa yine kürkin devürdi rūzgār
2. a. Şimdi ḳāḳum-pūş olmışdur zamānuñ ḥākimi
b. Ḳanı şol demler ki‿aña aṭlas idi ebr·i bahār
3. a. Berf çünkim ʿālemüñ bāġın semenzār eyledi
b. Yaraşur āteşden olursa ocaḳlar lālezār
4. a. Nārı gülgūne ḳılup berfi sefīdāc itdi bād
b. Nev-ʿarūs·ı dehri tezyīn itmege meşşāṭa-vār
5. a. Şimdi āteş ʿālemi yaḳsa ʿaceb mi ḥüsn ile
b. Bir yalıñ yüzlü siyeh perçemlüdür par par yanar
6. a. Ṣaydgāh·ı ʿālemi alup ḳanadı altına
b. Bu cihān kebkini ol bāz·ı sefīd itdi şikār
7. a. Şol havāyī ṭop gibi görinen şekl·i ḥabāb
b. Şimdi ṣu üstinde olmışdur demürden bir ḥiṣār
8. a. Ḳanı şol demler ki ṣoḥbetgāh idi ṣaḥrā vü deşt
b. Şimdi devlet-ẖāneler olmış durur dārü'l-ḳarār
9. a. Ḫāṭıruñ isterse ʿārif seyr·i bāġ u būstān
b. Al elüñe gül gibi cām·ı şarāb·ı ẖoş-güvār
10.a. Serv·i raʿnādur ṣurāḥī lāle·i aḥmer ḳadeḥ
b. Ẓāhirā ʿūduñ olupdur pençesi dest·i çınār*
11.a. Çün ḳadeḥ urdı gümişden naʿl gülgūn·ı meye
b. Sāḳıyā meydān senüñ sensin bu gün çābük-süvār
12.a. Şol mey·i yāḳūt-renge müşterīdür ehl·i ẕevḳ
b. Cevhere ṣarrāf olan elbette eyler iʿtibār
13.a. ʿĀḳil olan itmeye meyden bu demde ictināb
b. ʿĀrif oldur kim ide bir serv-ḳaddi ẖoş kinār
14.a. Mest olupdur ġālibā bu üştür·i gerdūn yine
b. Kim dehānından köpükler oldı yine āşikār
15.a. Ḫāk·i pāy·ı mīre yāẖod bu felek taʿẓīm içün
b. Kīsesinden eylemişdür nuḳra·i sīmīn nis̲ār *
16.a. Ṣadr·ı dīvān·ı feṣāḥat yaʿni ṭuġrāyī ki‿anuñ
b. Yoḳ durur bir ḥabbece ḥilmi yanında kūhsār*
17.a. Āfitāb·ı evc·i himmet āsumān·ı fażl u ʿilm
b. Māh·ı burc·ı ʿaḳl u dāniş server·i gerdūn-vaḳār
18.a. Dürr·i efkāruñla naẓmuñdan ṭaḳınmışdur yine
b. Şāhid·i devlet ḳulaġına mücevher gūşvār
19.a. Bikr·i fikre ʿanberīne ẖaṭṭ·ı eşʿāruñ olup
b. Sāʿidine mīm·i mażmūn ḥalḳası oldı sivār*
20.a. Sensin ol kim ʿāleme rāyuñ virüpdür intiẓām
b. Dīn ü devlet nāme·i nāmuñla eyler iftiẖār
21.a. Sensin ol kim şemme·i ẖulḳuñdan irmezse meded
b. Tüyini düzmezdi hergiz nāfe·i müşk·i Tatār
22.a. Sensin ol mihr·i kerem māh·ı saẖā burc·ı ʿaṭā
b. Kim seni itdi felek ʿālem içinde iẖtiyār
23.a. Fikrüñüñ miʿmārıdur dünyāyı maʿmūr eyleyen
b. Ki‿oldı ẕātuñla esās·ı kāmrānī üstüvār
24.a. ʿĀlem·i ʿuḳbāyı da taḥṣīl itdüñ luṭf ile
b. Himmetüñ dünyāda ancaḳ bulmamışdur iḳtidār
25.a. Zer nis̲ār eyler atuñ ayaġına her dem cihān*
b. Naʿl·i esbüñden degüldür ẓāhir olanlar şirār *
26.a. Ṭaġılursa atuñ öñinde ʿaceb midür ʿadū
b. Bād ile olur perākende belī eks̲er ġubār
27.a. ʿĀlem içre luṭfuñ ile ḳahruñı yād itmegin
b. Baḥre düşdi ıżṭırāb u çarẖa geldi ıżtırār
28.a. ʿAḳl·ı kāmil luṭfuñuñ hergiz ḥisābın idemez
b. ʿĀlem içre ẕerre·i ẖurşīde olmaz çün şümār
29.a. Ṣāḥibā devrüñde ʿālem ẖalḳı cümle şādmān
b. Ġam elinden ben ne‿içün böyle olam zār u nizār
30.a. Baẖt·ı nā-hemvār elinden ebr-veş giryān olup
b. Gerdiş·i gerdūndan oldum ẕerre gibi bī-ḳarār
31.a. ʿĀlem içre gün gibi ṭopum aġardı göklere
b. Ẕerrece ḳılsa naẓar şol mihr·i gerdūn-iḳtidār
32.a. Merḥamet ḳıl luṭf idüp bu bende·i dīrīneñe*
b. Tā ki sāyirler gibi bendeñ de olam nāmdār
33.a. Ben senüñ nām·ı şerīf·i ʿizzet-efzānı bu gün
b. Rūzgāruñ ṣafḥasında eyledüm naḳş u nigār *
34.a. Yādigār·ı ẖalḳ·ı ʿālem olsa naẓmum ṭañ degül
b. Olmaya gevher gibi ʿālemde hergiz yādigār
35.a. Baḥr·i naẓmından cihān pür-gevher olurdı eger
b. Bu Revānī bendeñe olsa müsāʿid rūzgār *
36.a. Muẖtaṣar eyle sözi başla duʿā·yı devlete
b. Sözde çün merġūb olur ey dil bilürsin iẖtiṣār
37.a. Nevbahār·ı ʿömrüñe irişmesün hergiz ẖazān
b. Nice kim faṣl·ı şitā irüp gide vaḳt·i bahār

--34--

ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SÜLEYMĀN BEG *

feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

1. a. Ṭoġdı bir māh-liḳā burc·ı saʿādetde seḥer
b. Ki ẖacil ruẖları nūrından anuñ şems ü ḳamer
2. a. ʿĀlem·i ġaybdan irdi çü Meḥemmed Çelebi
b. Buldı ẕātıyle anuñ mülk·i şehādet zīver
3. a. Büyüdükce nice şīrīn-kelām olmaya kim
b. Dāyesi şehd diyü aġzını‿anuñ şekker ezer
4. a. Gördügi gibi o nāzük püseri gehvāre
b. Sevüben cānı gibi şevḳ ile baġrına baṣar
5. a. Bulsa ol ṭıfl ile gehvāre ne‿ola ʿizz ü şeref
b. Ḳadri artar ṣadefüñ olsa içi dürr ü güher
6. a. Aṭlas·ı çarẖ anuñ ṣan beşigi örtüsidür
b. Zeyn içün şemse·i zerrīnleridür şems ü ḳamer
7. a. Beşigi zīnetini itmek içün çarẖ·ı felek
b. Ḳıldı yüz yaṣduġı ẖurşīdi hilāli çenber
8. a. Ṭaḳılupdur yine gehvāresine boncuḳlar
b. Oldı ṣan māh·ı cihān-tāba muḳārin Ülker
9. a. Çeşm·i bed irmemege aña buẖūr itdi felek
b. Ki sipendine nücūmuñ güneş olmış aẖker
10.a. Gerçi bir ṭıfl durur pīr·i ẖıred gibi velī
b. Alımaz ẕerrece aġzından anuñ kimse ẖaber
11.a. Ben bu fikr içre iken göñlüme irişdi sürūr
b. Oḳıdum şevḳ ile bu maṭlaʿı ol dem ezber*
12.a. Girye ḳılmaz bu gözüm yüzüñe ḳılduḳca naẓar
b. Aġlamaz ṭıfl olan āyīneyi görse eks̲er
13.a. Leb·i şīrīnüñe göñlüm nice meyl eylemesün
b. Ṭıfl olan māyil olur ḳanda ki görse şekker
14.a. Nev-resīde‿olduġıçün āhuma baḳmaz dildār*
b. Oddan ṭıfl olan ḳılmaz imiş hīç ḥaẕer*
15.a. Pīrlikde bu göñül oġlan oyuncaġı olup
b. Ne‿eyleyem gördügi dilberleri cān ile sever
16.a. Devlet el virdi ne‿içün cāmı ele almayavuz
b. Bu feraḥdan ki külāhını göge atdı ḳamer
17.a. Vaḳt·i ʿayş oldı bu dem sāzı ele al muṭrib
b. Gülbün·i baẖtı anuñ virdi yine ġonca·i ter
18.a. Gülşen·i luṭf u kerem yaʿnī Süleymān Beg anuñ
b. Menzil·i ḳadri içün çarẖ olupdur çāder*
19.a. Oldı maḥkūm bu dem ḥükm·i şerīfine ḳażā*
b. Oldı meˀmūr yine emr·i şerīfine ḳader
20.a. Ẕātını ekmel oḳurlar görüp erbāb·ı kemāl
b. Kīmyā dirler ayaġı tozına ehl·i naẓar
21.a. Ḥaşmeti oldı bu dem mülk·i cihān cismine cān
b. Fikreti ʿaḳl gözine görinür nūr·ı baṣar
22.a. Sofra·i luṭfı içün çarẖ yeşil çīnīdür
b. Bezm·i ḳadrinde olupdur güneş altun sāġar
23.a. ʿİzzeti gülşeninüñ aḳ güli māh·ı münīr
b. Ḳadrinüñ cūyı kenārında Sühā nīlūfer
24.a. Ḫaṣmuñuñ mülkin oda urmaġ içün ḥākim·i dehr
b. Ṭās·ı gerdūna ḳomış yine şafaḳdan āẕer
25.a. Ger ḥażarda olasın devlet ola hem-sāyeñ
b. Eyleseñ ʿazm·i sefer hem-reh ola fetḥ ü ẓafer
26.a. Sefer itseñ ḳulaġuzdur saña her gün ẖurşīd
b. Giceler gözcüñ olur ṣubḥ olınca aẖter *
27.a. Keff·i ḳadrüñde durur şems müẕehheb ḳalḳan
b. Ḳabża·i ḳudretüñe māh·ı nev olmış ẖançer
28.a. Şimdi ṣarrāf·ı suẖen ṭabʿı şerīfüñdür kim
b. Dāyimā bir söz ile gevheri şermende ider
29.a. İşigüñden ne‿ola gitmezse Revānī bendeñ
b. Ḳullaruñdur ne ḳadar var ise hep ehl·i hüner
30.a. Nice kim mehd·i felekde ola eṭfāl·i nücūm
b. Nice kim dāye ola her birine şems ü ḳamer
31.a. Ġoncalardan pür olup gülşenüñüñ eṭrāfı
b. ʿÖmrüñüñ bāġı ola ḥaşra degin tāze vü ter

Manuscript Variant Notes

1. BS. 8b, BU. 5b, SE. 3a 1. BS., Tevḥīd·i Ḫudā·yı ʿizze ismuhu lā yümkinu ḥaddehu ve resmuhu, BU. Der naʿt·i Seyyidü'l-Mürselīn, SE. *1.11.a. ʿizzet·i: ʿişret·i, BU. 1.12.a. pādişeh durur ol kim: pādişāhdur ol, BU. 1.13. BS. *1.17.a. Ṭoyurdı: Doyurdı BU. 1.17.b. Bu: Ya, BS.,sofra·i: sofra vü, BU. * 2. BS. 10b, SE. 146a. 2. BS. * 2.4.b. tüfeng: tüfek, SE. * 2.6 Bu beyit BS.'de sonraki beyitle yer değiştirmişdir. * 2.15.b. -feşānlıġ: -feşānlıḳ, SE. * 2.19.b. şehriyār: şehsüvār, SE. * 2.22.b. fuṭāsın...müşk-bār: fuṭāsını boynına zülf·i yār, SE. * 2.29.a. şevketinüñ: şevketüñüñ, * BS. *2.34. Bu beytin ilk mısraıyle sonrakinin ikinci mısraı SE.'de bir beyit teşkil etmekdedir. * 2.36.b. nāfe·i: -BS. * 2.38. Bu beytin ilk mısraıyle sonrakinin ikinci mısraı BS.'de bir beyit teşkil etmekdedir. * 2.45.b. saña ne‿ola: ne‿ola saña, SE. * 2.47.b. u: -BS. * 2.48.b. Bu zīneti: Yüzini her, SE. * 3. BS. 17b. * 3.6.b. neşter: Bu kelime "ẖançer" kelimesinin üstüne nüsha farḳı olarak yazılmışdır. 3.32.a. çevresinde: Bu kelime "ṣafḥasında" kelimesinin üstüne nüsha farkı olarak yazılmışdır. 4. BS. * 4. BS. 40a, SE. 113a. * 4.8.b. nefʿ ile żar: nefʿ ü żar, SE. * 4.11.a. peyk āb·ı: ol peyk·i, BS. * 4.14.a. öykünemez: öykünümez, SE. * 4.21.b. meker: Bu kelime metinde "fkr" veyā "fgr" harfleriyle yazılmışdır. * 4.22.a. ḳuluñuñ: bu dem, SE. * 5. BS. 38a. * 5. BS. 32b. * 6.14.a. Cemşīddür: metinde "Cemşīd durur." 6. BS. * 7. BS. 35b, BU. 15b. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selim'e ithaf edilmiş görülmekdedir. * 7.41. -BS. 8. BS. * 8 BS. 12b, BU. 19a, SE. 312a * 8.1.b. muʿcize: muʿcizin, BU. * 8.6.a. dili: eli, SE. * 8.13.a. Paralarsa: Yaralarsa, SE. * 8.16.a. Baġlamalu: Baġlamalı, BU., SE. * 8.20.a. şāha: yāra, BU. * 8.24.b. Eline: Destine BU., SE. dutar: ṭutar, SE. * 8.27.a. aṭlas·ı cāme·i, SE. -befti: -beft BU. 9. BS. * 9. BS. 13b, BU. 21b, SE. 201b. * 9.1.b. eylemiş: eyledi, BS. * 9.10.b. meker: "fkr" ya "fgr" BS., BU. * 9.14.b. göreydi: görseydi, BU. * 9.16.b. ter: bir BS., BU. * 9.17.a. yaraşsa: yer itse, BU. * 9.20.b. eflākdür birer: eflāk der-be-der, BS. * 9.31.b. noḳṭalar: ġoncalar, BS. * 9.32.b. Niçe: Nite, BS. 10. BS. * 10. BS. 15a, BU. 18a, SE. 198b. 11. BU. * 11. BU. 22b, SE. 86a. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selīm'e ithāf edilmiş olarak görünmekdedir ve yalnız ilk on dört beyti vardır. * 11.28 b. dāver·i: Metinde "dāder ü" şeklindedir. 12. BS. * 12. BS. 39a, BU. 24a, SE. 115b. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selim'e sunulmuş görünmekdedir. * 12.15.a. çünki: cenge, BS. * 12.16.a. çeke ẖaṣma tīġ: ḳılıç çeke ẖaṣma, SE. * 12.23.b. māhī-sān: māhī ṣan, BS. * 12.26 -SE. * 13. BS. 13b, BU. 20b,, SE. 315a. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selime takdim edilmiş görünmekdedir. * 13.32.a. şiʿrüm: mihrüm, BS. * 13.34.b. sarāyı içre: -sarāy içinde, SE. * 13.35.b. zernişān: zer-feşān, BS. 14. BS. * 14. BS. 37a, BU. 23a Yalnız son 5 beyit var., SE. 329a * 14.3.a. ḥall idüp anı: anı ḥall idüp, SE. * 14.5.b. Nūşīrevān: Nūşīnrevān, SE. * 14.9.a. faṣlında: vaṣfında, SE. * 14.9.b. Duẖān...görinür: Duẖānī sünbül ü nergis urınur, SE. * 14.24.b. yerlerde: yollarda, BU. 15. BS. * 15. BS. 21b Yalnız ilk 9 beyit., BU. 8a 30.beyitden itibāren., FA. 1b, SE. 100a. * 15.1. -FA. * 15.2.a. Yine naḳş itmiş çemen naḳḳāşı bir gülzār·ı "īn FA. * 15.4. -FA. * 15.11,12,13. -FA. * 15.14.b. -sāye: -pāye, FA. * 15.16. -FA. * 15.19.b. hemīn: -cebīn, FA. * 15.21.b. ẖaṭṭ·ı: ẖāl·i, FA. * 15.22,23. -FA. * 15.25.b. böyle olurmış: böyle mi olur, FA. * 15.28,29. -FA. * 15.30.a. mekān: maḳām, BU., FA. * 15.31.a. cūduñdur: cūdıdur, BU., FA * 15.33.a. iḥsānuñ: iḥsānı, BU., FA. * 15.33.b. şecāʿatden: şecāʿatde, BU. * 15.35.b. ẖıng·i felek raẖş: bir atdur çarẖ, BU., FA. * 15.36.a. mihr·i: şāh·ı, BU., FA. cihān-ārā: zamān-ārā, FA. devrüñde: ʿadlüñde, FA. * 15.38. -BU., FA. * 15.40. -BU., FA. * 15.41.b. bulanmışdur: bulaşdurmış, BU., FA. * 15.43.b. Ḫırmeninde luṭfuñuñ: Ḫırmeninden ḳadrüñüñ, FA. * 15.45.a. baḳamaz..ẖaṣm: ḳaldurup başın göge baḳmaz ʿadū, FA. * 15.45.b. Görinür gözine anuñ: Kim güneş görinür aña, FA. * 15.48.b. feṣāḥat: leṭāfet, FA. * 15.49. -BU. * 15.49.a. ne‿ola: Nevk·i, FA. anuñ: ne‿ola, FA. * 15.49.b. ter: nev, SE. * 15.50.a. olmışdur: ʿanberden, FA. * 15.50.b. müşk: misk, FA. * 15.52.a. ḳaṣrında: ḳaṣrına, BU. * 15.53.a. mīnāda: mīnā·yı, BU., FA. * 15.53.b. yāsemīn: nesterīn, BU., FA. * 16. BS. 24b'de son 4 beyit eksikdir. BU. 11a, SE. 182b. Bu kasīde BU. ve SE. nüshalarında Yavuz Selīm'e sunulmuş görünmekdedir. * 16.1.a. Ḫalḳa: Yine, BU. * 16.3. -BU. * 16.4.a. Gice hindūsı ya ʿīd içre süvār olmaġ içün, BU., SE. * 16.5.a. çengin: çengi, BU., SE. * 16.8.a. Miṣḳal·i: Muttaṣıl, SE. * 16.10. -BU. * 16.12. -BU., SE. * 16.15. -BU., SE. * 16.17. -BU., SE. * 16.18. -BU. * 16.19. -SE. * 16.20. -BU. * 16.22.a. Ḫusrev·i rūy·ı zemīn zamān, BU. Ḥażret·i Sulṭān Selīm, BS. kenarda., BU., SE. * 16.27.a. götürü:götüri, SE. * 16.32.a. içündür: içinde, SE. * 16.36. -SE. * 16.38.a. "ignesün: "igneyüp, BU. ẖaṣmuñ: ẖaṣmı, BU., SE. * 16.40.a. Pādişāhā: Pādişāhum, BU. * 16.45.b. olur: durur, SE. * 17. BS. 26b yalnız son 5 beyit. BU. 13b, SE. 89b. Bu kasīde, BU. nüshasında Yavuz Selīm'e ithāf edilmiş görünmekdedir. * 17.l.b. Oldı: Olmış, BU. * 17.2.b. görinür: görinen, BU. * 17.6.a. yaẖ"d: meger, BU. * 17.9.b. başına : başında, BU. * 17.11.a. demde: yerde, BU. \ tīġi ḥükm ile: tīġ ḥükmile, BU. * 17.14.a. yatur: biter, SE. * 17.15,16. -BU. * 17.20.a. āhenīnidür: āhenīn durur, BU. * 17.24. -BU. * 17.25.a. idem: ider, BU. 18. BS. * 18. BS. 16a, BU. 16b, SE. 269a. * 18.1. BS. nüshasında kenarda "maṭlaʿ·ı dīger" başlığı altında şu beyit var:
Alup eline ẖāmeyi naḳḳāş-vār serv Mecmūʿa·i çemende yazar yādigār serv
* 18.4.a. ṣanmañuz..durur: çün tezerv·i murād āşiyānı var, SE. * 18.6.a. şāhına: adına , BS. * 18.10.a. Ḳazzāz: Ġazzāz, BS. * 18.13.a. Boylu...ḳabālu: Böyle bu ḥüsn ile söze ḳāyil, SE. * 18.25. BS. nüshasında kenarda şu beyit var:
Şeh Bāyezīd serv·i gülistān·ı salṭanat Kim luṭfı ile tāze gül ü ābdār serv
* 18.49.b. içi: içre, SE. 19. BS. * 19. BS. 18b, BU. 8b, SE. 51b. * 19.1.b. yazdı: çekdi, SE. * 19.2.b. naḳş-bendi pergārı: naḳş-bend·i zerkārı, BS. * 19.3.a. gülgūnī: gülgūne, SE. * 19.10. -BU., SE. * * 19.19.a. gören: iden, BU. * 19.20. -BU., SE. * 19.21. BU. ve SE.'de bu beyitin yerinde şu beyit var:
Görince göz ide nergis diyü göñül ḳorḳar O serv boylu nigārı o lāle-ruẖsārı
* 19.27.b. İrürdi: Düşürdi, BS. * 19.28.b. rifʿatüñüñ: rifʿatinüñ, BU. * 19.29.b. ḳadri:ḳadr·i, BU. * 19.30.b. şerīfi: refīʿi, BU. * 19.32.a. encüm: şeb·i tār, BU. * 19.45.b. ider: ḳılur, BU. * 19.48.b. ṭonanmışdur: düzetmişdür, SE. * 19.50.b. eyleye: eyledi, SE. * 19.51.b. oḳuya: oḳına, BU. 20. BS. * 20. BS. 28a, SE. 184a. * 20.l.b. cebhe·i: çenber·i, SE. * 20.5.a. Ṣanasın: Gūyiyā, SE. * 20.5.b. Ḫalḳ iderler dil ü cān ile aña istiḳbāl, SE. * 20.6. -SE. * 20.7.a. -nümā: -nümāy, SE. * 20.7.b. Olalı şāh·ı cihān ʿayş u ṣafāya meyyāl, SE. * 20.8.a. Cāmiʿ·i: Ḥāmī·i, SE. * 20.9.a. ʿİzzeti: Her iki nüshada "ʿizzet·i". * 20.17.a. müşkīn: miskīn, BS. * 20.18.b. ide: gibi, BS. * 20.21.b. Ṭırnaġın: Dırnaġın, SE. * 20.22.b. ḳılmazdı: ḳalmazdı, SE. āl: ḥāl, SE. * 20.24.b. ayaġ: elin, BS. * 20.27,28. -SE. * 20.35.a. senüñ: -SE. * 21. BS. 26b, BU. 12.b, SE. 280b. 21. BS * 21.1.a. Ḳaldurdı çün: "ekdi seḥer, BU. * 21.2.b. -nişānın: -nişānı, BU. * 21.4,5,6,7. -BU., SE. * 21.8. -SE. * 21.10. -BU. _21.10.a. Gülgūnī: Gülgūn, SE. * 21.13.b. zerrīni: zerrīn, BU. * 21.14.b. ẖurşīd ile: ẖurşīdden, BU. * 21.16. BS. nüshasında kenarda şu beyit var:
Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Bāyezīd Mihr·i sipihr·i ʿizz ü şeref āsumān-cenāb
* 21.19.b. Ḳapuñda: Ḳapuñdan, BU. * 21.25.a. mülk·i: mülk ü, BU. * 21.26.a. ne var: ne‿ola, BU. * 21.29.b. ẕū-niṣāb: zer-ḥisāb, SE. * 21.31. -BU. * 21.32. -SE. * 21.32.b. işigüñe: işigine, BU. * 21.35.a.: zamānede, BU: zamānda bu. * 21.38.b. Cennetde çünki: Cennet içinde, SE. * 21.41.b. kendü: kendi, BU. * 22. BS. 22a (19.beytin 2. mısraına kadar zayi olmuşdur.), BU. 14b, SE. 209b. * 22.1.a. ʿarūs·ı: cemāl·i, BU. * 22.1.b. Pīr iken.. olmış: Bir Ṭarāvet daẖi kesb itmiş, BU. * 22.2.b. berḳı: berḳ, SE. * 22.3.b. biridür: birisi, BU. * 22.10.a. üstine: üstinde, BU. * 22.12.b. bu dil·i: bir bölük, BU. * 22.14.b. sāġar·ı sāġar u, BU. * 22.17.a. ṣalup: ṣalsun, BU. * 22.18.b. olmış durur: olmış aña, BU. * 22.20.b. cāme·i: ẖılʿat·i, BU. * 22.25.a. pāña: pāye, BU. * 22.26.b. Ḳadrüñüñ: Ḳadrinüñ, BU. * 22.27.a. ṣuffası: gūşesi, BU. * 22.28,29. -BU. * 22.31.a. ẖāmem ucından benüm, BU: ẖāmem ucından ẖusrevā * 22.33.a. medḥüñ dürlerin: medḥüñle dürer, BU. * 22.34.a. Nice kim: Nitekim, BS. * 22.35.b. devlet: ʿizzet, BU. 22. BS. * 23. BS. 20b, BU. 10a, SE. 64a. * 23.2.a. oldılar: oldı bir, BU. * 23.2.b. Keyvānı: eyvānı, BS. * 23.3.a. bālişdür: bālīndür, BU. * 23.7.b. bu gün: meger, BU. * 23.8.b. ṣafḥa·i : kāġıd·ı, BU. * 23.12.b. Olar: Olur, BS. * 23.15.a. açsa: aça, BU. * 23.21.a. ʿadlüñ...dünyāyı: ʿadlüñde üşenmez bunca cevherden, BU. * 23.24.a. gūyā ṭaḳılmış: cānā tikilmiş, BU. * 23.25.a. ẖūnīnüm: ẖūnīnin, BU. * 23.30.a. şāh āsitānına: şeh āsitānında, BU. * 23.32.a. çākerüñ şāhā: ẖāk·i pāyuña, BU. * 24. BS. 29b, SE. 291b. 24. BS. * 24.12.a. ḳanaṭ: ḳanāt, SE. * 24.13.b. ise: itse, SE. * 24.17.b. Rezmüñde oldı: Bezmüñde ola 24.18.a. lālezār: nevbahār SE * 24.18.b. nevbahār: lālezār, SE. 25. BS. * 25. BS. 30a, SE. 295b. * 25.3. Bu beytin 2.mısraıyle 4.beytin ilḳ mısraı, BS. nüshasında yanlışlıkla tek beyit olarak yazılmışdır. * 25.13.a. idüp: ḳurup, SE. 26. BS. * 26. BS. 30b, SE. 208a * 26.11.a. yañada: yañadan, SE * 26.20.a. her dem: dāyim, SE. * 26.20.b. Şihāb u: Şihāb·ı, BS. * 26.21.b. dehān: zebān, SE * 26.23.a. virürken: eylerken, SE. * 26.25.b. ṭop: ṣu, SE. 27. BU. * 27 BU. 23a, SE. 75a. * 27.2.a. Nūşīnrevāndur: Nūşīrevāndur, BU. * 27.6.a. hem-yānçe: hem-yānı, BU. * 27.11.b. boynını egdi: egdi boynını, BU. * 27.13.a. Yüzüme: Gözüme, BU. * 27.18.b. sebz: mīz·i, BU. * 27.22.a. şuʿle·i: nīze·i, BU. * 27.23.b. ay anuñ içün: ey şeh anuñçün, BU. * 27.24.a. Açdı çün: Açalı, BU. * 27.24.b. sīmurġını: sīmurġ ile, BU. itdi: oldı, BU. * 27.27.a. bu dem: yine, BU. * 27.28.a. çıḳarursa: çıḳardursa, BU. **27.29.a. eşʿārumı: eşʿārını, BU. *28. BS. * 28. BS. 33b, SE. 158b * 28.1. BS.'de yan ṭarafda şu ibare var: Maṭlaʿ·ı dīger:
Sepīde-dem ki ufuḳdan ṣaçıldı pertev·i nūr Görindi pençere·i āsumān üze bir ḥūr
* 28.5.b. -fām·ı: -cām·ı, SE. * 28.15.a. küpelü: küpeli, SE. * 28.27.a. güzellerüñ medḥin: güzellerin medḥüñ, SE. * 28.32.b. yanındadur: ḳatındadur, SE. * 28.34.a. u: -BS. cihān: zamān, SE. * 29. BS. * 29. BS. 40b, SA.1. 151a, SE. 232a. * 29.6.b. ki‿ola: ola, SE. * 29.12.b. nev zer: enver, SE. * 29.14.b. nitekim: niteki SA.1., SE. * 29.26.a. iderse: idersem, SE. * 29.27.a. uġrayımaz: uġrayumaz, SE. * 29.27.b. Ḳanda var: Ḳanda ol, SE. * 29.32.b. Düzdi: Daḳdı, SA.1. * 29.33.b. ṭura: dura, SA.1. 30. BS. * 30. BS. 22b, SE. 225a. * 30.4.a. sürūr: sürūd, SE. * 30.9.a. zühdi: ḥüsn, SE. yine: bize, SE. * 30.18.b. idinüpdür: idindi, BS. 31. BS. * 31. BS. 26a, SE. 126b. * 31.5.a. küpelü: küpeli, SE. 32. BS. * 32. BS. 41b, SE. 235a. * 32.2.b. Virür: Virdi, SE. * 32.5.a. fikri: fażlı, SE. * 32.11.b. çü: ki, SE. * 32.17.b. feżāyil ü: feżāyil·i, BS. * 32.19.a. serv·i: şerʿ·i, SE. * 32.23.b. bendeñ: bende, SE. *32.24.b. vaṣfuñı: fażluñı, BS. 33. BS. * 33. BS. 34b, SE. 138a. * 33.10.a. aḥmer: ḥamrā, SE. * 33.15. -SE. * 33.16.a. dīvān·ı: gerdūn·ı, SE. * 33.19.a. fikre: fikrüñ, SE. * 33.25.a. atuñ: atı, BS. * 33.25.b. esbüñden: esbinden, BS. * 33.32.a. dīrīneñe: dīrīneye, SE. * 33.32.b. nāmdār: tābdār, SE. * 33.35.a. naẓmından: naẓmumdan, SE. 34. BS. * 34. BS. 31b, SE. 112a. * 34.11.b. ol dem: ḳıldım, BS. * 34.14.a. Nev-resīd': Nā-resīd, SE. * 34.14.b. Oddan: Nārdan, SE. * 34.18.a. anuñ: kim, SE * 34.19.a ḥükm·i: rāy·ı, SE. * 34.26.a. ḳulaġuzdur: ḳılavuzdur, SE.